Жұмат күмілжіді

Жұмат «Танысу бұрышынан» Алматы деген сілтемені тауып алды. Парақшадағы дайын үлгі бойынша «Я — парень. Я ищу девушку. В возрасте — от 18 до…» деген жолдар тұр. Ол тез ойланды да: «Өзіммен жастыларға дейін іздейін, үлкендерді қайтемін?» деп, «… дейін» деген тұсқа 22 санын енгізді.

Мақсаты да анық: «серьезные отношения». Енді «іздеу» деген батырманы басса болғаны. Бірақ бір сәт кідірді: «Жоқ, суреттерімен қоса іздеген дұрыс». Мониторда сансыз анкета қаптап шықты. «Түу, не деген көп!» — деп, Жұмат еріксіз жымиып қойды.

Жұмыс арасындағы осындай қысқа үзілістерде Жұматтың ғаламтор ақтарып кететін әдеті бар. Әсіресе, танысу бұрышы оған ерекше әсер ететін: монитор алдында ол өзіне тән бұйығылықтан арылып, батыл, сөзге шешен адамға айналатындай. «Қыз бетіне тіке қарай алмайтындар үшін таптырмас ермек» дейтіндер бар. Бірақ Жұмат үшін бұл ермек емес еді — жүрегінің түбінде бір үміт жататын: осы жерден өмірлік жар табу.

Шашы карэ үлгісінде қиылған әдемі қыздың суреті бірден көз тартты. Жасы — жиырма бірде. Ең қызығы, Жұмат қазақша жазған хатқа тез жауап қатты. Бұл желіде қазақша сөйлейтіндер сирек қой, сол себепті-ақ қыз жақын көрінді. Аты — Жанат.

Екеуі бір күн бойы жақсы сөйлесті. Жұмат өзіне де білдірмей, ішіндегісін түгел ақтарып тастады: жалғыз ұл екенін, ата-анасының ауылда тұратынын, олардың үмітін ақтауға тырысатынын… Ал Жанат, керісінше, көбіне сұрақ қойып отырды да, өзі туралы тіс жармады.

Тіпті кеңселері бір-бірінен алыс емес болып шыққанда, Жұмат сәл ойланып, қызды түскі асқа шақырды. Қалтасындағы ақшасы екі адамға жететіндей еді. Бірақ дәл осы тұста байланыс үзіліп кетті: «Мен бос емеспін, қыздармен тамақтанамын» деген сөйлем жылт етіп көрінді де, терезе өшті.

Жұмат аң-таң. Жаңа ғана емен-жарқын сөйлесіп отырған жоқ па еді? Достықты қайта ұсынды, бірақ қыз қабылдамады. Содан кейін ол көп ойланды: «Шынымды айтамын деп, сырымды шашыппын. Ақтарыламын деп, өз жанымды жайып салғаныма өкінем». Ең ауыры — Жанатқа енді өзі қызық болмай қалғанын түсінді.

Үш күн ғаламторға жоламады. Төртінші күні шыдай алмады: тағы да «Алматы» сілтемесін ашып, тағы да танысу бұрышына кірді. Жымиып қойды, бірақ бұл жолы өткендегіше ақтарылмауға бекінді. Алдымен өзі сыр тартып көруі керек. Барынша ұстамды болуы керек.

Анкета артынан анкета. Біреу ашықтан-ашық: «Маған көп ақша табатын, мені бағалайтын, жаныма керектің бәрін тауып беретін жігіт керек» деп жазып қойыпты. Жұмат ішінен: «Өзі сондай құрметке лайық па екен?» деп түйді.

Осылай отырған сәтте жаңа терезе жарқ ете қалды: Таня, 24 жаста, Алматы. Жасы үлкендеу. Орысша «Сәлем!» деді. Жұмат тәуекел етті: «Сөйлесіп көрейін».

Әңгіме бірден сұраққа толы болды. Жұмат өзін таныстырды: түрік фирмасында курьер. «Хат-хабар ғана емес, клиенттерге кеңсе тауарларын жеткіземіз: күнделіктер, қағаз, қаламдар…» деді. Таняның сұрағы тоқтамады: «Ал қазір неге бос отырсың?»

Жұмат: «Кешкі бесте бір тапсырыс бар, соны күтіп отырмын. Оған дейін сізбен сөйлесе тұрамын» деді. Таня бұны әзілге айналдырды: «Әр минутты тиімді пайдаланатындардың санатынансың ғой».

Сосын ол аяқ астынан тосын сұрақ қойды: «Сен адамды қаншалықты түсінесің?» Жұмат жауап таба алмай тосылды. «Неге бұлай сұрадыңыз?» дегеніне, қыз: «Жай, әншейін…» деді де, терезе біраз уақыт үнсіз қалды.

Кенет жаңа хабарлама келді: «Бүгін кешкі жетіде жолығайық». Жұмат бір сәт күмәнданды, бірақ өзі де байқамай: «Қай жерде? Қашан?» деп жазып жіберді. Артынша тағы үнсіздік. Жүрегі секем алып, «тағы да алдандым ба?» деп ойлап отырғанда, Таня қайта шықты да, мүлде басқа арнаға бұрды.

Кешкі сегіз жарымды Жұмат асыға күтті. Үйдегі жігіттер әзілдеп қағытса да, ол телефонды алып асханаға кіріп, есікті тарс жапты. Қоңырау шалды.

