Ақан 1843 ж. бұрынғы Көкшетау (қазіргі Ақмола) облысындағы Үлкен Қоскөлдің маңында туған

Ақан Сері (Ақан Қорамсаұлы) — қазақтың көрнекті ақыны, әнші-орындаушысы және композиторы. Ол 1843 жылы бұрынғы Көкшетау өңіріндегі (қазіргі Ақмола облысы) Үлкен Қоскөл маңында дүниеге келген. Шыққан тегі — Арғын ішіндегі Қарауыл руы. Әкесі Қорамса, анасы Жаңыл қарапайым шаруа адамдар болған.

Алғаш ауыл молдасынан сауат ашып, кейін Қызылжардағы Уәли (Ахметуәли) медресесінде 1856–1859 жылдары білім алған. Оқудан соң ауылына оралып, өмірін толықтай өнер жолына арнады. Халық оның әні мен өлеңіндегі көркемдік қуатты, серілік мінезін жоғары бағалап, «Ақан сері» деп атады.

Ақанның бірінші әйелі — Жұманның қызы Бәтима. Одан туған жалғыз ұлы Ыбан (Ыбырайым) тілсіз, мылқау болған. Бәтима қайтыс болғаннан кейін Ұрқияға үйленеді, алайда бұл некесі ұзаққа созылмайды. «Хат жаздым қағаз алып, қалам, сия» деп басталатын өлеңі осы Ұрқияға арналған.

Ақын өмірінде өшпес із қалдырған тұлға — Ақтоқты сұлу. Алайда тағдыр Ақанға Ақтоқтыға қосылуды жазбады. Дегенмен оның терең сырлы, аса нәзік сезімге толы көптеген әндері дәл осы махаббат мұңынан қуат алған.

Ақан сері сал-серілік дәстүрді бар сән-салтанатымен ұстанған. Ол жүйрік ат, қыран бүркіт, құмай тазыны жан серігі етіп, өнер адамындағы еркіндік рухын өмір салтына айналдырды. Осындай болмыс оның ақындық-әншілік шабытына тірек болып, ат пен саятшылыққа қатысты көптеген әндердің тууына ықпал етті.

Құлагердің мерт болуы (1880-жылдардың ортасы) егде тартқан серінің өмірі мен шығармашылығында ұмытылмас, қасіретті оқиғаға айналды. Өмірдің ауыр соққысын көрген Ақан жайлауға көшпей, баласы Ыбан екеуі қыстауда қалады. Дұшпандары оны әр саққа жүгіртіп, өсек таратады.

Соған қарамастан, Ақан өмірден де, өнерден де қол үзбеді. Осы тұстағы елеулі туындыларының бірі — «Балқадиша».

1890 жылдардағы шығармашылығында айтыс едәуір орын алды. Сонымен бірге Ақанның елдің жер-суынан, қонысынан айырылуына наразылық білдірген азаматтық лирикалары мен сықақ өлеңдері өткірлігімен ерекшеленеді. Қонысынан айрылған елдің мұң-мұқтажын ол халық атынан айтып, қоғамдағы әділетсіздікке қарсы сөз көтерді.

Ақан сері 1913 жылы туған жерінде дүниеден өтті. Ол — өмір шындығын үлкен суреткерлікпен жырлаған асқақ ақын ғана емес, мұңшыл да сыршыл үнге ие әнші-орындаушы, әрі композиторлығы ақындығынан кем түспейтін өзгеше дарын иесі.

Жас кезінде айналасына әнші-күйші жастарды жинап, өнерлі топ құрып ел аралаған. Балуан Шолақ, Жаяу Мұса, Естай, Иманжүсіп, Құлтума секілді әйгілі ақын-әншілер оның жақын достары болған. Ақан қазақтың ұлттық өнерін кәсіби биікке көтеріп, дәстүрлі өнердің классикалық үлгісін жасады. Елуге жуық музыкалық мұрасы қазақ мәдениетінің алтын қорына енді.

Оның әндерін Әміре Қашаубаев, Жүсіпбек Елебеков, Манарбек Ержанов, Жәнібек Кәрменов және басқа да белгілі әншілер орындап, халық игілігіне айналдырды. Кейін бұл мұра Қазақстан композиторларының симфониялық және опералық шығармаларына кеңінен енгізіліп, Ақан әндері жаңа тыныс — «екінші өмірін» бастады.