Жаңаша білім беруді оқу үрдісіне енгізу - ұстаз міндеті
Жаңаша білім беруді оқу үдерісіне енгізу — ұстаз міндеті
Қазіргі заман жылдам әрі терең өзгерістермен ерекшеленеді. Білім беру жүйесі қоғамдық өмірдегі жаңалықтарды ескере отырып, өз құрылымын үздіксіз жаңартып, бейімдеп отыруы қажет. Еліміздің экономикалық, саяси-мәдени дамуына үлес қосатын, өркениеттік деңгейге көтерілетін, парасатты әрі дені сау азамат тәрбиелеу — мектептің және ұстаздар қауымының бүгінгі асқақ міндеті.
Инновация: ұғымы және білім беру жүйесіндегі орны
Мұғалімдердің инновациялық білім беру технологияларын дұрыс таңдап, тиімді пайдалануы оқытудың сапасын арттыруға ықпал ететіні көптеген зерттеулерде дәлелденген. Сондықтан педагогикалық инновация — білім беру жүйесін жаңартудың қажетті факторы.
Терминнің төркіні
«Инновация» термині латын тілінен шыққан және «жаңару», «өзгеру» мағынасын білдіреді. XIX ғасырдағы зерттеулерде бұл ұғым бір мәдениеттің кейбір элементтерін екіншісіне енгізу ретінде түсіндірілді.
Тарихи қалыптасуы
XX ғасырдың 30-жылдарында Еуропада «жаңашылдық ғылымы» қалыптасты, ал 50-жылдары педагогикалық инновация кеңінен дамыды. КСРО-да бұл термин XX ғасырдың 70-жылдарынан бастап қолданысқа енді.
Инновациялық құбылыстардың мәнін әртүрлі ғалымдар жан-жақты қарастырды. Мысалы, М. С. Бургин, Н. Д. Молахов, Н. И. Лапин, А. И. Пригожин инновация мен инновациялық құбылыс ұғымдарының негізін талдаса, К. Ангеловский, В. А. Сластенов, В. С. Лазарев, С. Ц. Поляков, М. М. Поташник, О. Т. Хомерики білім саласындағы инновациялық үдерістердің мазмұнын айқындады.
Маңызды нақтылау
Түсіндірме сөздіктерде «жаңалық» ұғымы көбіне «жаңадан жасалған», «таныс емес», «белгісіз», «бұрынғының орнына лайық болған» деп беріледі. Ал оның өміршеңдігі мен тиімділігі әрдайым бөлек бағалауды қажет етеді.
Педагогикалық технология: мақсатқа жеткізетін жүйе
Педагогикалық технологиялар мақсатқа талпыну және мақсатқа бағытталу сияқты сапаларымен сипатталады. Сол себепті олар нақты білім беру мақсаттарына қызмет етеді. Мақсатқа жету жолдарының вариативтілігі технологияларды икемді етіп, әр сыныптың ерекшелігіне бейімдеуге мүмкіндік береді.
В. Кларин ұсынған түсінік
В. Клариннің пайымдауынша, технология — белгілі бір істегі, шеберліктегі, өнердегі амалдардың жүйесі. Ал педагогикалық технология — педагогикалық мақсатқа қол жеткізу үшін қолданылатын қисынды амалдар мен әдістемелік құралдардың жүйелі жиынтығы.
Мұғалім әрекеті: еркін ой, сенім және қабілетті дамыту
Мұғалім сабақта түрлі әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, балаларға ұсыныс-пікірлерін еркін айтуға жағдай жасауы, ойларын ұштауға және өзіне деген сенімін арттыруға мүмкіндік беруі тиіс. Әртүрлі әдістемелік тәсілдерді қолдану арқылы қабілеті жоғары оқушыны танып, онымен мақсатты жұмыс жүргізу, оқушылардың шығармашылық деңгейін жүйелі бақылау — әрбір мұғалімнің негізгі міндеті.
Выготский қағидасы
Л. С. Выготский: «Әр баланың өз деңгейі бар; әр балаға берілетін тапсырманың көлемі оның деңгейіне лайық берілуі керек. Әр баланы өзінің даму аймағында жетілдіру қажет», — деген.
Инновациялық технологияны енгізудің шарттары
Инновациялық білім беру технологияларын мектеп тәжірибесіне нақты қабылданған шешімдерге сүйеніп, ғалымдардың басшылығымен жасалған, ғылыми тұрғыдан негізделген бағдарламалар арқылы енгізуге болады. Себебі мектеп — ғылымның теориялық жетістіктерін іс-тәжірибеде тарататын негізгі орта.
Әдістің екі қыры
- Технологияны қолданудың өзіндік ерекшеліктері.
- Жаңалықты меңгерудің және қабылдаудың психологиялық-ұйымдастырушылық әсері.
Өзгеріс талабы
Білім беру саласында инновациялық үдерісті жүзеге асыру мұғалімдердің мінез-құлқын, ұстанымын және кәсіби мүмкіндіктерін түрлендіруді талап етеді.
Инновациялық іс-әрекеттің құрылымы
Инновациялық іс-әрекет — адамдардың шығармашылық, нәтижелі қызметінің бір түрі. Ол бірнеше өзара байланысты компоненттерден тұрады.
Мотивациялық компонент
Педагогтардың жаңалыққа деген сұранысын, оны қабылдау дәрежесін және кәсіби-шығармашылық бағыттарының мазмұнын айқындайды.
Креативтік компонент
Икемделу, өзгерту, қайта құрастыру, бар тәжірибені жаңарту және оны нақты педагогикалық жағдайларға бейімдеуді қамтамасыз етеді.
Технологиялық компонент
Жаңалықты оқу-тәрбие үдерісіне енгізу, оның орындалу барысын ұйымдастыру және іске асуын бақылаумен байланысты.
Шартты компонент
Инновациялық жүйені нақты зерттеу нәтижелерімен өлшей отырып, мақсатты, зерттеу нысанын және нәтижені түсінуге әрі бағалауға мүмкіндік береді.
Ақпараттық қоғам және оқытудың тиімділігі
Ақпараттық қоғам жағдайында оқушылардың ойлау қабілетін қалыптастыратын әрі компьютерлік оқытуды дамытатын жалпы заңдылықтарға сүйенген педагогикалық технологиялардың тиімділігі жоғары деп есептейміз.
Қорытынды ой
Ұстаз еңбегі оқушы білімімен өлшенеді. Дегенмен ұстаз еңбегінің күрделілігі — әрбір оқушының жүрегіне жол таба білуінде. Әр баланың бойындағы қабілетті дамыту арқылы оқушының өзін, өмірді және әлемді тануына, қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуіне жағдай жасау қажет. Бәсекеге қабілетті тұлға тәрбиелеуде инновациялық технологияларды оқу үдерісіне енгізудің маңызы зор.