Жай бөлшектер
Құрметті мұғалім!
Бұл тапсырмалар жинағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында мұғалімдерге әдістемелік көмек құралы ретінде әзірленді. Жинақ — мұғалімдердің ұжымдық жұмысының нәтижесі.
Бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар қалыптастырушы бағалауды өткізуге, сабақты жоспарлауға, ұқсас тапсырмаларды құрастыруға және іріктеуге, сондай-ақ оқу мақсатына жетуге бағытталған сындарлы кері байланыс беруге көмектеседі.
Қосымша материалдарды (нұсқаулықтар, таныстырылымдар, жоспарлар және т.б.), форумдағы талқылауларды және бейненұсқауларды Назарбаев Зияткерлік мектептері ДББҰ-ның ресми сайты — smk.edu платформасынан таба аласыз.
Мақсатты аудитория: негізгі мектеп мұғалімдері, әдіскерлер, критериалды бағалау бойынша өңірлік және мектеп үйлестірушілері, сондай-ақ басқа да мүдделі тұлғалар.
Жинақты дайындау барысында ресурстар (суреттер, мәтіндер, бейне және аудиоматериалдар және т.б.) қолжетімді ресми интернет-сайттардан алынды. Жинақ коммерциялық емес мақсатта құрастырылған.
1-тоқсан · 5.1А Бөлім: Натурал сандар және нөл саны
Төмендегі тапсырмалар оқу мақсаттарына сәйкес құрастырылған және қалыптастырушы бағалау үшін үлгі ретінде ұсынылады.
Оқу мақсаты 5.1.1.1 · Натурал сандар жиыны ұғымын меңгеру
Тапсырма: Төмендегі тұжырымдардың қайсысы ақиқат, қайсысы жалған? Кестеде белгілеңіз.
| № | Тұжырым | Ақиқат | Жалған |
|---|---|---|---|
| 1 | Ең кіші натурал сан бар. | □ | □ |
| 2 | Ең кіші натурал сан — 0. | □ | □ |
| 3 | Ең үлкен натурал сан бар. | □ | □ |
| 4 | Барлық натурал сандар 1-ден үлкен. | □ | □ |
| 5 | Әрбір натурал сан өзінен кейінгі саннан 1-ге кем. | □ | □ |
| 6 | Кейбір натурал сандар үш цифрмен жазылады. | □ | □ |
Бағалау
Дескриптор: білім алушы натурал сандар жиынының анықтамасын қолдана отырып, дұрыс тұжырымдарды анықтайды.
Оқу мақсаты 5.1.1.2 · Тақ және жұп сандар
1-тапсырма (a): Жұлдызшаның * орнына жұп сан шығатындай цифр таңдаңыз. Шыққан санды жазыңыз.
- 23*
- 475*
1-тапсырма (b): Жұлдызшаның * орнына тақ сан шығатындай цифр таңдаңыз. Шыққан санды жазыңыз.
- 53*
- 321*
2-тапсырма: Төмендегі сандардың жұп немесе тақ екенін анықтаңыз:
- Бір жылдағы айлар саны.
- Желтоқсан айындағы күндер саны.
- Бір аптадағы күндер саны.
Бағалау
Дескриптор (1): білім алушы жұп сандарды жазады; тақ сандарды жазады.
Дескриптор (2): білім алушы жұп және тақ сандарды ажыратады.
Оқу мақсаты 5.3.1.1 · Бірлік кесінді және координаталық сәуле
1-тапсырма: Бірлік кесіндіні анықтаңыз (төрт түрлі координаталық сәуле үшін):
a)
b)
c)
d)
Дескриптор: білім алушы әр координаталық сәуледе бірлік кесіндіні анықтайды.
2-тапсырма: Диана координаталық сәуледе 2 дм, 4 дм, 1 м, 1 м 3 дм қашықтықтарын кескіндеуі керек.
a) Бірлік кесіндіні таңдаңыз:
- ○1 см
- ○1 дм
- ○1 м
b) Бірлік кесінділер саны:
| Қашықтық | Саны |
|---|---|
| 2 дм | _____ |
| 4 дм | _____ |
| 1 м | _____ |
| 1 м 3 дм | _____ |
Дескриптор: білім алушы бірлік кесіндіні таңдайды; әр қашықтыққа сәйкес бірлік кесінділер санын жазады.
3-тапсырма: Координаталық сәуледегі берілген нүктелер үшін:
- a) W нүктесінің координатасын табыңыз.
