Асқар татанайұлы (1906, Шыңжаң өлк ., Алтай айм ., Бітеуірге а. - 1996, Алтай қ. ), ақын, ҚХР - дың халық жазушысы (1988)
Асқар Татанайұлы: ақын, драматург және баспасөздің алғашқы ұйымдастырушыларының бірі
Асқар Татанайұлы (1906, Шыңжаң өлкесі, Алтай аймағы, Бітеуірге ауылы — 1996, Алтай қаласы) — ақын, драматург, Қытай Халық Республикасының халық жазушысы (1988). Ол 1930-жылдардан бастап өлең жаза бастады да, Шыңжаң қазақ әдебиетіне жаңаша серпін әкелген қаламгерлердің алдыңғы қатарынан көрінді.
Негізгі бағыт-бағдары
Шығармаларының өзегі — халықты ояту, әлеуметтік әділетсіздікке қарсы күреске жұмылдыру, білім мен санаға үндеу. Осы идеялар оның поэзиясында да, драматургиясында да жүйелі түрде көрініс тапты.
Поэзиядағы жаңалық және ірі туындылар
Ақынның «Малбикенің өмірі» және «Ғылымсыз — ғұмыр тұл» дастан-толғаулары Шыңжаң қазақ әдебиетіне тың тыныс әкелген еңбектердің қатарында аталады. Кейінгі жылдары ол «Бір ғасыр» өлең-романын жазып, күрделі қоғамдық кезеңдердің адам тағдырына әсерін кең тыныспен бейнеледі.
Қаламгерлік ауқымы
- Оннан астам дастан
- Жиырмаға жуық пьеса
- Мыңнан астам өлең
- Көптеген тарихи әңгімелер
Еңбек пен табандылық
Солақай саясат салдарынан ол шамамен он сегіз жылдай қуғын-сүргінге ұшырап, көп қиындық көрді. Соған қарамастан, саналы ғұмырын қазақ жазба әдебиетінің дамуына арнаудан танбады.
Драматургияның негізін қалаған еңбегі
Асқар Татанайұлы «Талап», «Қалың мал», «Құлдықтан құтылғандар» пьесаларын жазып, өңірде қазақ драматургиясының негізін қалаған тұлғалардың бірі ретінде танылды. Оның сахналық шығармалары қоғамдағы теңсіздік, ескі салттың салдары, адам еркіндігі мен ар-ождан мәселелерін өткір көтерді.
Тарих пен тағдыр тоғысқан шығармалар
Қытайдағы «Мәдениет төңкерісі» тұсында ақын Тарымдағы (жазалау аймағы) ауыр тауқыметті ұзақ жыл тартты. Дегенмен ол түрмеде де қаламын тастамай, «Тарихи дерек, келелі кеңес» трилогиясын жазды, хикаят түрінде «Қара сеңгір оқиғасын» қағазға түсірді. Сондай-ақ «Керейдің билік заңын» баяндап, «Арқалық батыр» қиссасын қайта жазып шықты.