Авторлары кім
Мемлекеттік рәміздер — ұлттық мақтаныш
Бұл мәтін Білім күніне арналған тәрбие сағатының мазмұнын негізге ала отырып, Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің мәнін түсіндіруге, оларды құрметтеуге тәрбиелеуге бағытталған.
Мақсаты
- Оқушыларды мемлекеттік рәміздермен жан-жақты таныстыру, әрбір бөлшегінің мәніне қысқаша шолу жасау.
- Рәміздердің аса маңызды екенін ұғындыру, құрмет сезімін қалыптастыру, ой-өрісті кеңейту.
- Отанды сүюге, рәміздерді қастерлеуге үйрету, елжандылыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- ҚР Туы, Елтаңбасы, Әнұраны
- Нақыл сөздер, суреттер, портреттер
- ҚР Конституциясы және баптар
Негізгі идея
Мемлекеттік рәміздер — елдің өмір салтын, болмысын, арман-аңсарын, тәуелсіздікке деген ұмтылысын білдіретін қасиетті белгілер. Әрбір азамат олардың мәнін терең түсініп, қастерлеуге тиіс.
Тарихи негіз және құқықтық мәртебе
1992 жыл: рәміздердің бекітілуі
Егемен Қазақстан 1992 жылғы 4 маусымда мемлекеттік рәміздерін — Ту, Елтаңба, Әнұранды — ресми түрде бекітті. Сол күн Қазақстан Республикасында Мемлекеттік рәміздер күні ретінде аталып өтеді.
Конституциядағы орны
Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда референдумда қабылданды. Конституцияда мемлекеттік рәміздердің сипаттамасы мен ресми пайдалану тәртібі заңмен бекітілетіні көрсетіледі. Сондай-ақ әрбір азаматтың рәміздерді құрметтеуге міндетті екені атап өтіледі.
Түйін: Рәміздер — тәуелсіздіктің айғағы ғана емес, ұлттық бірегейліктің, жауапкершіліктің және ортақ құндылықтардың көрінісі.
Рәміздер туралы поэтикалық шолу
Ту туралы
Айгерім:
Көк жүзінде көгілдір,
Гүл жайнаған мөлдір нұр.
Қазақстан жалауы —
Азаттықтың алауы.
Желбірейді аспанда,
Отан орны асқарда.
Берік:
Ту — мөлдір, бұлтсыз ашық аспан күмбезің,
Бейнелеген алтын шапақ күн көзін.
Адалдық пен пәктік көңіл нышаны —
Көріп жүрмін көк туымды күнде өзім.
Көгілдір түс — мөлдір, таза пәктігім,
Ырымдаған: «сәтті болсын әр күнім».
Бейбітшілік, тыныштықтың нышаны —
Көк туымыз білдіріп тұр дәл бүгін.
Елтаңба туралы
Бақытжан:
Көгілдір түс аясында шаңырағым шарықтап,
Қанатты пырақ қалықтайды, самғап.
Күн сәулесіндей алтын уықтар шаншылып —
Қасиетті Елтаңбаны көресің анықтап.
Түп төрінде жұлдызым тұр — жаңа жанған бағымдай,
Мәңгі тұрса екен орнынан таймай.
Ортасында «Қазақстан» деп жазылған,
Шаттандырып, шабыт берген жүрегімнің қанындай.
Рахмет:
Шаңырақ тұр арқау болып, бар жүгінді арқалап,
Шаңырағым биік болса — шартарапқа самғап.
Елім үшін шексіз өмір, тіршіліктің нышаны —
Қазақ елі бар әлемге үлгі болып тарамақ.
Елтаңбада қос пырақ екі жаққа мойын бұрып тұрады,
Жарық жұлдыз жол көрсетіп, үміт болып нұрланады.
Міне, осындай Елтаңбасы елімнің —
Әлі талай сақталады бүкіл әлем жадында.
Әнұран туралы
Мадина:
Мемлекеттік Әнұран — еліміздің музыкалық-поэтикалық эмблемасы, рухани құжаты.
Ол халық жүрегінің лүпілін тұмардай түйген музыкалық сәлем хат іспетті.
Жеңістерге қолбасындай, ерліктерге жолдастай —
Еліміздің Әнұраны жүректерде жаңғырады.
Даңқымыздың жаршысындай, халқымыздың жан серігі.
