Қасқыр судың жоғарғы жағында, қозы төменгі жағында тұрып, су ішеді
Әділетсіз айыптаудың мысалы
Қасқыр мен қозы туралы қысқа хикая: күші басымның сөзді сылтауға айналдырып, әлсізді қалай жазықсыз жазалайтынын көрсетеді.
Қысқа хикая
Айла • Сылтау • Зорлық
Оқиға желісі
Қасқыр судың жоғары жағында, ал қозы төменгі жағында тұрып су ішіп жатады. Қасқыр қозыны жегісі келіп, соған сылтау іздей бастайды.
Бірінші айып: «Суды былғадың»
Қасқыр айғайлап: — Мен ішетін суды неге былғайсың?
Қозы сабырмен жауап береді: — Қасеке, мен қалай сен ішетін суды былғаймын? Сен судың жоғары жағындасың, мен төменгі жағындамын. Мен ішкен су саған бармайды ғой.
Екінші айып: «Әкемді қорладың»
Қасқыр тағы да даурығып: — Сен өткен жылы менің әкемді қорлағансың!
Қозы мұны да жоққа шығарады: — Қасеке, мен қалайша сенің әкеңді қорлаймын? Өткен жылы мен тумай да едім.
Соңы: сылтаудың шегі жоқ
Қасқыр ашуланып: — Әдепсіз! Үлкенге неге қарсы сөйлейсің?!
Сөйтіп, қасқыр қозыға сол жерде бас салыпты.
Негізгі ой
Күші басым адам әділетсіз шешім қабылдауға бекінсе, оған дәлел емес — сылтау керек. Ал шындықты айту кейде құтқармайды: әділетсіздік көбіне «тәртіп» пен «үлкенге құрмет» деген сөздермен бүркемеленеді.
Кілт ұғымдар
- Сылтау — алдын ала қабылданған шешімнің бүркемесі.
- Айла — шындықты бұрмалап, кінәні аудару.
- Зорлық — дәлел таусылған жерде күштің сөзі.