Жапондық байлардан
Қарапайым өмірдің қадірі және ысыраптың салдары
Әлемдегі ең озық елдердің бірі — Жапонияда ауқатты адамдардың қарапайым өмір салтын ұстануға ерекше мән беретіні жиі айтылады. “Toyota”, “Sony” секілді алпауыт компаниялармен байланысты дәулетті азаматтардың кейбірі ауданы 100 шаршы метрден де кіші үйлерде өмір сүреді екен.
“Мұншалықты бай болсаңыз да, неге тым қарапайым өмір сүресіз?” деген сұраққа олар: жапондық дәстүр ысырапшылдықты құптамайды деп жауап береді. Бұл — мәдениет пен қоғамдық норманың адам мінезіне тікелей ықпал ететінінің бір мысалы.
Біздегі ұғымдар: обал, ысырап, сауап
Біздің дәстүрімізде де дінімізбен сабақтасқан “обал”, “рәсуа”, “ысырап” ұғымдары бар. Ысырапшылдыққа тыйым салынады. Абай атамыз да бекер мал шашуды “дұшпан” деп бекер айтпаған.
Обал
Нәрсені қадірсіз жұмсаудан, бейберекет ысырап етуден сақтану.
Сауап
Қайырымдылық, жақсылық жасап, игі іске үлес қосу.
Бірақ осыны қаншалықты білеміз? Ең маңыздысы — мұны бала-шағаның санасына жастайынан сіңіріп, құлағына құйып өсіріп жатқан отбасылар қаншалықты көп?
Той жарысы мен көрсетілім мәдениеті
Бір күндік нәпақасын таба алмай жүрген адам аз емес. Ал бір жақта мың отбасыны тойдыратындай қаржыны бір түнде шашып, шалқып жүретіндер де кездеседі. Одан бөлек той жарысы күшейді: шетелден әртіс шақырту, шетелге барып той жасау, ең зәулім сарайда ең танымал әншілерді шақырып, бірінен бірі асыру әдетке айналып барады.
Мұның бәрі түптеп келгенде ақшаға тіреледі. Ақша жетпесе, банктен кредит алып той жасайтындар да бар. Бір күндік той үшін жылдап қарыз төлеу — отбасылық тұрақтылыққа да, психологиялық тыныштыққа да салмақ түсіреді.
Қазіргі кезде ауқаттылардың бір бөлігі өз рақатымен әуре болып, тіпті бала тәрбиесіне уақыт бөлмей жатқаны да жасырын емес. “Ұшарын жел, қонарын сай” білетін қалталы жастар ең қымбат көлік мініп, ешкімде жоқ киім киіп, қымбат ойын-сауық орындары мен түнгі клубтарды жағалауға құмар. Осындай тәрбиемен өскен келешек элитадан не күтуге болады?
Нәпсіге жұмсалатын миллиондар, игілікке келгенде тартыну
Бір парадокс бар: нәпсіқұмар қалауларға миллиондап шығындалуға дайын тұратындар, қайырымдылық, көмек, жақсылық сияқты игі істерге келгенде көбіне шеттеп қалады. Мұның төркіні — дүниеге байланып қалу, нәпсіге ерік беру, ашкөздік.
Негізгі ой
Ауқатты азаматтар бос ысырапты азайтып, қаражатты сауапты әрі пайдалы іске бұрса, қоғамның да, елдің де өркендеуі жылдамырақ болар еді.
Қайырымдылықтан да биік: пайдалы іс пен тұрақты мүмкіндік
“Қайырымдылық” деп қана шектемейік. “Аш адамға балық берме, қармақ бер” дегендей, ақшаны оңды-солды шашудың орнына елге пайдасы тиетін кәсіп ашу, мекеме көтеру, зауыт салу, тым болмаса шағын цех немесе кеңсе ұйымдастыру — әлдеқайда тұрақты нәтиже береді.
Жұмыс орындары
Көптеген жұмыссызға тұрақты табыс көзі пайда болады.
Экономикаға үлес
Өндіріс пен қызмет өссе, елдің қуаты да артады.
Қамқорлық
Халыққа нақты көмек — бедел де, береке де.
Осындай игілікті іске бастамашы болған адам халықтың алғысын, дұғасын, батасын алады; сауап жинайтыны да сөзсіз.
Болашақтың іргетасы — тәрбие
Ең бастысы — бала-шағаны байлыққа мастанбауға, қарапайым болуға, елге жанашыр әрі пайдалы азамат болуға тәрбиелеу. “Обал”, “ысырап”, “сауап” сияқты ұғымдарды санасына сіңіріп өсіруге ерекше көңіл бөлінуі керек. Сонда ғана ел болашағына берік негіз қалаған боламыз.
Қорытынды
Қарапайымдық — кемшілік емес, мәдениет. Ал ысырап — сән емес, жауапкершіліктен қашу. Қоғамдық сана пайдалы іске бет бұрса, өркендеу де соған сай үдейді.