Соғыс - күйретуші күш

Автор: Советхан Раушан (10-сынып), Б. Атыханұлы атындағы №36 гимназия

Жетекші: Исахметова Э. Ж.

Ешкім де, ешнәрсе де ұмытылмақ емес!

Соғыс — күйретуші күш. Барды жоқ ететін, тауды жер ететін, жер бетіндегі тіршіліктің бәрін жалмап жұтатын тажал. Иә, содан бері жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, ешнәрсе де ұмытылған жоқ.

Ұлы Отан соғысы — сол кездегі кеңес халқының ержүректілігі мен төзімділігін паш еткен, тарихта мәңгі қалатын кезең. Ата-бабаларымыздың жанымен, қанымен, терімен, көз жасымен келген күн — Жеңіс күні. Бұл күннің толғағы ащы болса да, туған елі үшін — қуаныш, сондықтан да — Ұлы мереке.

Жеңіс күнін біз ұмытсақ та, тарих ұмытпайды — бұл өмір заңы. Ұлы Жеңіске ештеңеге теңеспейтін ғажап күшпен жеттік. Оққа ұшқан қарулас жолдастардың аманатын арқалап, елдің үмітін сақтап қалған сол күш — әрине, бірлік.

Көп ұлт бір тудың астына бірігіп, күшін бір арнаға тоғыстырды.
Ұлы Жеңіс — одақтас болған он бес республиканың ортақ мерейтойы.

Мәскеуге құрмет, ортақ мақсатқа адалдық

Нүрпейіс Байғанидың өлеңінен халқымыздың Мәскеу қаласына деген ерекше құрметі, сондай-ақ бірлікке үн қосқан ортақ рух байқалады:

Москва, сенің іргеңді

Ел, ер болып сақтаймыз.

Сенен аяр жан да жоқ,

Барлығы да сен үшін.

Саған қауіп төнгенде,

Жау таянып келгенде,

Қамсыз тыныш жатпаймыз.

Алпыс ұлттың адамы

Қол ұстасып үн қосып,

Қорғауға сені дайынбыз.

Қазақ халқының соғыстағы үлесі

Сол кездегі Кеңес Одағының өзге халықтарымен бірге жауды талқандап, жеңіске жетуге қазақ халқы да лайықты үлес қосты. Қазақстандық жауынгерлер Брест қамалынан бастап Берлинге дейін жетті. Олар Сталинград түбіндегі шайқаста, Днепр өткелінде, Мәскеу мен Ленинград үшін болған ұрыстарда ерен ерлік көрсетті.

Жауынгер халықтың болмысы

Ел басына күн туғанда толарсақтан саз кешетін жауынгер жұрт екеніміз тарих қатпарларынан айқын көрінеді.

Ерлік айғағы

Айқас алаңдарында өшпес ерлік жасаған көптеген қазақ жауынгері жоғары марапаттарға ие болды; олардың ішінде Кеңес Одағының Батыры атанғандар да аз емес.

Ерлік пен елдіктің үлгісі: Бауыржан Момышұлы

Елі мен жері үшін жан аямай шайқасқан батырларымыздың ішінде Бауыржан Момышұлын ерекше атауға болады. Қазақ халқының қаһарман ұлы — Батыр Бауыржан Момышұлы.

«Ақыл жастан, асыл тастан» деген нақыл Бауыржан сынды ел ұлдарына қарата айтылғандай. Оның өмір жолына үңілсең, еңбекқорлық, талап, тәртіп пен жауапкершілік қатар өрілгенін көресің.

Бастау алған мекен

Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Көлбастау ауылында дүниеге келген.

Еңбек жолының алғашқы белесі

Шымкенттегі 7 жылдық мектеп-интернатты бітіріп, біраз жыл мұғалім болды. Еңбекқорлығы мен іскерлігі үшін жауапты қызметтер сеніп тапсырылды.

Әскер қатарына шақырылуы

1932 жылы әскерге алынып, кейін қызмет жолын әскери салада жалғастырды.

Қызмет пен білім

Әскерден кейінгі кезеңде Шымкент пен Алматыда банк саласында еңбек етіп, ұйымдастырушылық қабілетін көрсетті.
1936 жылы Ленинградтағы қаржы академиясы жанындағы курсты тәмамдап, қайтадан Қызыл Армия қатарына алынды.
Взвод, рота командирі, полк штабы бастығының көмекшісі секілді басшылық қызметтер атқарды.
1941 жылы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы болды.

Мәскеу түбіндегі шайқас және даңқ

Ұлы Отан соғысы басталысымен 316-шы атқыштар дивизиясының жасақталуына атсалысып, сол құраммен майданға аттанды. Мәскеу түбіндегі қиян-кескі ұрыстарға қатысып, әйгілі 8-ші гвардиялық дивизияда батальон, полк командирі болды. Соғыс аяқталар тұста осы гвардияны басқарды.

Дәл осы сұрапыл жылдарда Баукең асқан ерлігімен, соғыс өнерін терең меңгерген білікті қолбасшылық қасиетімен ерекшеленіп, атақ-даңқы аңызға айналды.

Соғыстан кейінгі қызметі және шығармашылығы

Соғыстан соң Кеңес армиясы Бас штабы жанындағы Жоғары әскери академияны бітірді. 1950–1956 жылдары әскери академияда сабақ беріп, түрлі қызметтер атқарды.

Оның ерлік істері, соғыс қимылдары жөніндегі еңбектері мен естеліктері кейінгі ұрпаққа отаншылдықтың, ерлік пен елдіктің айқын үлгісі болып қалды.

Әлемге танылған шығарма

Александр Бектің «Арпалыс» («Волоколам тас жолы») повесі — Бауыржан бейнесін кең танытқан туынды. Кітап көптеген шет тілдеріне аударылды.

Өз қаламынан туған еңбектер

«Бір түннің тарихы», «Ұшқан ұя», «Мәскеу үшін шайқас», «Жауынгердің тұлғасы», «Майдан» секілді шығармалары оқырман жүрегінен орын алып, түрлі тілдерге аударылып басылды.

Аңыз бен ақиқат: тарихи әділеттің орнығуы

«Егемен Қазақстан» газетінде 2008 жылғы 4 сәуірде жарияланған Көсемәлі Сәттібайдың «Аңыз бен ақиқат» мақаласында Бауыржан Момышұлы туралы әлі толық айтылып, толық жазылып бітпегені атап өтіледі. Сондай-ақ батыр мұрағатындағы құжаттарды жинақтап, көптомдық әзірлеу бағытындағы еңбектер сөз болады.

Марапаттар мен құрмет

Бауыржан Момышұлы әлденеше орден, медальдармен марапатталды.
Қайтыс болғаннан кейін оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1990).
Бүгінде батыр есімі берілген мектептер, көшелер, елді мекендер көптеп кездеседі; Алматыда тұрған үйіне ескерткіш тақта орнатылған, әскери мектеп-лицей бар.

Найзағайдай жарқылдаған отты ойы бар, қаһарлы сөйлесе де қайырымы мол, әділдікке берік, ұрпақ мүддесін биік қойған Бауыржан Момышұлының есімі мен ерлігі жадымызда мәңгі қалып, өнегесі болашаққа күш-қайрат, рух береді.

Қорытынды ой

«Ер есімі — ел есінде». Бізге бейбіт өмір сыйлаған аталар мен апалардың ерлігі ешқашан ұмытылмайды. Олардың қасиетті рухы бүгінгі тыныш тірлігімізге мәңгі шуағын шашады.

Ұлы Жеңіс құтты болсын, ардақты халқым!

Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы