Жоғары білімді
Ф.А. Кунтаева, Ақтөбе облысы, №6 Хромтау гимназиясының дене тәрбиесі пәні мұғалімі
Тақырып: 12 жылдық білім беру жүйесіне көшу жағдайында дене тәрбиесі сабағында жаңа инновациялық технологиялардың тиімділігі
Қазіргі білім беру жүйесіндегі өзгерістердің мәні
Болашақта өркениетті, дамыған елдер қатарына қосылу үшін заман талабына сай білім қажет. Қазақстанның бәсекеге қабілетті елдердің қатарына енуі ең алдымен сапалы білім беру жүйесіне байланысты. Сондықтан қазіргі кезеңде білім беру саласының алдында оқыту үдерісін технологияландыру, мазмұнын жаңарту және нәтижеге бағыттау міндеті тұр.
Жалпы білім беру жүйесі қоғам дамуына ілесе отырып өзгеріп отырады: әр елдің әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктеріне қарай қалыптасады, үздіксіз жетіліп, күрделене түседі. Жаңа қоғам жағдайында мұғалімнің ішкі мәдениеті, кәсіби ойлауы мен дүниетанымы да жаңаруы тиіс. Өйткені болашақ ұрпаққа артылатын үміт үлкен.
Р. Эмерсонның «тәрбиелеудің сыры — оқушыға деген құрметте» деген ойы бүгін де өзекті. Мектептегі басты тұлға — ұстаз. Білім саясаты да ең алдымен мұғалімдер қауымы арқылы жүзеге асады. Біздің түпкі мақсатымыз — рухани бай, жан-жақты, үйлесімді дамыған тұлғаны қалыптастыру.
12 жылдық білім беру: мақсат және қоғамдық сұраныс
Қазіргі таңда Қазақстан әлемдік білім кеңістігіне ену табалдырығында тұр. Өмір ағымына сай білім беру моделіне күрделі өзгерістер қажет. Осыған байланысты жаңа мазмұндағы білім беруді ұйымдастыру 12 жылдық оқытуға көшумен тікелей сабақтас.
Бұл қадамның өзекті мәселесі — Қазақстанның әлемдік білім кеңістігіне шығуына мүмкіндік беретін ұлттық білім моделін тиімді қалыптастыру жолдарын айқындау. Елбасы Н.Ә. Назарбаев білім мен ғылым қызметкерлерінің екінші съезінде: «Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер — бүгінгі мектеп оқушылары. Мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол деңгейде болады. Сондықтан жүктелетін міндет өте ауыр», — деп атап өткен.
Демек, мектептің қандай негізде құрылуы елдің келешектегі кемелдігіне тікелей әсер етеді. 12 жылдық білім берудің негізгі мақсаты — білім беру жүйесінің құрылымы мен мазмұнын жаңарта отырып, заман талабына сай мектеп қалыптастыру.
Мұғалімнің жаңа рөлі
Мұғалімге артылатын сенім жүгі ауыр болғанымен, бұл — ұлағатты, жауапкершілігі биік жол. Өз ісіне берілген, жаңалықты жатсынбай қабылдайтын, ұлттық құндылықтарды шәкірт бойына сіңіре алатын ұстаз ғана бүгінгі күннің лайықты тұлғасы бола алады.
Жаңа көзқарастағы мұғалім — рухани бай, кәсіби шеберлікке ұмтылатын және жаңашылдықты тәжірибеге енгізе алатын шығармашыл тұлға. Сонымен бірге ол әлемдік білім кеңістігіндегі үрдістерді бағамдап, интеграциялық үдерістерде бағдар таба алуы тиіс.
Алға қойылған міндет
12 жылдық білім беруге көшу кезеңінде жалпы білім беретін мектептерде даму деңгейі әртүрлі оқушыларды оқыту үшін мұғалімнің кәсіби, құзыреттілік және шығармашылық әлеуетін арттыру маңызды. Бұл бағытта тәжірибе алмасу, әдістемелік қолдау көрсету, тиімді тәсілдерді енгізу қажет.
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту жобасының негізгі идеяларын ашу және оның 12 жылдық мектептегі оқыту әдістері үшін әлеуетін нақтылау да мәнді бағыттардың бірі.
Дене тәрбиесі сабағында инновациялық технологиялардың тиімділігі
Дене тәрбиесі сабағында жаңа инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігі жоғары. Білім — қоғамды тұрақтандыратын, рухани мұраны сақтайтын, ұрпақтар сабақтастығын қамтамасыз ететін құрал. Осы тұрғыда жаңа әдіс-тәсілдерді ұтымды пайдалану, технологияларды сабақ құрылымына кіріктіру арқылы оқушыларды адамгершілікке, ұлттық дәстүрге, салауатты өмір салтына баулу — дене тәрбиесі мұғалімінің басты міндеттерінің бірі.
