Мемлекетіміздің Әұранның авторы кімдер
Мақсат пен міндет
Негізгі мақсат
Тәуелсіз еліміздің ең алғашқы айрықша белгілерінің бірі — теңге туралы білімді тереңдету, сөздердің мағынасы мен қолданылу аясын дұрыс меңгерту арқылы оқушылардың тілдік және танымдық мүмкіндіктерін дамыту.
Тәрбиелік бағыты
Туған жерге, Отанға сүйіспеншілікті ояту; мемлекеттік рәміздер мен ұлттық құндылықтарға құрмет қалыптастыру.
Көрнекілік
- Алғашқы теңгелердің үлгілері
- «Теңге – мемлекет келбеті» материалдары
- Жаңа сөздер мен ұғымдар
Қызығушылықты ояту
Тәрбие сағатының тақырыбы — «Теңге – мемлекет келбеті». Алдымен «теңге» сөзіне мағыналас сөздерді еске түсірейік:
Теңге тарихына кіріспе
Егемендік және мемлекеттік негіздер
Қазақстан Республикасы — егеменді, тәуелсіз, демократиялық мемлекет. Оның өз Ата Заңы, мемлекеттік рәміздері және ұлттық валютасы бар.
Сұрақ-жауап
- Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті болып Н.Ә. Назарбаев қай жылы сайланды?
- Мемлекеттік Әнұранның авторлары кімдер?
- Мемлекеттік Тудың авторы кім?
- Мемлекеттік Елтаңбаның авторлары кімдер?
Дерек: 1991 жылғы 1 желтоқсанда Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті болып сайланды.
Ұлттық валюта — елдің айрықша белгісі
Тәуелсіздік алған елдің ең алғашқы айрықша белгілерінің бірі — ұлттық валюта. Ол Қазақстан Республикасы аумағында қолданылатын заңды төлем құралы.
Ақша — халық байлығы, ел экономикасының маңызды тетігі. Теңге ұғымы қазақ даласында бұрыннан белгілі: ерте замандарда теңгелер Түркістан мен Тараз қалаларындағы арнайы шеберханаларда жасалған.
Теңгенің енгізілуі: шешім, дайындық, нәтиже
Дайындық жұмыстары
Теңге бір күнде пайда болған жоқ. Елбасы ұлттық валютаны шығару туралы тапсырма беріп, оның өз дизайны мен өз идеясы болуы қажет екенін нақты талап етті. Қазақстан аумағында бұрын қолданылған ақшалар туралы тарихи деректер зерттелді.
Эскиздер және таңдау
Бірнеше эскиз әзірленіп, ең сәтті нұсқалар Елбасының қарауына ұсынылды. Ұлттық валюта тәуелсіздіктің басты нышаны ретінде қабылданды.
Ресми енгізілуі
Ұлттық валюта 1993 жылғы 12 қарашадағы жарлықпен бекітіліп, 15 қараша күні сағат 8:00-ден бастап айналымға енгізілді. Бұл күн халық үшін тарихи оқиғаға айналды.
Ескерту: мәтіндегі дерек бойынша қазақ теңгесі Англияда басылып шыққан.
Қорғаныс белгілері және экономикалық мәні
Қауіпсіздік және дизайн
Теңгенің шамамен 16-ға жуық құпия қорғаныс белгісі бар. Ұлттық валютаның дизайнін жасаған авторлық топтың жетекшісі ретінде мәтінде Тимур Сүлейменов аталады.
Тәуелсіздік тірегі
Теңге — дербес ел болғанымыздың белгісі. Өз валютасына ие болу экономикалық тәуелсіздікті күшейтеді; басқа валюталарға тәуелділік ел байлығын сыртқы ықпалға берумен тең.
Ұлттық валюта — ел дамуының көзі және әлемдік деңгейге ұмтылудың маңызды факторларының бірі.
Банкноттар: бұрынғы және қазіргі бейнелер
Алғашқы теңгелердің ерекшелігі
- Шеттері қазақтың ою-өрнектерімен безендірілді.
- Алдыңғы бетіне қазақ халқының әйгілі ұлы тұлғаларының бейнелері басылды.
- Артқы бетінде ою-өрнек, табиғат көріністері және елтаңба элементтері көрініс тапты.
Қазіргі үлгідегі банкноттар
Мәтіндегі сипаттама бойынша, жаңартылған теңгелерде ұлттық символика мен заманауи сәулет элементтері айқын көрінеді:
- Орталық бөлігінде Астана – «Бәйтерек» монументі бейнеленген.
- Ақ түспен Мемлекеттік Әнұран ноталарының фрагменті берілген.
- Мемлекеттік Елтаңба жасыл түспен бейнеленген.
- Жоғарғы оң жақта Мемлекеттік Ту көрініс тапқан.
- Төменгі бөлігінде ашық алақан — бейбітшілік белгісі.
- Негізгі композицияда Қазақстан картасының контуры, сондай-ақ қала нысандары мен қанатты барыс бейнесі аталады.
Айналымдағы номиналдар туралы дерек
Мәтіндегі мәліметке сай, ҚР Ұлттық банкі 2006 жылғы үлгідегі 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000 теңгелік банкноттарды айналысқа шығарғаны айтылады. Уақыт өте банкноттардың дизайны мен қорғаныс жүйелері жаңарып отырды.
Тиыннан теңге құралады
«Тиыннан теңге құралады» деген сөз — ақшаны үнемдеп, орынды жұмсаудың маңызын еске салады. Бүгінгі талқылауда: қазіргі ақша мен алғашқы банкноттардың айырмашылықтарын атап, өз ойымызды дәлелдеуге үйренеміз.
«Сиқырлы сандықша»: білімді бекіту сұрақтары
Ұлттық валюта қай жылы енгізілді?
Теңгеде кімдер бейнеленген? Олар кімдер?
Ақша қандай қызмет атқарады?
Тәуелсіз елдің ең бірінші айрықша белгісі қандай?
Ерте заманда теңгелер қайда жасалған?
Теңгенің қанша қорғаныс белгісі бар?
Қайдан несие алуға болады?
Ақшаны қайда жинаған дұрыс?
«Ұлттық валюта» дегеніміз не?
Теңге немен безендіріледі?
Қазіргі теңгеде қандай суреттер бар?
Қазақ теңгесі қайда басылды?
Сен ақшаны орынды жұмсай аласың ба? Мысал келтір.
Қорытынды ой
Қазіргі кезеңде мемлекетіміз дамып келеді. Болашақта білімді, саналы азамат болып қалыптасуымыз үшін көптеген мүмкіндік жасалуда. Осы мүмкіндікті дұрыс пайдалану — әрқайсымыздың міндетіміз. Еліміздің ертеңі жарқын болуы үшін адал еңбек етіп, лайықты ұлан болып өсейік.
Қатысқандарыңызға рақмет!