Адамға Алланың берген ерекше қасиеті - армандай білу

«Мына өмірде жүрегіңде, бойыңда ыстық қан барда, болмысты да, болмасты да болады деп арманда», — деп ақын Мұқағали Мақатаев арман жайлы жырлаған. Уақыт өткен сайын Мұхтар Шахановтың шығармалары да қараңғы түн қойнауынан сәулесін шашқан жұлдыздай жарқырай түседі. Ақындар өз өлеңдері арқылы адамға үміт отын жағып, оны маздатып тұратын арманның қажет екенін дәлелдейді.

«Арман деген не?» — қарияның жауабы

Бірде бір жігіт қарияға: «Арман деген не?» — деп сауал қойыпты. Сонда қария: «Арман дегеніміз — ақыл-ойдың шындығы. Құс ұшсам дейді, бала өссем дейді, қыз көрікті болсам дейді, жігіт жүректі болсам дейді, қарт жүзге жетсем дейді, ұстаз шәкіртіме үлгі болсам дейді. Арманға адаспаған жетеді, ал ақымақ бұл өмірден түңіліп өтеді», — деп жауап берген екен.

Армансыз адам — қанатсыз құс

Қай адамда болсын өз арманы болады және сол арманына жетуді қалайды. Арманға жету үшін адам алдына үлкен мақсаттар қояды. Егер адамның арманы болмаса, ол алға жылжымас еді. Қазақ «Армансыз адам — қанатсыз құспен тең» дейді: қанатсыз құс биікке ұша алмайтыны секілді, армансыз адам да биіктерді бағындыра алмайды.

Арман адамды алға жетелейді, ерлікке, адалдыққа, батыл қадамға итермелейді. Қазақ халқы «Армансыз адам — ормансыз бұлбұл» дейді. Ал мен «арманы жоқтың — жаны жоқ» дер едім: меніңше, армандай алатын жан ғана нәзік те сергек болады.

Арман орындалуы — өз қолыңда

Біз «асыл арман», «асқақ арман» дейміз, кейде «орындалмас арман» деп те айтамыз. Адамдар бір-біріне «армандарың орындалсын» деп тілек тілейді. Алайда кімнің қай арманы орындалып, қайсысы өмір бойы жетелейтінін ешкім нақты білмейді.

Мен де қай арманымның орындалатынын, қайсысы мені ұзақ жолға жетелейтінін дөп басып айта алмаймын. Бірақ бір нәрсені жақсы білемін: арманның орындалуы — өз қолымда. Ол үшін жақсы оқып, алға ұмтылу керек. Бір орында отырып қалған адамның арманы ғана емес, ісі де алға баспайды.