Арғы жақтан сыңғырлаған дауыс естілді. Қоңырауды көтерген қыз: «Сіз Жұмат емессіз бе? Маған Таня айтты. Сіздің міндетті түрде телефон шалатыныңызды жеткізді» деді. Сосын өзі таңдап алуға мүмкіндік берді: қазақша сөйлесін, өзі орысша сөйлесін — түсінетінін айтты. Бұл қыздың аты — Ақниет.

Ақниет дауысы мейірімге толы еді. «Байғұсым-ай…» деген бір ауыз сөз Жұматтың кеудесін ысытып жіберді: өмірінде дәл мұндай жанашыр үнді естімегендей. Ол болса сақтанып: «Әпкемнің үйінен хабарласып тұрмын» деді. Қыз да күдіктенбеді, нөмір сұрамады.

Содан кейін екеуі жиі сөйлесе бастады. Ақниет өлеңді жақсы көретінін айтты, Марина Цветаеваны оқыды. Жұмат Жұматайдың «Ләйләсінен» бір өлеңін оқып берді. Телефонның арғы жағындағы тыныштықтың өзі екеуіне ортақ әлем секілді еді.

Жұмат өзіне өзі таңғалды: адамды даусы арқылы да жақсы көріп қалуға болады екен. Ақниет оны күтіп отыратын. Ол да жұмыс арасында бұрышқа тығылып, радиотелефонмен сөйлесуге асығатын.

Бірақ бір сұрақ көкейін тесіп тұратын: Ақниет неге тек телефонмен сөйлеседі? Неге кездеспейді? Жұмат сұрауға бата алмады. Танысу сайттарын да мүлде қойды. Таня да ұмыт болды.

Ақниет болса, бір күні өзі айтты: «Сіз мені неге кездесуге шақырмайсыз?» Жұмат тағы да күмілжіді. Сонда Ақниет шешімді өзі қабылдады: «Онда мен сізді шақырамын. Сенбі күні кешкі бес шамасында келе аласыз ба?»

Мекенжайды естігенде Жұмат одан сайын аң-таң болды: Ақниет көрші ықшамауданда тұрады екен. Ол күнде түсіп жүретін аялдаманың маңы.

Есікті көзілдірік таққан үлкен кісі ашты. «Кіре ғой, айналайын. Сені Ақниет күтіп отыр» деді жылы дауыспен. Жұмат қолындағы гүлін не алға, не артқа ұстай алмай абдырады.

Ақниет терезеге таяу жерде отыр екен. Өте әдемі: шашын екі жағына өріп қойған, үстінде ақ кофта. Жұмат қолын беріп амандасқанда, саусақтарының нәзіктігі бірден сезілді. Ол гүлін ұсынып еді, Ақниет қуана күлді.

Сәлден соң қыздың үні дірілдеп, көзіне жас толды. «Жұмат, сіз мені кешіріңіз…» деді. Жұмат не айтарын білмеді. Ал Ақниет ақыры айтып салды: «Мен мүгедекпін. Менің екі аяғым да жоқ…»

Жұмат дәл сол сәтте ғана қыздың мүгедектер арбасында отырғанын аңғарды: аяғы көрінбесін деп тұмшалап қойыпты. Ақниет жылап отырып, бәрін түсіндірді: Таня көршісі, екеуінің сыры ортақ. Компьютерге ұзақ қарай алмайды, басы айналады. Сол себепті танысу сайттарын өзі пайдалана алмаған. Таня көмектескен. Ал Жұматпен сөйлесіп кеткенде, өзі де тоқтай алмай қалған.

Жұмат үнсіз қалды. Ішіндегі ойлар бір-бірімен соқтығысып, бірде-бірі орнықпады. Бірақ бір нәрсе анық еді: ол бұл қыздың қасынан кеткісі келмеді. Өзіне біреудің шын көңілмен, ашық сөйлегені алғаш рет сияқты.

Ақниет оның қасына отырғызды. Басын аялап сипады. «Сіз мен елестеткеннен де көрікті екенсіз» деді күліп. Жұматтың жүрегі елжіреді.

Ақниет: «Сіз жақсы адамсыз. Екі ай ішінде бір рет те болса жаныма бататын сөз айтпадыңыз. Мен сіздің сезгеніңізді де білемін. Бірақ сіз қашпадыңыз. Ал мен бәрін жасырдым…» деді.

Жұмат жұбатқысы келді, бірақ қимылға батылы жетпей тоқтап қалды. Сонда Ақниет өзі сыбырлап: «Тоқтамаңыз… сүйгіңіз келді ғой…» деді. Жұмат ақырын ғана оның шашынан иіскеп, өрімін аялап сипады.

Кетерінде Жұмат Ақниеттің бетінен сүйіп алды. Есіктен шығарып салған әкесі мұның жүзіне барлай қарап тұрып: «Келіп тұрыңыз» деді жай ғана. Жұмат сыртқа шыға бере, өзі де білмей: «Келіп тұрамын, келемін!» деп сыбырлады.

Бірақ шындық басқа болып шықты. Жұмат содан кейін Ақниеттің нөмірін бірде-бір рет термеді. Тіпті ол туралы ойлаудан да қашты. Тіршілік жас жігітті өз ырғағына тартып әкетті.