Айкезбе - аспандағы ай толысқан кезде кейбір сезімтал адамдардың өз - өзінен мазасынданып ұйқысы келмей, түн ішінде ұйқысырап тұрып кезіп жүріп кететін аурудың атауы
Айкезбе: ай толғанда мазасыздық пен түнгі кезудің халықтық түсіндірмесі
Айкезбе — ай толысқан кезде кейбір сезімтал адамдардың өздігінен мазасызданып, ұйқысы келмей, түн ішінде ұйқысырап тұрып жүріп кетуімен сипатталатын жағдайдың атауы. Халық түсінігінде бұл құбылыс айдың күйімен, әсіресе толған аймен байланыстырылады.
Халық жадындағы наным-сенімдер
Айға қатысты көне наным-сенімдерде айкезбе ай толған кезде құбыжыққа айналады, ал ай қайтқанда қайтадан қалпына келеді деген түсінік кездеседі.
Тағы бір нұсқада жаңа туған айдың үшінші жаңасында айкезбеге қымбат металл — күмістің тәңірісі ретінде адамға күштірек әсер етеді деп айтылады.
Белгілері мен мінез-құлық ерекшелігі
Айкезбе болған адам сырт көзге дағдылы қимыл-әрекеттерді орындай береді. Алайда түн мезгілінде ұйқылы күйінде өздігінен жүріп кетіп, кейде өзі аңғармайтын немесе есінде қалмайтын түрлі істер жасауы мүмкін.
Негізгі сипат
Түнгі мезгілде ұйқысырап тұрып жүру, әдеттегі әрекеттерді автоматты түрде орындау, кейін жасалған іс-әрекетті толық есіне түсірмеу.
Дәстүрлі емдеу тәсілі
Мұндай сырқатты дәстүрлі ортада бақсыға ұшықтатып емдеткені айтылады. Яғни, себеп ретінде айдың әсері мен рухани ықпал қарастырылып, емдеу де соған сәйкес рәсімдер арқылы жүргізілген.
Ай сәулесіне қатысты түсінік
Дәстүрлі наным бойынша, адам ай астында иен далада ұйықтап қалып, бетіне ай сәулесі түссе, «айдың шалығы тиеді» деп сенген. Соның салдарынан есі ауып, аузы қисайып қалады деген түсінік те халық жадында сақталған.
Есте сақтауға қысқа түйін
- Айкезбе — ай толған кезеңмен байланыстырылатын түнгі ұйқысырап жүру құбылысының халықтық атауы.
- Наным-сенімдерде айдың толуы, қайтуы және жаңа айдың үшінші жаңасы ерекше мәнге ие.
- Дәстүрлі ортада мұндай жағдайды бақсыға ұшықтатып емдеу тәжірибесі болған.