Қазақ хандығының сыртқы
Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар
Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 8-сынып оқушыларына Қазақстан тарихы пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде әзірленген. Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары тоқсан ішінде жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
Негізгі құрамдас бөліктер
- Бағалау критерийлері және дескрипторлары бар тапсырмалар
- Оқу жетістіктерінің ықтимал деңгейлері (рубрикалар)
- Дескрипторлар мен балл қоюға арналған ұсынымдар
Қолданылған ресурстар
Ұсыныстарды әзірлеу барысында ресми интернет-сайттардағы қолжетімді материалдар пайдаланылды: суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар.
Ескерту
Барлық тапсырмалар оқу мақсаттарына сәйкес құрылымдалып, мұғалімге қолдануға ыңғайлы форматта берілген.
I тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
Бұл тоқсандағы материалдар оқушылардың тарихи оқиғаларды талдау, себеп-салдарды түсіндіру және дәлелмен жазу дағдыларын тексеруге бағытталған.
Қазақ-жоңғар соғыстары бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырыптар
Жоңғар басқыншылығына қарсы Отан соғысының басталуы. Біртұтас халық жасағының ұйымдастырылуы.
Оқу мақсаттары
- 7.4.1.1 — Жоңғар шапқыншылығының шаруашылыққа тигізген зардаптарын анықтау
- 7.3.1.2 — Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
Бағалау критерийлері
- Жоңғар шапқыншылығының шаруашылыққа тигізген зардабын сипаттайды
- Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайына баға береді
Тапсырмалар
1) Жоңғар шапқыншылығының зардаптары
Қазақ халқының шаруашылығына жоңғар шапқыншылығының тигізген зардаптарын сипаттап, дәлелдер келтіріңіз (кемінде 3 тармақ).
1-зардап
Сипаттама және дәлел келтіру
2-зардап
Сипаттама және дәлел келтіру
3-зардап
Сипаттама және дәлел келтіру
2) Эссе
«XVII–XVIII ғасырлардағы Қазақ хандығының ішкі жағдайы» тақырыбында 100–150 сөз көлемінде эссе жазыңыз.
Эссе талаптары
- Ішкі саяси жағдай туралы кемінде 3 дерек келтіру
- Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте халықтың бірігуіне әсер еткен 3 оқиғаны көрсету
- Қазақ хандығының дамуына үлес қосқан хандардың іс-әрекеттеріне баға беру
- Қазақ хандығының дамуына үлес қосқан батырлардың іс-әрекеттеріне баға беру
Бағалау (дескрипторлар және балл)
| Тапсырма | Дескриптор | Балл |
|---|---|---|
| 1 | Шаруашылыққа тигізген 1-зардапты сипаттайды | 1 |
| 1 | Шаруашылыққа тигізген 2-зардапты сипаттайды | 1 |
| 1 | Шаруашылыққа тигізген 3-зардапты сипаттайды | 1 |
| 2 | Ішкі саяси жағдай туралы 1 дерек келтіреді | 1 |
| 2 | Ішкі саяси жағдай туралы 2 дерек келтіреді | 1 |
| 2 | Ішкі саяси жағдай туралы 3 дерек келтіреді | 1 |
| 2 | Халықтың бірігуіне әсер еткен 1 оқиғаны жазады | 1 |
| 2 | Халықтың бірігуіне әсер еткен 2 оқиғаны жазады | 1 |
| 2 | Халықтың бірігуіне әсер еткен 3 оқиғаны жазады | 1 |
| 2 | Хандардың іс-әрекеттеріне баға береді | 1 |
| 2 | Батырлардың іс-әрекеттеріне баға береді | 1 |
| Жалпы балл | 11 |
Ата-аналарға арналған рубрика (қысқаша)
Бұл рубрика бағалау нәтижесін түсіндіруге көмектеседі: оқушының зардаптарды сипаттауы және ішкі саяси жағдайды дәлелмен бағалауы бойынша деңгейлер (төмен, орта, жоғары) айқындалады.
Төмен деңгей
Сипаттауда қиналады, дерек пен оқиғаны таңдауда жүйелілік жеткіліксіз.
Орта деңгей
Негізгі ойды жеткізеді, бірақ дәлел келтіруде және тұжырымдауда қателіктер болуы мүмкін.
Жоғары деңгей
Зардаптарды нақты дәлелмен сипаттайды, ішкі жағдайды жүйелі талдап, баға береді.
XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып
Қазақ хандығының Ресей империясына қосылуының басталуы. Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты.
Оқу мақсаттары
- 7.3.2.2 — Сыртқы саясат нәтижелерін анықтау
- 7.3.1.2 — Ішкі саяси жағдайды талдау
Бағалау критерийлері
- Сыртқы саясат нәтижелерін сипаттайды
- Ішкі саяси жағдайға баға береді
Тапсырмалар
- Қазақ жерінің Ресей империясына қосылу барысын ретімен орналастырыңыз (оқиғаларды дұрыс тізбектеу).
-
Абылай ханның ішкі және сыртқы саясатына талдау жасаңыз:
- Ішкі саясаттың 2 бағытын сипаттау
- Сыртқы саясаттың 2 бағытын сипаттау
- Саясаттың тиімділігіне 2 дәлелмен баға беру
Бағалау логикасы
Оқушы оқиғаларды дұрыс реттеп, Абылай хан саясатының бағыттарын нақты сипаттауы және тиімділігін дәлелмен негіздеуі тиіс. Жиынтық балл: 11.
II тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
Екінші тоқсанда салт-дәстүр құндылықтарын түсіндіру, қолданбалы өнерді бағалау және ұлт-азаттық қозғалыстардың себеп-салдарын талдау дағдыларына басымдық беріледі.
XVIII ғасырдағы Қазақстан мәдениеті
Тақырыптар
XVIII ғасырдағы халық ауыз әдебиеті. Қазақтардың материалдық мәдениеті.
Оқу мақсаттары
- 7.2.1.1 — Салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың құндылығы мен маңызын анықтау
- 7.2.2.4 — Қолданбалы өнер жетістіктерін бағалау
Бағалау критерийлері
- Салт-дәстүрлердің құндылығы мен маңызын сипаттайды
- Қолданбалы өнер жетістіктеріне баға береді
Тапсырма 1: Салт-дәстүрлерді талдау
«Ерулік», «жылу жинау», «асар» дәстүрлерін сипаттап, олардың құндылығы мен маңыздылығын анықтаңыз.
| Салт-дәстүр / әдет-ғұрып | Сипаттама | Құндылығы мен маңызы |
|---|---|---|
| Ерулік | Жаңа қоныстанған көршіге көрсетілетін ілтипат, танысу мен қолдауды білдіретін дәстүр. | Қауымдастықты нығайтады, өзара сыйластықты қалыптастырады. |
| Жылу жинау | Қиындыққа ұшыраған отбасыға ел болып көмек жинау. | Әлеуметтік қолдау, ынтымақ пен жауапкершілікті күшейтеді. |
| Асар | Үй салу, шаруашылық жұмысын бірлесіп атқару сияқты ортақ еңбек көмегі. | Еңбек мәдениетін, өзара жәрдем мен бірлікті дамытады. |
Тапсырма 2: ПТМС формуласы бойынша талдау
«XVIII ғасыр — қазақ халқының қолданбалы өнері гүлденген дәуір» деген тұжырымға ПТМС (Позиция–Түсіндіру–Мысал–Салдар) формуласы бойынша талдау жасаңыз.
Позиция
Келісемін / келіспеймін
Түсіндіру
Себебін жан-жақты негіздеу
Мысал
Кемінде 2 нақты мысал келтіру
Салдар
Қорытынды ой жасау
Отарлау және ұлт-азаттық күрес
Бұл бөлімде ұлт-азаттық қозғалыстардың ортақ себеп-салдарын анықтау және көтеріліс жетекшілерінің тарихи рөліне дәлелмен баға беру қарастырылады.
Тақырыптар
Сырым Датұлы бастаған қозғалыс. 1836–1838 жж. Бөкей Ордасындағы көтеріліс. Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыс.
Оқу мақсаттары
- 7.3.1.5 — Себеп-салдарды анықтау
- 7.3.1.6 — Көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
Бағалау критерийлері
- Себеп-салдарды сипаттайды
- Басшылардың рөлін бағалайды
Тапсырмалар
1) Ортақ себептер мен салдарлар
XVIII–XIX ғасырлардағы ұлт-азаттық көтерілістердің ортақ 2 себебін және 2 салдарын жазыңыз.
2) Эссе: көтеріліс жетекшісінің рөлі
Төмендегі тұлғалардың бірін таңдап, эссе жазыңыз: Исатай Тайманұлы, Махамбет Өтемісұлы, Сырым Датұлы, Кенесары Қасымұлы.
- Іс-әрекетін сипаттау
- Ерлігі туралы кемінде 2 дәлел келтіру
- Көтеріліс нәтижесін және тарихи маңызын көрсету
- Рөліне 2 дәлел арқылы баға беру
Жиынтық бағалау құрылымы
Бағалау тапсырмалары оқушының талдау жасауын, дәлел келтіруін және қорытынды шығаруын тексереді. Жиынтық балл: 11.
III тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
Үшінші тоқсанда көтерілістерді салыстыру, Ресей империясына қосылу салдарын жүйелеу және сыртқы саясаттағы өзгерістерді бағалау тапсырмалары беріледі.
Отарлау және ұлт-азаттық күрес (III тоқсан)
Тақырып
XIX ғасырдың 40–60 жылдарындағы қазақтардың Орта Азия хандықтарымен қарым-қатынастары. Қазақстанның Ресей империясына қосылуының аяқталуы.
Оқу мақсаттары
- 7.3.1.5 — Себеп-салдарды анықтау
- 7.3.2.2 — Сыртқы саясат нәтижелерін анықтау
Тапсырма бағыты
- Көтерілістер себеп-салдарын жазу
- Қосылу салдарынан болған өзгерістерді кестемен көрсету
- Жағымды/жағымсыз өзгерістерге қорытынды жасау
Қазақстан Ресей империясының құрамында
Тақырып
XIX ғасырдың екінші жартысындағы әкімшілік-аумақтық реформалар. Жаппай отаршылдық қоныс аудару саясаты.
Оқу мақсаттары
- 7.3.1.4 — Реформалар нәтижесіндегі өзгерістерді түсіндіру
- 7.1.2.1 — Дәстүрлі қоғамдағы өзгерістерді салыстыру арқылы анықтау
Тапсырмалар
- Тарихи фактілердің ақиқат/жалғанын анықтау
- Реформаға дейін/кейін өзгерістерді салыстыру
- Қорытынды ой жазу
Нақтылауға арналған фактілік тапсырма (мысал)
Оқушы 1867–1868 жылдардағы әкімшілік реформаға қатысты тұжырымдардың ақиқат немесе жалған екенін анықтап, кейін дәстүрлі қоғамдағы өзгерістерді салыстырмалы түрде сипаттайды.
Қорытынды: мұғалімге арналған практикалық фокус
Сабақта қолдану
- Оқу мақсаттарын бағалау критерийлерімен біріздендіру
- Тапсырмаларды уақытқа сай ұйымдастыру (20 минуттық формат)
- Эссе мен талдау жұмыстарына нақты талап қою (дерек, дәлел, қорытынды)
Ашық және әділ бағалау
Дескрипторлар оқушыға не үшін балл қойылғанын түсіндіреді, ал рубрика ата-анаға оқу жетістігінің деңгейін қысқа әрі анық жеткізуге мүмкіндік береді.
Нәтижесінде бағалау дәлелді, өлшенетін және түсінікті болады.