Қазақта ас атасы - нан деген сөз бар, яғни астың, дәмінің үлкені - нан
Нанның қадірі және қазақы таным
Қазақта «Ас атасы — нан» деген сөз бар. Яғни, астың да, дәмнің де үлкені — нан. Бала ақ пен қараны толық ажыратып үлгермей тұрып-ақ, оған оң қолына нан ұстауды, нанды баспауды, тастамауды үйретеді. Себебі нан — қасиетті.
Нанға құрмет — тәрбиенің өзегі
Қазақта «Қатықсыз қара су ішіп, қара нан жесек те, амандық болсын» деген сөз де бар. Бұл тіркес тұрмыстың қарапайым болса да, берекенің, амандықтың қадірін жоғары қоюды білдіреді. Нанның орны — дастарқанның төрі, ал оған көрсетілген құрмет — адамның ниеті мен тәрбиесінің айғағы.
Тыйым сөздер және нанның қасиеті
«Нанды жерге тастама», «Нанның үстіне зат қойма», «Нанды төңкерме», «Нанды бір қолмен үзбе» деген сөздердің барлығы — нанның қасиетіне байланысты айтылған тыйымдар. Бұл тыйымдар нанды жай тағам емес, береке әкелетін киелі несібе ретінде танудан туған.
Нанды жерге тастама
Несібе аяқасты болмайды деген ұстаным.
Нанның үстіне зат қойма
Дастарқан ырысын құрметтеу белгісі.
Нанды төңкерме
Берекеге селқос қарамау, ырымды сақтау.
Нанды бір қолмен үзбе
Әдеп пен ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Қорытынды
Өзге халықты қайдам, қазақтың нансыз күні жоқ деуге болады. Нан — күнделікті өмірдің өзегі ғана емес, ұлттың танымында орны бөлек, қадір-қасиеті жоғары ас. Сондықтан нанды қадірлеу — берекені қадірлеу, үлкеннің өсиетін сақтау, ұрпаққа дұрыс тәрбие беру.