Мыстан кемпір
Көрініс: Балабақшадағы жаңа жылдық мереке
Төмендегі мәтін — балаларға арналған жаңа жылдық мерекелік қойылымның желісі. Оқиғада Тәрбиеші, балалар, Сауысқан, Аяз ата, Ақшақар, сондай-ақ айлакер кейіпкерлер — Мыстан кемпір мен Қарақшы қатысады.
Негізгі идея
Ақшақарды алдап алып кету, оны табу және мерекені қайта жандандыру.
Құрылымы
Кіру → шатасу → әшкерелеу → татуласу → ойындар → сыйлық тарату.
Оқиға желісі
Балалар залға кіреді. Тәрбиеші мерекені бастап, тақпақтар мен билерге кезек береді. Сол сәтте шыршаның артынан Сауысқан жүгіріп шығып, Аяз атадан хабарлама оқиды.
1) Сауысқанның хаты: сыйлықтар шашылып қалды
Сауысқан (хабарлама оқиды):
«Асығып жүріп сыйлықтарды шашып алдым. Қапты бұтаққа іліп алып, түбін тесіп алдым. Сыйлықтарды жинап болғанша, сендерге немеремді жіберемін. Ақшақарды қорғап жүріңдерші, өтінемін».
Дәл осы кезде Ақшақар кейпіне енген Мыстан кемпір кіріп келеді.
2) Жалған Ақшақар және балалардың әшкерелеуі
Диалог (қысқартылған, түзетілген):
Тәрбиеші: Кімсің сен?
Мыстан кемпір: Қалай кім? Мен — Ақшақармын.
Тәрбиеші: Ендеше, Аяз ата қайда?
Мыстан кемпір: Асығып жүріп санамақтарды шашып алды. Қаптың түбі тесіліп қалыпты.
Тәрбиеші: Сен Ақшақар емессің. Кет бұл жерден.
Мыстан кемпір: Аяз ата «мені қорғаңдар» деді ғой!
Тәрбиеші балалардан сұрайды. Балалар бірауыздан: «Бұл — Мыстан кемпір!» деп жауап береді. Мыстан кемпір айласын мойындап, Ақшақардың өзінде екенін айтып, босатпайтынын білдіреді.
3) Мыстан кемпірдің шарты: мерекеге қатысу
Тәрбиеші Ақшақарды босатуды талап етеді. Мыстан кемпір «мерекеге қатысқым келеді» деп шарт қояды. Ақыры, балалардың қауіпсіздігі үшін Тәрбиеші келісім береді.
Осы тұста би орындалады: Мыстан кемпір аппақ киімге орап, «Ақшақар» ретінде Қарақшыны алып келеді.
4) Қарақшының алдауы және бетперденің ашылуы
Тәрбиеші: Ақшақар, неге сонша оранып алдың? Дауысың да өзгерген ғой.
Қарақшы: Қатты желден ауырып қалдым. Одан да жұмбақ шешіңдер!
Балалар жұмбақтың жауабын табады. Қарақшы «билеймін» деп жүріп, үстіндегі ақ киімді шешіп тастап, өз-өзін әшкерелейді. Тәрбиеші балаларға оның Ақшақар емес екенін көрсетіп, екеуін ұстап алуды ұсынады.
5) Ақшақарды шақыру
Хормен:
«Ақшақар! Ақшақар!»
Ақшақар көңілсіз күйде кіріп, балаларды жаңа жылмен құттықтайды. Тәрбиеші не болғанын сұрап, балаларға тақпақ айтып, би билеп, көңілін көтеруді ұсынады. Ақшақардың жүзі жадырап, бәрі бірге ән айтуға келіседі.
6) Аяз атаның келуі және шыршаның шамын жағу
Алыстан Аяз атаның дауысы естіледі. Ол келіп құттықтайды. Тәрбиеші шыршаның шамдары жанбай тұрғанын айтып, таяқшасымен жағуын өтінеді. Шырша жанады.
Қосымша көрініс: үш шырша шығып, өзара әңгімелеседі. Кейін «Шыршалар биі» орындалады.
7) Ойын: «Не істегенімді тап!»
Тәрбиеші Аяз атаны балалармен ойын ойнауға шақырады. Балалар түрлі қимыл көрсетеді, ал Аяз ата әдейі шатастырып жауап береді: қобыз тартуды — «сақалды сипадыңдар», үрмелі аспапты — «сүт іштіңдер», пианиноны — «күріш тазалап жатырсыңдар» деп таба алмайды. Ереже бойынша, қателескен соң Аяз ата би билейді.
Аяз ата: «Ыстықтап кеттім, қазір еріп кетемін!» дейді. Балалар «қарды» алып, үстіне жапсырады — көрініс күлкілі әрі әсерлі шығады.
8) Сиқыр, таяқша және татуласу
Мыстан кемпір кіріп, Аяз атаның таяқшасын алып кетеді. Ақшақар Аяз атаға сыйлықтарды ұмытпағанын еске салады. Аяз ата Мыстан кемпірді іздеп, оны «қатырып тастаймын» деп қорқытады. Мыстан кемпір күлкілі қимылмен «қатып» қалады. Қарақшы жүгіріп келіп, аяп, Аяз атаға сиқыр көрсетуді ұсынады. Сөйтіп Мыстан кемпір қайта қалпына келеді.
Мыстан кемпір: «Мен енді жақсылық жасағым келеді. Сыйлық сыйлағым келеді», — деп уәде береді.
9) Үйшік және сыйлықтардың табылуы
Үйшік кіріп, би билейді де, сыйлықтардың қайда екенін айтып береді: Аяз ата сыйлық салынған қапты орманда қалдырып кетіпті, оны Үйшік тауып алған. «Тереземді қақсаңдар, сыйлық шығады» дейді.
Көрініс
Аяз ата мен Мыстан кемпір «терезені қағады», ішінен бір сыйлық шығады. Аяз ата қалғанын сұрағанда, Үйшік шыршаның астындағы «қарды қағып» алуды ұсынады.
Шешім
Балалар шырша түбіндегі «қарды» қағып, сыйлықтарды табады. Сыйлықтар таратылып, қоштасу әні мен би орындалады.
Қорытынды
Қойылым баланың қиялын оятып, мейірімділік пен достықты алға шығарады: алдау әшкере болады, кешірім жасалады, мереке ортақ ән мен сыйлыққа ұласады. Ең маңыздысы — балалардың белсенді қатысуы: тақпақ, би, жұмбақ, ойын және сахналық әрекет арқылы көңіл-күй күшейеді.
Дереккөз ретінде берілген сілтеме: http://www.scenarii420-new.html