Химиялық күйіктер
Химиялық күйік кезіндегі алғашқы көмек
Химиялық күйік кезінде ұлпалардың зақымдану тереңдігі көбіне химиялық заттың әсер ету ұзақтығына байланысты. Сондықтан негізгі мақсат — заттың концентрациясын және әсер ету уақытын мүмкіндігінше тез азайту.
1) Ең бірінші қадам: ұзақ шаю
- Зақымданған жерді дереу көп мөлшердегі салқын сумен 15–20 минут жуыңыз (краннан ағатын су, шлангтағы ағын немесе шелекпен).
- Егер қышқыл немесе сілті киім арқылы теріге тисе: алдымен киімнің сыртынан сумен жуыңыз, кейін киімді абайлап кесіп, ылғалды киімді шешіп, содан соң теріні қайта жуыңыз.
- Егер денеге күкірт қышқылы немесе қатты күйдегі сілті тисе, алдымен оларды құрғақ мақтамен не матамен алып тастаңыз, содан кейін ғана сумен жақсылап жуыңыз.
2) Сумен жуғаннан кейінгі өңдеу
Кейбір химиялық заттарды сумен толық кетіру қиын болуы мүмкін. Сондықтан жуғаннан кейін зақымдалған аймақты таңғыш ретінде қолданылатын тиісті залалсыздандыратын ерітіндімен қосымша тазалау ұсынылады.
Бұдан кейінгі көмек жалпы алғанда термиялық күйік кезіндегі қағидаларға ұқсас: зақымданған жерді қорғау, таза таңғыш салу, ауырсынуды азайту және қажет болса медицина қызметін шақыру.
3) Қышқыл әсерінен күйік
Тері күйгенде
Ас содасы ерітіндісіне (1 стақан суға 1 шай қасық ұнтақ) малынған баспа-таңғыш қойылады.
Көзге немесе ауыз қуысына түскенде
Алдымен көп мөлшердегі сумен шайыңыз, содан кейін ас содасының әлсіз ерітіндісімен (1 стақан суға шай қасықтың жартысынан аз) қайта шайыңыз.
4) Сілті әсерінен күйік
Тері күйгенде
Бор қышқылы ерітіндісі (1 стақан суға 1 шай қасық қышқыл) немесе сірке қышқылы ерітіндісі (1 стақан суға 1 шай қасық ас сірке суы) қосылған таңғыш жасалады.
Көзге немесе ауыз қуысына тамшы/бу түрінде түскенде
Зақымданған жерді алдымен көп мөлшердегі сумен жуыңыз, кейін бор қышқылының ерітіндісімен (1 стақан суға 1,5 шай қасық) шайыңыз.
Маңызды ескерту: қатты бөлшектер көзге түскенде
Егер көзге химиялық заттардың қатты бөлшектері түссе, оларды алдымен суланған тампонмен алып тастаңыз. Себебі сумен жуу кезінде бөлшектер шырышты қабықты тырнап, қосымша жарақат келтіруі мүмкін.
5) Қышқыл немесе сілті асқазанға түскенде
- Дереу дәрігер шақырыңыз.
- Дәрігер келгенше ауыз қуысынан түкірік пен шырышты шығарыңыз, зардап шегушіні жатқызып, үстін жылы жауып қойыңыз.
- Іштің ауруын азайту үшін іш тұсына суық зат қоюға болады.
- Егер тұншығу белгілері болса, ауыз қуысының шырышты қабығы күйген болуы мүмкін болғандықтан, ауыздан мұрынға қолдан дем алдыру жасалады.
Тыйым салынады: құстыру арқылы асқазанды сумен шаюға және асқазанға түскен қышқылды немесе сілтіні өздігінен “залалсыздандыруға”. Егер құсуға шақыру болса, үш стақаннан артық емес су ішкізуге болады — бұл затты сұйылтып, күйдіру әсерін азайтуы мүмкін. Қосымша ретінде сүт, жұмыртқа ағы, өсімдік майы, ерітілген крахмал пайдалы болуы ықтимал.
6) Қашан міндетті түрде медициналық көмек қажет
Тері айтарлықтай күйгенде, сондай-ақ қышқыл немесе сілті көзге түскен жағдайда алғашқы көмек көрсетілгеннен кейін зардап шегушіні дереу емдеу мекемесіне жеткізу қажет.