- b) H нүктесінің координатасын табыңыз.
Дескриптор: білім алушы сәйкес бірлік кесіндіні анықтайды; W және H нүктелерінің координаталарын анықтайды.
Оқу мақсаты 5.5.2.2 · Натурал сандарды координаталық сәуледе кескіндеу
Тапсырма (a): Бірлік кесіндіні анықтап, координаталық сәуле сызыңыз. Координаталық сәуледе A(8), B(2), C(9), D(5) нүктелерін көрсетіңіз.
Тапсырма (b): Осы сәуледе D нүктесінен 2 бірлік кесінді қашықтықтағы нүктелерді белгілеңіз және олардың координаталарын жазыңыз.
Бағалау
Дескриптор: білім алушы бірлік кесіндісі белгіленген координаталық сәуле сызады; берілген нүктелерді белгілейді; шартқа сай нүктелерді көрсетеді; координаталарын анықтайды.
Оқу мақсаты 5.1.2.1 · Натурал сандарды салыстыру
1-тапсырма: Координаталық сәулені қолданып:
- координатасы ең үлкен нүктені;
- координатасы ең кіші нүктені;
- координатасы B нүктесінен үлкен, бірақ D нүктесінен кіші болатын нүктені;
- координаталары A нүктесінен үлкен болатын нүктелерді анықтаңыз.
Дескриптор: білім алушы ең үлкен және ең кіші координаталы нүктелерді анықтайды; шартты қанағаттандыратын нүктелердің координаталарын табады.
2-тапсырма: Шыққан сан 20891 санынан үлкен болуы үшін жұлдызшаның орнына қандай цифр қою керек?
- 2*891
- 2089*
- *0891
Дескриптор: білім алушы натурал сандарды разряд бойынша салыстырады.
Оқу мақсаты 5.5.2.6 · Салыстыру нәтижесін белгілермен жазу
1-тапсырма: Сандарды салыстырып, нәтижесін белгілер арқылы жазыңыз.
- 189256 ___ 189356
- 456112 ___ 456112
- 520520 ___ 520500
- «алты жүз елу тоғыз» ___ 600+40+5
- 300+90+7 ___ «үш жүз тоқсан екі»
Дескриптор: білім алушы көп таңбалы сандарды салыстырады.
2-тапсырма: Теңсіздікті қанағаттандыратын үш таңбалы санды жазыңыз.
Дескриптор: білім алушы берілген саннан кіші және берілген саннан үлкен үш таңбалы сандарды жазады.
3-тапсырма: Жұлдызшамен белгіленген цифрлары өшірілген сандарды салыстырып, тиісті таңбаны қойыңыз.
- 72*** ___ 75***
- *3*** ___ *9**
Дескриптор: білім алушы сандарды разряд бойынша салыстырады.
Оқу мақсаты 5.5.2.7 · Салыстыру мен реттеуді қажет ететін жағдайлар
1-тапсырма: Кестеде оқушылардың бойы көрсетілген.
| № | Аты | Бойы (см) |
|---|---|---|
| 1 | Әсия | 148 |
| 2 | Асқар | 163 |
| 3 | Баймұрат | 141 |
| 4 | Гүлмира | 133 |
| 5 | Ғалия | 130 |
| 6 | Ербол | 158 |
| 7 | Жәния | 157 |
| 8 | Күлшат | 163 |
| 9 | Марат | 162 |
a) Қыз балалардың атын бойларының өсу ретімен орналастырып жазыңыз.
b) Бойы ең ұзын ұл баланың атын жазыңыз.
Дескриптор: білім алушы қыз балаларды бойының өсу ретімен орналастырады; бойы ең ұзын ұл баланы анықтайды.
2-тапсырма: Қазақстан тау шыңдарының биіктіктері берілген. Биіктіктерін кему ретімен жазыңыз.
| Тау шыңы | Биіктігі (м) |
|---|---|
| Хан Тәңірі | 6995 |
| Көктөбе | 1130 |
| Қушоқы | 1283 |
| Жеңіс шыңы | 7439 |
| Ақбет | 1022 |
| Мұзтау | 4509 |
| Семенов-Тян-Шань шыңы | 4562 |
| Көкшетау | 947 |
Дескриптор: білім алушы сандарды кему ретімен орналастырады.
1-тоқсан · 5.1В Бөлім: Натурал сандардың бөлінгіштігі
Бұл бөлім натурал санның бөлгіші мен еселігі, ортақ бөлгіштер мен ортақ еселіктер, жай және құрама сандар, сондай-ақ бөлінгіштік белгілерін қолдану дағдыларын қалыптастырады.
