Бұлбұлдың ерекше әншiлiк қабiлетiн таныған ұстазы: - Бұлбұл, ержеткен соң кiм боласың
Ұстаз қойған сұрақ: «Ержеткен соң кім боласың?»
Бұлбұлдың ерекше әншілік қабілетін байқаған ұстазы бір күні оның арманын сұрады.
Ұстазы: «Ержеткен соң кім боласың?» — деп сұрағанда, шәкірт ойланбастан: «Әнші боламын», — деді.
Ұстаздың жауабы қысқа да нұсқа болды: әнші болу — үлкен арман ғана емес, үлкен жауапкершілік. Ол үшін ұстаздың қатаң талабына шыдап, тәртіпке көну керек.
Бұлбұл өзіне сенімді үнмен: «Мен бәріне де төземін», — деді. Бірақ ұстазы: «Асықпа, оны әлі-ақ сезінесің», — деп, шәкіртін ойға қалдырды. Әншіліктен басқа ойы жоқ бала бұл сөздің мәнін бірден ұға қоймады.
Ата-аналар жиналысы: шындықты жасырмау
Таланттың өсуіне кедергі болатын нәрсе көбіне дауыста емес, мінезде жатады.
Ертеңіне ата-аналар жиналысы өтті. Ұстаз әр ата-анамен жеке сөйлесіп, кезек Бұлбұлдың анасына келгенде: «Бала — жас шыбық секілді. Қисық өскен бұтағын дер кезінде түземесек, ертең үлкен қателікке ұрынамыз», — деді.
Ананың алаңдаушылығы
«Көп ұйықтайды, арманшыл. Үлкен мақсатына тек қиялмен жетем дей ме деп қорқамын. Еңбегі де аз. Бала ширақ болу керек емес пе?»
Ұстаздың түйіні
«Тек ерте тұру ғана емес, ата-ана алдындағы парызды ақтау бар. Өзіңді тәртіпке көндіруің керек. Келесі жиналыста анаңның алаңын қуанышқа айналдырасың деп сенемін».
Бұлбұл үнсіз бас изеді. Осы оқиғадан кейін ол расымен өзгерді: ерте тұрып, үй шаруасына үлгерді, сабағын да түзеді, сахнада да ән салды.
Өнердің сыны: адамдарға жұғымды болу
Шеберлік халыққа жеткенде ғана өнер болады; ал халық жүрекке жол табу үшін адамнан да ізгілік күтеді.
Ауыл сахнасынан жас Бұлбұлдың әсем әнін тыңдаған Бүркіт қария қатты сүйсінді. Бір күні сабақтан әндетіп келе жатқан балаға жолығып: «Бұлбұл, балам…» — деп үлгергені сол еді, бұлбұл: «Ата, уақытымды алмаңызшы», — деп бұрылмастан кетіп қалды.
Маңызды сәт
Үлкеннің көңілін қалдыру — көзге көрінбейтін, бірақ өнердің абыройын кемітетін қателік. Ізет пен сыпайылық — сахнадан тыс та сыналатын қасиет.
Ертеңінде қария бұл жайды ұстазға айтты. Ұстаз шәкіртін оңаша шақырып, күнін түгел баяндауын өтінді. Бұлбұл болса, қарияны «еріккен» деп кінәлай сөйледі.
Сонда ұстаз оның сөзін бөліп: «Сен қатты қателестің. Көргені көп адамның сөзін бір күн емес, өмір бақи тыңдасаң да артық етпейді. Үлкенге де, кішіге де құрмет керек. Адамдар сенің өнеріңе ғана емес, өзіңе де сүйсінуі тиіс», — деді.
Ұстаз қатаң талаптың бірін ашық айтты: жүрген жеріңде жұртқа жұғымды болу, соңыңнан жақсы сөз ілестіру. Бұлбұл сол кезде ғана ұстаз сөзінің жұмбағын түсіне бастады.
Сол күні ол Бүркіт ақсақалдан кешірім сұрады. Ұстаз да шәкіртінің шын өзгергенін байқады.
«Енді ғана өнер сабағы басталады»
Мінез түзелмей, өнердің шын мектебі ашылмайды.
Арада бірнеше күн өткен соң ұстаз бұлбұлды шақырып: «Бұлбұл, енді екеуміздің өнер жолындағы сабағымыз басталады», — деді.
Шәкірт аң-таң болып: «Сіз мені бұрыннан әншілікке баулып жүрген жоқсыз ба?» — деп сұрағанда, ұстаз: «Талантыңды таныдым, бірақ өнерге әлі баулыған жоқпын. Кедергі болған — мінезіңдегі кемшілік», — деп жауап берді.
Ұстаз өсиеті
- Өнер-білімге ұмтылған жеткіншек мінезіне мін, өнеріне сын айтылмайтындай тәрбиеленуі керек.
- Үйде де, түзде де мейірбан, шыншыл болып, жақсы адамдарға жақын жүргені абзал.
- Халық алдындағы адамнан ең әуелі ізет пен инабат күтіледі.
Бұлбұл: «Бұл өсиет тек әншілерге қатысты ма?» — деп сұрағанда, ұстаз: «Жақсы адам болам деген әр жеткіншекке ортақ», — деді. «Халық — сенің ең бірінші сыншың, ақылшың, қолдаушың. Ал халық алдына шыққан әнші алдымен адамгершілігімен, содан кейін талантымен танылады».
Шәкірттің жауабы қысқа, бірақ салмақты болды: «Түсіндім, мұғалім. Түсіндім. Сізді бүгіннен бастап ұстаз деп атайыншы?»