Бір шал мен кемпірдің жалғыз сиыры болыпты
Жалғыз сиырдың сүті және бір шешімнің салдары
Бір шал мен кемпірдің жалғыз сиыры болыпты. Сол сиырдың сүті — олардың негізгі қорегі екен. Сондықтан сиырдың бұзауы сүтке жарымай, өліп қала береді.
Жылдар өте береді: шал мен кемпір қартайған сайын қартайып, ал бұзаулардың өлуі тоқтамайды. Бір күні шал кемпіріне:
– Қой, бұлай болмайды. Бір жылға бір нәрсеге шыдармыз. Сиырды саумай-ақ қояйық, бұзауы өссін.
Кемпір де келіседі. Үш күннен соң сиыр еркек бұзау туады. Бұған қатты қуанып, қанша таршылық көрсе де, олар сиырды саумай, барлық сүтті бұзауға береді.
Тойған бұзау — семіз өгіз
Енесінің сүтін бір өзі еміп өскен бұзау өсіп, үлкен өгіз болады. Уақыт өте келе ол өзінің семіздігіне мастанып, мақтана бастайды.
Оның көкейіне бір ой келеді: «Осындай зор денемен сиырлардың арасында жайылып жүру лайықсыз. Түйелерге қосылайын».
Түйелерге қосылған өгіздің күйі
Сөйтіп, өгіз түйелерге қосылады. Өзін ерекше зор сезінген ол барынша түйе болуға тырысады: түйелер жейтін шөпті жейді, олармен бірге шөлге кетіп, сортаң жалайды.
Ақыры шөл қысып, ішіне салмақ түсіп, шыдай алмай қалады.
Сонда ол: «Жылқыларға барайын. Түйеден кіші ғой, азабы да жеңілірек болар», — деп ұйғарады.
Жылқылар арасында: жылдамдыққа ілесе алмау
Өгіз жылқыларға қосылады. Бірақ бұл да оған жайлы болмайды: «солардан қалмай шауып жүремін» деп титығы құриды.
Бір күні қасқыр тиіп, жылқылар дүркірей қашады. Өгіз олардың екпініне ілесе алмай, айдалада жалғыз қалады.
Өз тобына оралу және соңғы сабақ
Бағына қарай, қыр астында сиырлар жайылып жүр екен. Өгіздің өкірген дауысын естіген сиырлар оны таниды да, жолдасын мүйізімен қоршап, қасқырдан құтқарып алады.
Өгіз қуаныштан жылап жібереді. Жасын сүртіп тұрып:
– Өз тобыңнан бөлінсең, көрер күнің осы екен.
Өгіздің осы сөзі бұзауларға тәлім болыпты.
Түйін
Бұл әңгіме адамның өз орнын, өз табиғатын ұмытпай, дарақылыққа салынбай, қауымының қадірін білуі керегін еске салады: өз ортаңнан безіну — өзіңді әлсірету.