Оқу мақсаттары 5.1.1.5, 5.1.2.8, 5.1.2.9 · Бөлгіштер мен еселіктер
1-тапсырма: Тұжырымдардың ақиқаттығын анықтаңыз: жалған тұжырымды Ж, ақиқат тұжырымды А әріптерімен белгілеңіз.
- 8 саны — 77 санының бөлгіші.
- 60 саны — 5 санының еселігі.
- 15 саны — 90 санының бөлгіші.
- 63 саны — 7 санының еселігі.
- 20 саны — 3 санының бөлгіші.
Дескриптор: білім алушы бөлгіш пен еселік анықтамаларын қолданып, ақиқат тұжырымдарды анықтайды.
2-тапсырма: 3, 7, 10, 15, 18, 30, 84 сандарының ішінен:
- 21 санының бөлгіштерін;
- 60 санының бөлгіштерін;
- 3-тің еселіктерін;
- 5-тің еселіктерін анықтаңыз.
Дескриптор: білім алушы берілген сандардың ішінен бөлгіштер мен еселіктерді таңдайды.
3-тапсырма: 12, 36 және 60 сандарының барлық бөлгіштерін жазыңыз. Ортақ бөлгіштерін көрсетіп, ең үлкен ортақ бөлгішті анықтаңыз.
Дескриптор: білім алушы бөлгіштерді жазады; ортақ бөлгіштерді анықтайды; ең үлкен ортақ бөлгішті көрсетеді.
4-тапсырма: 10 және 15 сандарына еселік болатын барлық екі таңбалы сандарды жазыңыз. Ортақ еселіктерін көрсетіп, ең кіші ортақ еселікті анықтаңыз.
Дескриптор: білім алушы 10 және 15-тің еселіктерін жазады; ортақ еселіктерді көрсетеді; ең кіші ортақ еселікті анықтайды.
Оқу мақсаттары 5.1.1.6, 5.1.2.7 · Жай және құрама сандар
1-тапсырма: Дұрыс тұжырымдарды белгілеңіз.
- Жай санның екі ғана бөлгіші бар.
- Жай сандар шексіз көп.
- 1 саны — жай сан.
- Құрама санның екіден артық бөлгіші бар.
- Барлық тақ сандар — жай сандар.
- Барлық жұп сандар — құрама сандар.
- Жай сандардың көбейтіндісі — жай сан.
- Жай саннан кейінгі сан — құрама сан.
Дескриптор: білім алушы жай және құрама сандардың анықтамаларына сүйеніп, дұрыс тұжырымдарды ажыратады.
2-тапсырма: 1, 2, 5, 18, 29, 42, 59, 64, 104 сандарының ішінен:
- жай сандарды теріп жазыңыз;
- құрама сандарды теріп жазыңыз.
Дескриптор: білім алушы берілген сандардың ішінен жай және құрама сандарды ажыратып жазады.
3-тапсырма: Сандарды жай көбейткіштерге жіктеңіз:
- 510
- 1092
- 8645
Дескриптор: білім алушы берілген сандарды жай көбейткіштерге жіктейді.
Оқу мақсаты 5.1.2.5 · 2-ге, 5-ке, 10-ға бөлінгіштік белгілері
1-тапсырма (a): 971, 5042, 973, 980, 3401, 2600 сандарының қайсысы 2-ге, 5-ке, 10-ға қалдықсыз бөлінеді?
1-тапсырма (b): 46* үш таңбалы санындағы * орнына қандай цифр қойғанда шыққан сан 2-ге, 5-ке, 10-ға қалдықсыз бөлінеді?
Дескриптор: білім алушы бөлінгіштік белгілерін қолданып, сәйкес сандарды анықтайды және жұлдызшаның орнына цифр қояды.
2-тапсырма: Данияр бес бірдей ойыншық сатып алды. Егер сатушы 286 теңге төлеу керек десе, ол дұрыс есептеді ме? Жауабыңызды түсіндіріңіз.
Дескриптор: білім алушы 5-ке бөлінгіштік белгісін қолданады және есептеудің дұрыстығын негіздейді.
Келесі қадам
Мәтіннің келесі бөлігі 3-ке және 9-ға бөлінгіштік тақырыбымен жалғасады. Қажет болса, жалғасын да осы стильде өңдеп, толық бет ретінде құрастырып беремін.