О баста түлкінің құйрығы жоқ екен
Түлкінің құйрығы қалай пайда болды?
Ертеде түлкінің құйрығы жоқ екен. Қасқыр мен түлкі араз болыпты: қасқыр қайда барса да түлкінің ізіне түсіп, соңынан қалмай, ұстап алып талап жей береді екен. Ізін жасыра алмаған түлкі ауыр азап шегіпті.
Екі ауыз ін
Бір күні қасқыр тағы да аңдып, түлкінің ізіне түсіпті. Түлкі қашып барып, ініне тығылады. Сол сәтте қасқыр да жетіп, іннің аузын тырмалап, қаза бастапты.
Бірақ түлкі мұндай қауіптің боларын алдын ала ойлап, ініне екі ауыз жасап қойған екен. Қасқыр іннің бір аузын қазып жатқанда, түлкі екінші аузынан білдіртпей сыртқа шығып кетіпті де, қалың тоғайға сіңіп жоғалады.
Тоғайдағы кездесу
Тоғайға жеткен түлкі жайылып жүрген қоянға тап болыпты. Ол заманда қоянның құйрығы шұбалған ұзын екен: зымырап жүгіруіне де, жауыннан қашып құтылуына да кедергі жасап, адымын аштырмайды дейді.
Қасқырдан қашып әрең құтылған түлкі ұзын құйрықты қоянды ұстап алыпты. Ауыз сала бергенде, қоян зар еңіреп:
«Түлкіжан, сен мені өлтірме. Мына әдемі құйрығымды саған берейін. Көрдің бе, қандай сұлу — саған жарасып-ақ кетеді», — деп жалынған екен.
Құйрықтың айырбасы
Бұлаңдаған құйрыққа түлкі де қызығыпты. Ол ішінен: «Осы құйрықпен артымда қалған ізімді сыпырып, өшіріп кетсем, қасқыр да, басқа қуғыншылар да адасып қалмай ма?» — деп ойлаған екен.
Сөйтіп, түлкі қоянға: «Ендеше, әкел құйрығыңды!» — деп келісіпті.
Қоян бұлаңдаған ұзын құйрығын түлкіге береді. Түлкі өзіндегі оймақтай құйрығын жұлып тастап, қоянның құйрығын қадап алыпты да, бұлаңдап кете барыпты.
Ал қоян түлкінің тастап кеткен алақандай құйрығын иемденеді. Сөйтіп, қоян мен түлкі құйрықтарын осылай айырбастаған екен.