Сұм соғыс
Мәлімет
Өңір
Алматы облысы, Қарасай ауданы, Береке ауылы
Мектеп
М.Бейсебаев атындағы орта мектеп (мектепке дейінгі шағын орталықпен) КММ
Автор
7 «А» сынып оқушысы Түрлығожа Шұғыла
Пән мұғалімі
Сәрсембаева Сауле Қуатовна
Тақырып
Бейбіт күн жасасын әлемде (Жеңістің 70 жылдығына)
Соғыс деген бір ауыз сөз
«Сұм соғыс!» — осы бір ғана сөздің өзінде қанша қайғы-қасірет жатыр. Бүгінгі балаларға ертегі секілді көрінетін сол жылдар туралы көне көз қарттардан сұрай қалсаң, көбіне ауыр күрсініп, үнсіз қалатыны бар. Әрине, олардың көз алдына майданның ауыр күндері, қаза болған жолдастары, жас жарын зарыға күткен, қоңыр күзде үзілген гүлдей ерте қартайған арулардың тағдыры оралатын болар. Сол сұрапыл соғысты көз жасынсыз еске алатын жан аз.
Негізгі ой
Соғыс — халық жадындағы ең ауыр сынақ; оның салмағы ұрпақтан ұрпаққа сабақ болып қалады.
Ұлттарды біріктірген сын сағаты
Бұл соғыс аяқ астынан басталды. Таңғы тыныштықты әуе шабуылы бұзып, елге орны толмас қайғы әкелді. Жауға қарсы тұру үшін азаматтар Отан қорғауға аттанды. Солардың ішінде өрімдей бозбалалар да, гүлдей нәзік арулар да болды: олар өз елі үшін басын қатерге тігіп, алдыңғы шепке шықты.
Майдан даласында қаза тапқандар аз емес. Олардың ерлігі — бүгінгі ұрпаққа үлгі. Қазақтың қаһарман қыздары Әлия Молдағұлова мен Мәншүк Маметова — ел жадындағы өшпес есімдер. Ал Бауыржан Момышұлы, Қасым Қайсенов, Рақымжан Қошқарбаев секілді батырлардың жанқиярлық ерлігі — өз алдына бір тарих.
«Бірі — бәрі үшін, бәрі — бірі үшін»
Сол кезеңде «Кеңес Одағының батыры» атанған талай ардагер бейбіт күн туған соң да еңбектің алдыңғы сапында жүрді. Ортақ қасірет 15 ұлтты бір шаңырақтың баласындай біріктіріп, бір-біріне дос, бауыр етті. Қиын шақта адамдар бір-бірі үшін жанын аямады. «Бірі — бәрі үшін, бәрі — бірі үшін» деген ұран да дәл сол кезде ерекше мәнге ие болды.
Тылдағы тауқымет және ерте есейген балалар
Ер-азаматтың көбі соғысқа кеткен соң, бар шаруаның салмағы қарттар мен әйелдерге, жас балаларға түсті. Балалық шағы соғыс жылдарына дәл келген балалар ерте есейді: аштық, жалаңаштық, ауыр еңбек олардың жанына батты. Бүгінгі күш-қуаты тасып тұрған жігіттердің өзі сол кездегі тұрмысқа шыдау қиын екенін ұғар еді.
«Қара қағаз»
Күнара келген суық хабар талай шаңырақтың түтінін өшіріп, баланы жетім, ананы жесір қалдырды.
Ата-ана зары
Перзентінен айырылған қарттардың қайғысы еңсені езді; талай жан жер бауырлап жатып қалды.
Жеңіске бастар жол
Адамдардың жанкештілігі мен жеңіске деген сенімі ақталып, 1945 жылы Гитлер бастаған басқыншылар жеңіліс тапты. Совет әскерлері жауды өз ордасына — Берлинге дейін қуып барып, күйрете соққы берді. Жеңісті паш еткен қасиетті ту Берлинде желбіреді, ал Қызыл туды алғашқылардың бірі болып Рақымжан Қошқарбаев тікті.
Естен кетпес сабақ
Талай адамның өмірін жалмаған, талай отбасын қайғыға ұшыратқан сол соғыстың аяқталғанына 70 жыл толды. Бір адамның ғұмырына тең келер уақыт ішінде күйреген қалаларды көтеру, тұралап қалған ауыл шаруашылығын қайта қалпына келтіру оңай болған жоқ.
Ардагерге құрмет — ұрпаққа міндет
Уақыт алға озды: соғыс жылдарының балалары бүгінде қартайып, көпшілігі өмірден өтті. Тағы бірер онжылдықтан соң сол күндерді көзбен көріп, жүрекпен сезген куәгерлер де сиреп кетері анық. Сонда соғыс туралы шындық тек кітаптар мен кинолардан ғана көрініс табуы мүмкін.
Еліміз егемендік алғаннан кейін соғыс және еңбек ардагерлеріне, тыл ардагерлеріне ерекше қамқорлық жасалып келеді. «Барлығы Отан үшін» деген ұранмен ғұмыр кешіп, өмірін елге арнаған патриот қарттарымыздың амандығын тілеу — әр адамның парызы.
Түйін
Бейбітшілік — сый емес, аманат. Оны сақтау үшін өткеннің қасіретін ұмытпау керек.
Арнау
Бұл соғыс 70 жыл бұрын болған еді,
Әр кеудеге қайғы-қасірет толған еді.
Жан жарын майданға аттандырып,
Қаншама ару қураған гүлдей солған еді.
Отаным, елім деп кеудесін оққа төсеп,
Талай боздақ өмірін қиған еді.
Сол баласын жоқтаумен зар еңіреген,
Ата-ана естерін зорға жиған еді.
«Әкем қашан келеді?» — деп жолын тосып,
Талай бала қара жолды торыған еді.
Сол қиындық бүгінде артта қалып,
Жеңіс деген бақыт боп басқа қонған еді.
Сол жеңіске дәл бүгін, мамыр айында,
Сәби жасы — 70-ке толар еді.
Құтты болсын Ұлы Жеңіс бәріңізге,
Қуаныш болсын жас пенен кәріңізге.
Бейбітшілік мәңгілік болып қалсын,
Әр шаңырақ қуанышқа толы болсын.
Бізге жеңіс сыйлаған қарттарымыз,
Ғұмыры ұзақ, өздері аман болсын.
Болашақта бәріміз армандаған
Бақытты да бейбітшілік заман болсын.