Қазақша рефераттар

Вирусты гепатит

Балалардағы сары ауру: вирусты гепатит

Балалардағы сары аурудың ең жиі себептерінің бірі — вирусты гепатит. Бұл — жұқпалы ауру; негізінен бауыр зақымданып, зат алмасу бұзылады. Нәтижесінде тері мен шырышты қабаттар сарғаяды және басқа да клиникалық белгілер пайда болады.

Қоздырғыш

Қарапайым микроскоппен көрінбейтін вирус. Негізгі түрлері: A, B, A да емес, B де емес (әртүрлі этиологиялы топ), дельта-вирус.

Негізгі ерекшелік

Вирустардың берілу жолдары, жас ерекшелігі және аурудың ауырлығы әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан ерте тану және қадағалау маңызды.

Эпидемиологиясы

1) Ауру көзі

Ауру адам және вирус тасымалдаушы.

2) Жұғу жолдары

  • A гепатиті: фекальды-оральды жол.
  • B гепатиті: қан арқылы; дұрыс залалсыздандырылмаған медициналық құрал-жабдықтар (шприц, ине және т.б.) арқылы.
  • A да емес, B де емес: ауыз арқылы да, қан арқылы да, тыныс жолымен де таралуы мүмкін (топ ішіндегі қоздырғыштары әртүрлі).
  • Дельта-вирус: толық зерттелу үстінде.

3) Сезімталдық (жас ерекшелігі)

  • A гепатиті: 6–15 жас аралығындағы балалар жиі ауырады.
  • B гепатиті: көбіне 1 жасқа дейінгі балаларда жиі кездеседі.

4) Маусымдылық және иммунитет

  • A гепатиті: күз-қыс айларында жиірек.
  • B гепатиті: маусымдылық тән емес.
  • Иммунитет: тұрақсыз; әр вирусқа қарсы иммунитет бөлек қалыптасады.

Аурудың даму механизмі (патогенезі)

Қоздырғыш қанға өтіп, қан ағымымен бауырға жетеді. Бауырда көбейіп, улы заттар бөліп шығарады және бауыр жасушаларын зақымдайды. Бұл зат алмасудың бұзылуына әкеліп, бауырдың уыттарға қарсы қызметін әлсіретеді.

Клиникалық белгілері

Ауру ағымы шартты түрде 4 кезеңге бөлінеді.

1) Инкубациялық (жасырын) кезең

A гепатиті: 14–50 күн.

B гепатиті: 50–180 күн.

2) Бастапқы (сарғаюға дейінгі) кезең

Ұзақтығы бірнеше күннен 2 аптаға дейін. Баланың жалпы жағдайы нашарлайды: шаршағыштық, тәбеттің төмендеуі, дене қызуының көтерілуі, кекіру, буындардың сырқырауы, бауыр тұсының ауыруы, жүрек айну және құсу болуы мүмкін.

Ерте білінетін маңызды белгі: зәрдің қоңырқайланып, “сыра түстес” болуы. Сонымен қатар нәжістің түсі ағара бастауы мүмкін.

3) Өрістеу (сарғаю) кезеңі

Ұзақтығы әдетте 2–3 апта. Көздің және ауыз қуысының шырышты қабаты, таңдай, тері ашық сарғыштан қою сарыға дейін боялады. Бауыр мен көкбауыр ұлғаюы мүмкін; денеде қызарған бөртпе, қышыну байқалады. Кейде мұрыннан және қызыл иектен қан кетеді. Зәр түсі одан әрі қоюланады.

Биохимия

Билирубин жоғарылайды (норма шамамен 20 мкмоль/л).

Биохимия

Тимол сынамасы жоғарылайды (шамамен 4 бірлікке дейін және одан жоғары).

Биохимия

АЛТ жоғарылайды (референстік мәндер зертханаға байланысты).