Әділ:
Әйгілісің әуеніңмен әлемге,
Әнұраным, пәктігіңді дәлелде.
Қазағыма қайсар шабыт бергендей,
Ұран болып айтыла бер әр елде.
Әрлі әуенің шартарапты тербетті,
Күшіңді де бүкіл халық көрді, жетті.
Шабыт берген Әнұранды әрқашан
Маңғаз елім мақтанышпен шырқатты.
Ой түйіні: Елтаңба, Ту, Әнұран — тәуелсіздіктің қасиетті белгілері. Олар елге рух пен мән береді, ал олардың иесі — халық.
Авторлар: рәміздерді жасаған тұлғалар
Мемлекеттік Ту авторы
Шәкен Оңдасынұлы Ниязбеков — ҚР Мемлекеттік Туының авторы, Қазақстанға еңбегі сіңген өнер қайраткері, дизайн өнерінің негізін қалаушылардың бірі. 1938 жылы 12 қарашада Тараз қаласында дүниеге келген. Ленинград жоғары көркем-өнер училищесін бітірген, Алматы қаласының бас суретшісі болған.
Мемлекеттік Елтаңба авторлары
- Жандарбек Мәлібекұлы — сәулетші. 1942 жылы Қызылорда облысы Жаңақорған ауданында туған. Ташкент политехникалық институтының сәулет факультетін бітірген.
- Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан — Қазақстанға еңбегі сіңген сәулетші, мемлекеттік сыйлықтың иегері, қоғам қайраткері. 1932 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында туған. Мәскеу сәулет институтын бітірген.
Әнұранның дүниеге келуі: әні мен сөзі
Шәмші Қалдаяқов — әнін жазған композитор. Оның «Менің Қазақстаным» әні халықтың жүрегінен орын алып, ұлттық рухты асқақтатқан туындыға айналды.
Жұмекен Нәжімеденов — сөзін жазған ақын. 1935 жылы Атырау өңірінде туған. 1959 жылы консерваторияда оқып жүрген кезінде «Менің Қазақстаным» әніне сөз жазған.
Нұрсұлтан Назарбаев — мәтінге редакциялық үлес қосқан мемлекет қайраткері. Бірлік пен татулықты ту еткен тәуелсіз Қазақстанның дамуына басшылық еткен тұлға ретінде аталады.
Ескерту: Бұл бөлім бастапқы мәтіндегі деректер негізінде редакцияланды және қысқартылып берілді.
Сұрақ-жауап: Қазақстан туралы білімді жинақтау
Тәрбие сағатының келесі бөлігінде оқушылардың Қазақстан туралы жалпы білімін пысықтауға арналған сұрақтар ұсынылады.
- ҚР тәуелсіздікті қай жылы алды?
- Қазақстан неге «Еуразияның кіндігі» деп аталады?
- Жер көлемі бойынша Қазақстан нешінші орында?
- Еліміздің жер көлемі қанша?
- Қазақстанда қанша облыс бар?
- Қазақстанда қанша ұлт өкілі тұрады?
- Қазақстан неше мемлекетпен шектеседі?
- ҚР-ның тұңғыш Президенті кім?
- Қазақстанның жаңа астанасын атаңыз.
- ҚР мемлекеттік рәміздерін атаңыз.
«Қазақстанға саяхат» тапсырмасы
Қазақстанның өзендері, көлдері, облыстары, таулары мен жазықтарының атауларын атап, картадан көрсету ұсынылады. Мысал ретінде: Батыс Қазақстан (мұнайлы өлке), Сарыарқа (Қазақтың ұсақ шоқысы), Қызылорда (күріш өсірілетін аймақ), ең ірі өзен — Ертіс, астана орналасқан өзен — Есіл, ірі тау жүйесі — Тянь-Шань.
Қорытынды ой
Ел болашағы — жас ұрпақтың білімінде, еңбегінде, бәсекеге қабілеттілігінде. Отанға деген сүйіспеншілік пен мақтаныш ең алдымен мемлекеттік рәміздерді құрметтеуден басталады.
Туымыз, Елтаңбамыз, Әнұранымыз — халықты бірлікке ұйыстырып, рухтандыратын ортақ құндылықтар. Тәуелсіз елдің ертеңі өз қолымызда: терең әрі жан-жақты білім алып, ел дамуына үлес қосу — әрқайсымыздың парызымыз.
Қайнаркөз ретінде берілген белгі: «KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы».