Жау кейін шегінді
Тоқтаров Төлеген туралы
Тоқтаров Төлеген (19 желтоқсан 1920, Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Қарақұдық ауылы — 9 ақпан 1942, Ресей, Мәскеу облысы, Бородино ауылы) — Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы гвардия жауынгері. Ұлты — қазақ.
Қысқаша дерек
- Туған жері
- Қарақұдық ауылы, Ұлан ауданы, ШҚО
- Қаза тапқан жері
- Бородино ауылы, Мәскеу облысы
- Әскери қызметі
- Гвардия жауынгері, автоматшы
- Марапаты
- Кеңес Одағының Батыры (қайтыс болғаннан кейін)
Соғысқа дейінгі еңбек жолы
Соғыс қарсаңында Төлеген Тоқтаров Риддер қаласы маңындағы қорғасын зауытында жұмысшы болып еңбек етті.
Әскерге шақырылуы және майдан жолы
1941 жылдың желтоқсанында Кеңес әскері қатарына шақырылып, Калинин майданының 3-екпінді армиясы құрамында, 8-гвардиялық атқыштар дивизиясының 1075-полкінде Ұлы Отан соғысына қатысты.
Дивизияның «Отан үшін» газеті ержүрек автоматшының бір тәулік ішінде жаудың 150-ден астам әскері мен офицерін жойғаны туралы жазды.
Ерлікке толы ұрыстар
Батыл әрі бекем қимылдайтын Төлеген жауынгерлерді талай рет шабуылға бастап шыққан.
Нагаткино ауылына алдыңғылардың қатарында кіріп, жаудың 7 әскерін жойып, 2 жауынгерін тұтқынға алды.
Бородино ауылы үшін кескілескен ұрыста, ротаның жаумен арақашықтығы шамамен 100 метр қалған сәтте, ол қасындағы 4 жауынгермен алға ұмтылып, ротаны шабуылға бастады. Жау кейін шегінді.
Марапат және тарихи баға
Қаһармандығы мен батылдығы үшін Тоқтаров Төлегенге қаза тапқаннан кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30 қаңтар 1943).
Естелік пен мәдени мұра
Төлеген Тоқтаровтың ерлігі өнерде де көрініс тапты: композитор Р. Елебаев «Жас қазақ» ән-реквиемін (1942), ақын Н. Баймұратов «Ер Төлеген» дастанын (1945) жазды.
Есімі ұлықталған орындар
- Риддер полиметалл комбинаты аумағында батырға ескерткіш орнатылған.
- Төлеген оқыған №10 мектепке оның есімі берілген.
- Өскемен, Риддер және Алматы қалаларында бір көшеге Төлеген Тоқтаровтың есімі берілген.
Марапаттары
Төлеген Тоқтаров Ленин орденімен және бірнеше медальмен марапатталған.