B гепатиті жиі ауыр өтеді: жалпы жағдай қатты бұзылады, сарғаю айқын болады, қанда билирубин өте жоғарылауы мүмкін. Кейде ауру қайталанып, созылмалы гепатитке ауысады; ол өз кезегінде бауыр циррозына әкелуі ықтимал.

4) Аяқталу (сауығу) кезеңі

Бауырдағы қабыну азайып, қызметі біртіндеп қалпына келеді: баланың жалпы жағдайы жақсарады, зәр мен нәжістің түсі дұрысталады, бауырдың ісінуі қайтады, сарғаю басылады, зертханалық көрсеткіштер қалыпқа келеді.

Асқынуы

Ауыр асқынулардың бірі — бауыр жасушаларының некрозы нәтижесінде дамитын бауырдың жедел дистрофиясы. Бұл жағдай бауыр комасына ұласуы мүмкін.

Бауыр комасының негізгі белгілері

  • Айқын әлсіздік, қатты бас ауруы.
  • Тәбеттің жойылуы, қайта-қайта құсу.
  • Бауыр тұсының ауыруы, бауыр көлемінің тез кішіреюі.
  • Мұрыннан, қызыл иектен, ішектен қан кету.
  • Есінің тұмандануынан кейін ұйқышылдық күшейіп, кома дамуы.
  • Тыныстан “бауыр иісінің” сезілуі.

Бұл асқыну көп жағдайда өмірге қауіпті және жедел медициналық көмекті талап етеді.

Емі

  1. 1. Баланы міндетті түрде ауруханаға жатқызу. Әдетте 2–3 апта төсек режимі тағайындалады.
  2. 2. Диета (№5 үстел): сүтпен дайындалған тағамдар, айран, сүзбе, ірімшік, суға/буға піскен майсыз сиыр еті, балық, құс еті, жеміс-жидек, көкөніс тағамдары, бал, шырындар. Қуырылған, майлы, ащы, тұзды, қақталған/ысталған, сірке қосылған тағамдар ұсынылмайды.
  3. 3. Детоксикациялық терапия: ауыз арқылы және/немесе көктамыр ішіне 5% глюкоза ерітіндісі, гемодез, Рингер ерітіндісі, физиологиялық ерітінділер құю (дәрігер көрсеткіші бойынша).
  4. 4. Витаминдер кешені.
  5. 5. Өт айдайтын дәрілер (дәрігер тағайындауы бойынша).
  6. 6. Өте ауыр жағдайда гормондық препараттар тағайындалуы мүмкін.
  7. 7. Физиотерапия: УВЧ, парафин, озокерит (көрсеткіш бойынша).

Күтімі

  • Палатада таза ауаның жеткілікті болуын қамтамасыз ету.
  • Тері мен шырышты қабаттардың тазалығын сақтау.
  • Қимылды көп қажет етпейтін ойындармен тыныш режимді ұстану.
  • Диетаны қатаң сақтауын қадағалау.

Алдын алу

Жалпы санитарлық алдын алу

  1. 1. Науқасты оқшаулау.
  2. 2. СЭС-ке №58 форма бойынша хабарлау.
  3. 3. Қарым-қатынаста болған адамдарды жасырын кезең аяқталғанша бақылау; зәрі мен қанын биохимиялық талдауға тексеру.
  4. 4. Ауру ошағын дезинфекциялау: үйдегі ыдыс-аяқ, төсек-орын, құрал-жабдық, киім-кешек 3% хлорамин ерітіндісімен залалсыздандырылады.
  5. 5. Донорларды тексеру.
  6. 6. Бір рет қолданылатын медициналық құрал-жабдықтарды қолдануды қамтамасыз ету.
  7. 7. Санитарлық-ағарту жұмыстарын жүргізу.

Арнайы алдын алу

Вакцинация (ұлттық күнтізбе және дәрігер ұсынысы бойынша).

Ескерту: вакцина түрі мен егудің мерзімі баланың жасына, эпидемиологиялық жағдайға және медициналық көрсеткіштерге байланысты анықталады.