Білімді деңгейлеп беру технологиясын игеру арқылы оқушыларға білімді мемлекеттік стандарт игеруге қол жеткізу
Шокбаров Нурлыбек Нурланович
Ақтөбе қаласы, Есет батыр атындағы АОМКЛИ
Еліміздің жаңғыруына жаңашыл ұстаздар себепкер
Елбасы Н. Назарбаев өз жолдауларында ұлттық бәсекеге қабілеттілік, ең алдымен, елдің білім деңгейімен айқындалатынын атап өтіп, білім саласында түбегейлі өзгерістерге дайындықтың қажеттігін ерекше көрсетті.
Қазіргі білім беру реформасының басты мақсаты — ой-өрісі кең, жаңашыл әрі шығармашылық деңгейде әрекет ете алатын, дүниетанымы жоғары, білім бәсекесіне қабілетті, жан-жақты қалыптасқан тұлға тәрбиелеу.
Еліміздің дамыған, өркениетті елу елдің қатарына қосылуы үшін ғылым мен білімнің дамуына, әсіресе орта мектеп түлектерінің білім сапасына басымдық беру қажет екені айтылып, Үкіметке нақты міндеттер жүктелді. ХХІ ғасыр табалдырығын білім мен ғылымды инновациялық технологиялар бағытымен дамыту ниетімен аттау — үлкен үміттің айқын нышаны.
Ұрпағы білімді халықтың болашағы бұлыңғыр болмайды. Жас ұрпаққа сапалы білім мен өнегелі тәрбие беру — бүгінгі күннің басты талабы.
Неліктен мектеп реформасы қажет болды?
ХХ ғасырды артта қалдырып, ХХІ ғасырға қадам басқан Қазақстан мектептері жаңа тарихи кезеңнің талаптарына сай жаңаруды қажет етеді. Белгілі бір көлемдегі білім жиынтығын ғана меңгертетін жүйе ескірді. Ертедегі ойшылдардың сөзімен айтсақ: «Шәкірт — толтыратын ыдыс емес, тұтандыруды қажет ететін шырақ».
Мектеп — конвейер емес, кең ойлай алатын, дербес шешім қабылдайтын жеке адамды қалыптастыратын орта. Сондықтан білім берудегі басты басымдық — оқушылардың жеке шығармашылық мүмкіндіктерін дамыту және оларды шынайы өмірге дайын, дара тұлға ретінде қалыптастыру.
Оқушы — оқу үдерісінің белсенді субъектісі
Бұрын мұғалімнің рөлі басым болса, қазір оқушының белсенділігі бірінші орынға шығады: оқушыны «оқытудан» гөрі, оның өздігінен оқуына жағдай жасау маңызды.
Сабақ — үнемі жаңарып отыратын кеңістік
Сабақ түрі заман талабына сай өзгеріп, жаңарып отырса, жеткіншектердің эмоциялық қабылдауына ықпалы артып, оқу нәтижесі де күшейеді.
Басты басымдықтар: не істеу керек?
Біріншіден, оқытуды таңдаулы бағытта ұйымдастыру: оқушының денсаулығын, даму деңгейін, қызығушылығын ескере отырып, мүмкіндігін ашу.
Екіншіден, оқыту сапасының өзекті құрамдасы — тілі түсінікті, ғылыми негізді, қысқа да дәл, мазмұнды және қазіргі педагогика мен технология талаптарына сай оқулық.
Қоғамдағы терең әлеуметтік өзгерістер білім берудің жаңа жолдарын талап етеді: педагогика ғылымының парадигмасы мен әдістемесін қайта қарау қажет. Мұғалім дәстүрлі шеңберде қалып қоймай, тың ізденістерге баруға тиіс.
Жаңа педагогикалық технологиялардың рөлі
Жаңа педагогикалық технологияларды енгізу оқыту үдерісінің тиімділігін арттырып қана қоймай, көптеген өзге міндеттерді де шешуге мүмкіндік береді. Оқушы мемлекеттік стандартты меңгерумен шектелмей, өз қабілетіне қарай таңдау жасап, білімін әрі қарай дамытуға жол ашады.
Мұғалім үшін жауапты таңдау
Оқыту үдерісін жоспарлау, қолдану және бағалаудың жүйелі әдісін қалыптастыру — педагогикалық технологиялар ішінен мектеп пен сынып ерекшелігіне сай келетінін дұрыс таңдауды қажет етеді. Бұл — жауапкершілік пен іскерлікті талап ететін жұмыс.
Білім берудің жаңа ізгілік бағыттары, философиясы, мазмұны мен әдістері дарынды тұлғаның дүниені тұтас қабылдауына мүмкіндік береді. Сондықтан білім беру ортасын оқушы дарындылығын дамытатын жағдайларда құру — аса маңызды.
Нәтижеге бағытталған оқытуға қажетті алғышарттар
Оқу үдерісін жандандыру
Оқу үдерісін интенсивтендіруді жүйелі түрде қолға алу, оқу уақыты мен әрекетін тиімді ұйымдастыру.
Үзіліссіздік пен сабақтастық
Оқушылардың оқуындағы олқылықтардың алдын алу шараларын кешенді түрде қарастыру.
Деңгейлеп оқыту
Білімді деңгейлеп беру технологиясын меңгеру арқылы әр оқушыға мемлекеттік стандартты сапалы игеруге мүмкіндік жасау.
«Бұлақ көрсең, көзін аш» дегендей, мұғалімнің міндеті — оқушы бойында жасырын тұрған мүмкіндікті ашу. Кез келген бала оқу әрекетінде адамзат жинақтаған тәжірибені меңгеріп қана қоймай, шығармашылық іс-әрекеттер арқылы өзінің ішкі әлеуетін дамытады.
Білім беру барысында оқушы проблеманы өзі шешуге талпыну арқылы қызығушылығын қанағаттандырып, өз идеясын жүзеге асыруға әрекет етеді. Қазіргі білім берудің мақсаты — танымдық қызметке тұрақты қызығушылығы бар, өз бетімен бағдарлай алатын, өздігінен даму дағдылары қалыптасқан тұлға тәрбиелеу.
Бүгін өмірдің өзі нәтижеге бағытталған білім беруді талап етеді. Ол үшін үздіксіз ізденетін, дамудан шаршамайтын, кәсіби құзыретті педагог қажет.