Жаңашыл педагогтердің озық әдістемелерін білу жеткіліксіз; оны күнделікті сабақта жүйелі түрде қолдану қажет. Дене шынықтыру пәнінің өзіндік ерекшелігі бар: мұнда оқушының қабілеті мен бейімділігіне басымдық беріледі. Оқушыларды бейімдеу, қабілетін дамыту, спортқа қызығушылығын арттыру — жақсы ұйымдастырылған сабаққа тікелей байланысты.
Теория мен практиканы ұштастыру
Сабақты тартымды ету үшін теорияны практикамен байланыстыру маңызды. Мысалы, тақырыпқа сай спорт түрлерінің шығу тарихын, спорт мәдениеті дамыған елдерді, белгілі спортшылардың өмірі мен жетістіктерін сабақ мазмұнына енгізуге болады. Бұл оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырып, білімін кеңейтеді.
Инновациялық технологиялар мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтереді: тек спортқа бейім және үлгерімі жоғары оқушылармен ғана емес, әр баланың дамуына қолайлы орта құруға мүмкіндік береді.
Деңгейлеп тапсырма беру қағидасы
Барлық оқушы ең алдымен өзінің шамасына сай жеңіл тапсырмалардан бастайды. Міндетті деңгейді толық орындағаннан кейін ғана келесі, күрделірек жаттығуларға көшеді.
Бұл тәсіл оқушылар арасында әділ бәсекелестік қалыптастырып, әрқайсысының өз мүмкіндігіне сәйкес жоғары деңгейге көтерілуіне жағдай жасайды.
12 жылдық білім берудің құндылықтық өзегі
12 жылдық білім беру жүйесіне көшу — бүкіл білім беру кеңістігін жаңартуды, оқушылардың жас ерекшеліктері мен жеке психологиялық, шығармашылық қабілеттеріне сай оқытуды талап етеді. Баланың өміріне қажетті іс-әрекет тәсілдері мен технологияларын қалыптастыруға негізделген оқытуды ұйымдастыру әдістері мен формаларын айқындау — бүгінгі күннің көкейкесті мәселелерінің бірі.
Жеке тұлғаның дамуы үшін баланың қарқынды іс-әрекеті қажет. Алайда кез келген іс-әрекет қабілетті бірдей дамытпайды: балада жағымды сезім тудыратын, қызығушылықпен орындалатын әрекет қана нәтижелі болады. Бала белгілі бір жұмысты міндет үшін емес, баға үшін емес, өзі қалағандықтан орындағанда ғана жетістікке ұмтылады.
Тұлғалық дамудың тағы бір бастауы — адамның өз-өзіне талап қоюы, өзін қалыптастыруға бағытталған ішкі мәдени ұстанымы. Сондықтан 12 жылдық білім беру жағдайында әр ұстаз баланың өзін-өзі дамыту күштерін қалыптастыруға жағдай жасауы керек.
Мақсат
- Өз ойын еркін жеткізе алатын
- Өзін көрсете білетін
- Өзін-өзі дамыта алатын
- Білімі жоғары, ой-өрісі кең
- Ұлттық тілді, тарихты терең меңгерген
- Бәсекеге қабілетті
- Отандық және әлемдік мәдениетті бойына сіңірген
- Шығармашылығы дамыған тұлға
Міндеттер
- Тәрбиелеу және дамыту іс-әрекетін жүйелі ұйымдастыру
- Құзыреттіліктерді қалыптастыру және дамыту
- Оқушының ішкі мүмкіндігі, бейімділігі, мақсат-мүддесі мен қабілетінің ашылуына жағдай жасау
Қорытынды ой
Қазақстанның әлемдік қауымдастықтағы орнын нығайтуы, өзге елдермен терезесі тең деңгейге жетуі үшін жас ұрпақтың нұрлы болашағына бағытталған батыл қадамдар қажет. Қоғам игілігі мен елдің өркендеуі үшін қолға алынған бұл бастаманы білім беру мен ғылым саласы қызметкерлері ғана емес, барша халық қолдайды деп сенеміз. Сол сенім бізді алға жетелейді.
Ғасырлар бойы аңсалған тәуелсіздігіміздің іргесі берік болуы — жас ұрпақтың терең білімі мен тәлімді тәрбиесіне байланысты. Ендеше 12 жылдық білім беруге көшу жолында бәріміз бірігіп күш жұмсайық, ел ертеңіне сеніммен қарайық, аяулы да ұлағатты ұстаздар.
Пайдаланылған әдебиеттер
- «12 жылдық білім беру» журналы, 2006, №6, №7, №11.
- «Педагогтардың кәсіби құзыреттілігін дамыту стратегиясы: әлемдік тәжірибе және ізденіс», 2013.
- Интернет материалдары.