Қазақша рефераттар

1964 жылдан бері творчестволық қызметте

Қазақ әдебиеті

Әбдіжәміл Кәрімұлы Нүрпейісов туралы қысқаша дерек

Әбдіжәміл Нүрпейісов — ХХ ғасыр қазақ прозасының ірі өкілдерінің бірі, соғыс тақырыбын да, халықтың тарихи тағдырын да терең көркемдікпен суреттеген қаламгер.

Негізгі мәліметтер

Туған күні
22 қазан 1924 жыл
Туған жері
Қызылорда облысы, Арал ауданы, Құланды ауылдық кеңесі (Аван балық зауыты маңы)
Мамандығы
Жазушы

Өмір жолы мен қызметі

1942–1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1956 жылы Мәскеудегі А. М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітірді.

1962–1964 жылдары «Жұлдыз» журналының бас редакторы қызметін атқарды. 1964 жылдан бастап толықтай шығармашылық еңбекке ден қойды.

Әдебиеттегі орны және алғашқы романдары

Әбдіжәміл Нүрпейісов әдебиетке 1940-жылдардың екінші жартысында келе бастады. Тұңғыш көлемді шығармасы — соғыс тақырыбына арналған «Курляндия» романы (1950).

Кейін автор бұл романды қайта өңдеп, толықтырып, 1958 жылы «Күткен күн» атауымен қайта жариялады. Шығармада халықтар достығы, адамның адамгершілік-моральдық болмысы мен ерлік тұлғасы терең ашылады.

Негізгі идеялық өзек

  • Халықтар достығы және ортақ тағдырдың адам мінезін шыңдауы.

  • Адамгершілік пен мораль тақырыптарын көркем деталь арқылы тереңдету.

  • Батырлық бейне — жеке ерлік емес, азаматтық жауапкершілік ретінде беріледі.

«Қан мен тер» трилогиясы және тарихи кеңістік

Жазушының ең күрделі әрі кең тынысты туындысы — «Қан мен тер» трилогиясы: «Ымырт» (1961), «Сергелдең» (1964), «Күйреу» (1970).

Осы эпопея үшін 1974 жылы Әбдіжәміл Нүрпейісовке КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілді.

Трилогияда қазақ халқының революция алдындағы кезеңі, Ұлы Октябрь революциясы мен Азамат соғысы жылдарындағы тарихи өмірі, еңбекші жұрттың үстем тап өкілдеріне қарсы күресі, орыс еңбекшілерімен бірге революцияға келуі және Кеңес өкіметін ішкі-сыртқы жаулардан қорғауға белсене қатысуы тарихи шындыққа сай көркем шежіреленеді.

Дараланған кейіпкерлер галереясы

Автор сол дәуірдің әлеуметтік-психологиялық болмысын ашатын, тағдыры күрделі типтік бейнелер жасады: Еламан, Қален, Сүйеу және басқа да кейіпкерлер.

Аудармалар, сахналану және сын мақалалары

«Қан мен тер» эпопеясы КСРО халықтарының көптеген тілдеріне (орыс, латыш, литван, эстон, өзбек, тәжік, якут және т.б.), сондай-ақ шетел тілдеріне (француз, араб, неміс, чех, румын, түрік, ағылшын) аударылды.

Роман желісі бойынша жасалған инсценировка 1974 жылдан бастап қазақ драма театрының репертуарынан тұрақты орын алды.

Сын мақалаларының таңдаулысы «Толғау» атауымен 1972 жылы қазақ және орыс тілдерінде кітап болып шықты.

Көркем аудармадағы еңбегі

Әбдіжәміл Нүрпейісов көркем аударма саласында да өнімді еңбек етті. Ол А. П. Чехов, А. М. Горький, Назым Хикмет, сондай-ақ испан жазушысы А. Кэсон шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Марапаттары

  • «Қызыл Жұлдыз» ордені

    Әскери және қоғамдық еңбегі үшін берілген жоғары марапаттардың бірі.

  • «Еңбек Қызыл Ту» ордені

    Еңбек пен мәдениетке қосқан үлесін айғақтайды.

  • «Құрмет Белгісі» ордені

    Қоғамдық-мәдени саладағы еңбегі үшін берілген.

  • Медальдар

    Әр кезеңдегі еңбегі мен қызметін бағалаған марапаттар.

Дереккөз ескертпесі

Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы.