Өткен тарихтың шаң баспас, жоғалып жойылмас өмірмен бірге жасай берер мәңгілік ізі
Жаяу Мұсаның «Ақ сисасы»: рухты серпілткен әннің өміршеңдігі
Атынан айрылып, жаяу атанса да жаны жасымай өткен Жаяу Мұсаның «Ақ сисасын» білмейтін қазақ жоқ. Көпшілік тек біліп қана қоймай, ойын-тойларда осы әнді әлі күнге дейін шырқап келеді. Әлі де шырқай бермек.
Әннің өзегіндегі мына бір-ақ тармақтың өзі талайға ой салады: «Жігіттер, шамаң келсе маған ұқса» .
Неге халық композиторларының әндері ұмытылмайды?
Бүгін де халық композиторларының әндерінің өміршеңдігін сөз етіп, себебін іздейтіндер аз емес. Мұның жауабы әртүрлі болуы мүмкін. Бірақ ықшамдап айтқанда, олардың әндері ойдан шығарылған байбалам емес.
Өмірдің өзінен туған шындық
- Олар күштіден көрген қорлықты күйіне, күйзеле отырып айтады — бұл жасандылық емес, бастан өткеннің табы.
- Ән арқылы өзін де, өзгені де зорлыққа көне салмауға шақырады; рухты жанып, намысты қайрайды.
- Әзіл үшін айбаттанып, қайраттанып күресуге үндейді — күрескерлік пен өрлікке дем береді.
Рухы жасымайтын, еңселі ел мұндай сананы сілкінтетін асқақ әндерді әрдайым аялайды. Бұл — өмір сынына суарылған сұрапыл шындық; өткен тарихтың шаң баспас, жоғалып-жойылмас, өмірмен бірге жасай берер мәңгілік ізі.
Сүлеймен Баязитов