Махаббат
Махаббаттың мәні
Махаббат — достықтың, татулықтың, құрмет пен ізеттің асқар шыңы. Онсыз өмірдің мәні де, қызығы да, құны да кемиді. Қазақтың данышпан ақыны Абайдың: «Махаббатсыз дүние — бос» деуі — тегін емес.
Абай айтқан үш негіз
Адамды бір-біріне құштар ететін үш нәрсе бар: жанның сұлулығы (ақкөңілділік), ақыл-парасат және сымбат-көрік. Жанның сұлулығы құрметті оятады, сыртқы сымбат сүйіспеншілікті тудырады, ал ақыл-парасат сол сезімдерге тереңдік береді. Осы үшеуі қосылып, ынтызарлыққа айналып, махаббатты қалыптастырады.
Рухани күш пен өмірлік серпін
Махаббат пен адамның күллі тіршілігі өзара байланысты. Ол — адамның ішкі әлеміндегі рухани сезімдердің көрінісі, жан күйі. Әсемдікке, сүйіктіге, шарапатқа, ұлы іске, ерлікке жетелейтін де — осы сезімнің демі. Адамды біреудің сүйгені жігерлендіріп, күш-қуат жинауға, мақсатқа ұмтылуға ықпал етеді.
Өзімшілдіктен жоғары
Махаббат — өзің үшін ғана емес, екінші адам үшін де өмір сүре білу. Бұл — жауапкершілік, жанашырлық, таңдаулы ниет.
Толстойдың тұжырымы
Орыстың ұлы жазушысы әрі психологы Л. Н. Толстой: «Сүю — сүйген адамның өмірімен өмір сүру» дейді. Бұл нақыл махаббаттың анықтамасын ғана емес, оның талабын да аңғартады.
Махаббаттың жаңартушы қуаты
Махаббат — таңғажайып кереметтерді дүниеге әкелуші күш. Ол адам бойына адамгершілікті, адалдықты, ақпейілділікті, тазалықты, имандылықты, парасаттылықты, мейірімділікті, ізгілікті, ерлікті тоғыстырады. Сондықтан оны өмірді мәңгі жаңғыртып, жаңартатын қуат деудің жөні бар.
Махаббаттың жауы
Махаббаттың жауы — аярлық. Махаббатпен бақай есеп жүргізу, материалдық пайда іздеу сияқты пиғылдар үйлеспейді: олар сезімді тұншықтырып, қадірін кетіреді.
Абайдың жырынан
Ғашықтық, құмарлықпен — ол екі жол,
Құмарлық бір нәпсі үшін болады сол.
Сенен артық жан жоқ деп ғашық болдым,
Мен не болсам — болайын, сен аман бол.
Ғашықтық келсе, жеңер бойыңды алып,
Жүдеттер безгек ауру сықылданып.
Тұла бой тоңар — суыр үміт үзсе,
Дәмеленсе — өртенер күйіп, жанып.
Түйін
Махаббат — адамды асқақтататын да, тәрбиелейтін де, алға жетелейтін де қасиет. Ол құрметпен тереңдеп, адалдықпен беріктеніп, мейіріммен көркейеді.