Мысалға айтататын болсам, менің әжем - тыл ардагері
Тәуелсіздік — қасиетті ұғым
Тәуелсіздік — кеудеңді көтеріп, мақтанышпен айта алатын қасиетті ұғым. Бұл жай ғана сөз емес, аса қадірлі құндылық. Тәуелсіздік туралы ой қозғалса, жүректе бір мезетте қуаныш пен қайғы, мақтаныш пен қасірет қатар ұялайды: өйткені ол — сан ғасырлық күрестің, құрбандықтың, үміт пен төзімнің жемісі.
Сан ғасырлар бойы небір нәубетті бастан кешсе де, Ж. Молдағалиев жырлағандай, «мың өліп, мың тірілсе де» мойымаған қазақ халқы азаттығы үшін жан аямай күресті. Бұл жолда ұлтымыздың аяулы тұлғалары мен қайсар батырлары өмірін қиды.
Олар бүгінгі күнді көрмесе де, күрескерлік рухын, асқақ арманын кейінгі ұрпақтың жүрегіне аманаттап кетті. Сол аманатқа ХХ ғасырдың соңында қол жеткіздік.
25 жыл — тарихқа қысқа, елге салмақты кезең
Тәуелсіздіктің 25 жылы тарих өлшемімен қас-қағымдай көрінуі мүмкін. Бірақ тәуелсіз Қазақ елі үшін бұл — ғасырдың жүгін арқалаған, жаңа мемлекетті қалыптастырған кезең. Жетістіктер өздігінен келген жоқ: тәуелсіздікті баянды етуге ұмтылған қазақстандықтардың еңбегі мен маңдай тері талай қиындықты еңсерді.
«Тәуелсіздік — ардақты да мәнді, құндылығы мол сөздердің ең бастысы».
Азаттық жолындағы күресте зорлық-зомбылықты, әділетсіздікті, ашаршылықты бастан өткерген жұртым үшін егемендік — асыл қазына. Оны бағалау үшін тарихқа қайта үңілу жеткілікті.
Тарихтың ауыр сабақтары
Хандық дәуірден басталған күрес
1465 жылғы Керей мен Жәнібек құрған Қазақ хандығынан бастау алған жол — талай сыннан өтті. Жоңғарлармен, қытайлармен, моңғолдармен болған қақтығыстарда қазақ жұрты көптеген азаматынан айырылды. Кең байтақ далада қан төгілді, батырлар құрбан болды, талай отбасының көз жасы төгілді.
Елді бір орталыққа біріктіріп, тыныштық пен берекені сақтаған хандар да болды. Дегенмен тарихи жағдайлар Ресей патшалығына қосылуға алып келді. Бұл шешімнің салдары ауыр тиді: отаршылдық қысымға қарсы көтерілістер бірінен соң бірі бұрқ етті.
Отаршылдыққа қарсы көтерілістер
- Сырым Датұлы бастаған қозғалыс
- Махамбет Өтемісұлы мен Исатай Тайманұлы көтерілісі
- Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс
Бұл көтерілістер — зорлық-зомбылық пен әділетсіздікке қарсы халықтың намысы мен төзімінің белгісі.
Ұлы Отан соғысы — ең ауыр қасірет
Халық көрген ең үлкен қайғының бірі — Ұлы Отан соғысы. Бұл соғысқа 1,5 миллионға жуық қазақ қатысып, 126 мыңнан астамы қаза тапты деген дерек айтылады. Ашаршылықтың салқыны, майданға кеткен жақынды күту, ал ең сорақысы — олардың оралмауы елдің еңсесін езіп жіберді.
Менің әжем — тыл ардагері. Ол кейде 7 мамыр сайын, кейде ай сайын соғыс жылдарының үрейін, көрген қорлығын еске алады. Әңгімесінің басы да, соңы да бір сөзге тіреледі: «Аямады ғой, аямады…»
«Біздің көргеніміз — адам төзетін жағдай емес еді», — деп көзіне жас алады. Сол ауыр күндерде үміт үзілмеді: зілмауыр бұлттың ар жағынан таң атарына сенім болды.
Ерлік үлгісі: Әлия Молдағұлова
Соғысқа қатысқан жастардың көбі он сегізге енді толған, тіпті толмаған бозбалалар мен бойжеткендер еді. Солардың жарқын бейнесі — қазақтың батыл қызы Әлия Молдағұлова. Елін қорғауға бел буған жас мергеннің қайсарлығы талайға үлгі.
Аңызға айналған әңгімелердің бірінде іріктеу кезінде күмәнданған сұраққа Әлия: «Мен картоп аршуға емес, соғысқа қатысуға келдім. Азаттық үшін күреске келдім», — деп тайсалмай жауап береді. Мергендігін дәлелдеп, он нысананың онын да дәл тигізіп, көпшілікті таң қалдырады.
Желтоқсан — азаттыққа ұмтылыстың жаңғырығы
Анам маған Желтоқсан оқиғасының зары мен запыранын айтып береді. Әділетсіздікке қарсы болған студент жастар Алматыдағы Л. И. Брежнев атындағы алаңға шықты. Олар өз халқының намысын қорғап, теңдік талап етті. Бірақ билік бұл үнді күшпен басуға ұмтылды.
Қақаған аязда алаңға шыққан жастарға мұздай су шашылды, қорлық көрсетілді. «Желтоқсанның ызғары» тіркесі дәл сол күндердің суығын ғана емес, халықтың жан жарасын да білдіретіндей.
Есімдері ел жадында
Бұл оқиғада ерлігімен көзге түскен азаматтардың қатарында Ләззат Асанова, Қайрат Рысқұлбеков, Ербол Сыпатаев, Сабира Мұхамеджанова бар.
Қайрат Рысқұлбековтің жүрекжарды жолдары халыққа жігер берді:
Күнәдан таза басым бар,
Жиырма бірде жасым бар,
Қасқалдақтай қаным бар,
Бозторғайдай жаным бар,
Алам десең алыңдар!
Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар,
Еркек тоқты – құрбандық,
Атам десең атыңдар!
Тәуелсіздіктің бағасын білу — міндет
Менің айтқым келгені — екі түйін.
1) Тарихты білу
Тәуелсіз Қазақстанда өмір сүретін әрбір азамат азаттық жолындағы күрестерді, соғыстарды және ел үшін еңбек еткен ірі тұлғаларды білуі тиіс. Сонда ғана тәуелсіздіктің дәмі қаншалықты тәтті екенін шынайы сезіне аламыз.
2) Тәуелсіздікті сақтау
Бүгінде әлемде әлі де бодандықтың ауыртпалығын көріп отырған халықтар бар. Сондықтан біз тәуелсіздіктің қадірін түсініп қана қоймай, оны қорғап, сақтап, нығайтуымыз керек.
«Болашақ — жастардың қолында» деген сөз бекер емес. Егер біз татулықты, бейбітшілікті, ынтымақты сақтай алсақ, тәуелсіздігіміз де мәңгі болмақ.
Ата-бабаларымыздың рухын таптамай, кейінгі ұрпаққа тыныш ел аманаттау үшін, төгілген тер мен қанның өтеуі зая кетпес үшін тәуелсіздігімізді берік ұстау — бәрімізге ортақ парыз.
Жеке түйін
Мен бүгін кең байтақ, тыныш елде өмір сүріп, сабағымды алаңсыз оқи алатыныма шын қуаныштымын. Осы үшін ата-баба рухына бас иемін. Елімнің бақ-берекесін тербеткен еркіндікті сақтап, оны нығайтуға өз үлесімді қосуға ұмтыламын.