Оқыту және ғылыми метоликалық жоспардағы кабинеттің міндеті.

Оқыту және ғылыми-методикалық жоспардағы кабинеттің міндеті

Қажетті ақпарат көлемімен танысу және оны меңгеру барысында туындайтын қарама-қайшылықтарды тек мұғалім мен студент бірлесе күш салып, қолайлы жағдайды дұрыс пайдаланған кезде ғана тиімді шешуге болады. Түпкі мақсат — еңбекті тиімді түрде ғылыми ұйымдастыру. Жоғары сапалы нәтиже алу үшін жұмыс күшін орынды пайдалану және еңбекті ғылыми ұйымдастыру құралдарын дұрыс қолдану қажет.

Негізгі қағида

Еңбекті ғылыми ұйымдастыру — сапалы оқыту нәтижесінің өзегі.

Ортақ жауапкершілік

Нәтиже мұғалім мен студенттің бірлескен әрекеті арқылы қалыптасады.

Тиімділік шарты

Ресурстарды дұрыс бөлу және әдістемені мақсатқа сай қолдану.

Еңбек (технология) кабинетінің негізгі міндеттері

Кабинеттің алдында бірнеше маңызды міндет қойылады. Олардың бастысы — оқыту сапасын арттыратын орта құру, әдістемелік қолдау көрсету және студенттердің практикалық дағдыларын дамытуға жағдай жасау.

Теориялық сананы дамыту

Мұғалімге оқыту деңгейін көтеруге және теориялық түсінігін тереңдетуге көмектесу.
Әдістемелік сүйемелдеу

Оқыту процесін жетілдіруге бағытталған методикалық көмек көрсету.
Көрнекі құралдар

Көрнекіліктерді табу, дайындау және студенттердің өздігінен материалды меңгеруін қолдау.
Техникалық шығармашылық

Үйірмелер ұйымдастыру, конструкторлық бюроларға, зауыттарға, мектептерге экскурсия жасау; сызбалар дайындау, бұйым құрастыру және таныстыру.
Оқу қорлары

Дыбыс жазбалары, таспалар, пластиналар, фильмдер жинағын құрастыру; көрмелерге дайындалу; кітаптар мен журналдар қорын толықтыру.
Кәсіби даярлыққа ықпал

Кабинеттің дұрыс жабдықталуы жаңа әдістерді меңгеруге және мамандарды сапалы даярлауға тікелей әсер етеді.

Кабинет базасында жоғары оқу орындары, орта техникалық және кәсіптік-техникалық білім беру ұйымдары мен мектеп мұғалімдерінің бірлестіктері тұрақты түрде бас қосып, тәжірибе алмасуы мүмкін.

Кабинетті жабдықтаудың жалпы нұсқаулары

Технология пәні арнаулы оқу орындарындағы ең маңызды пәндердің бірі. Алынған білімді практикада жүзеге асыру, зерттеу тақырыбын ұйымдастыру және студенттерді тәрбиелеу — болашақ маманның қалыптасуына тікелей ықпал етеді. Сондықтан жоғары сапалы білім үшін жақсы жабдықталған кабинет қажет.

Кабинетті жабдықтау кезінде еңбекті ғылыми ұйымдастыру қағидаларын ескеріп, студенттердің сұрақтарына жауап беретіндей практикалық және сарамандық жұмыстарды орындауға қолайлы орта құру маңызды. Білім беру сапасы көп күш-жігер мен құрал-жабдықты талап етеді, сондықтан технология арқылы еңбек нәтижелілігін арттырып, психологиялық және әдістемелік жетістіктерді тиімді пайдалану керек.

Ғылыми еңбекті ұйымдастыру: тиімділікке апарар жол

В.А. Жалин ұсынған тұжырымға сүйенсек, «білім берудің тиімділігі» оқу орындарында оқу-тәрбие жұмысын жоғары деңгейде, аз уақыт ішінде дұрыс ұйымдастыруға байланысты. Бұл мұғалімге де, студентке де күш-жігерді ұтымды жұмсап, нәтижелі еңбекке қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Негізгі үш мәселе

1) Уақытты тиімді пайдалану

Жұмысты жоспарлау, кідірістерді азайту, оқу қарқынын тұрақтандыру.
2) Еңбек пен демалысқа жағдай жасау

Оқу кеңістігін эргономика, санитарлық-гигиена талаптарына сай ұйымдастыру.
3) Денсаулыққа кешенді көңіл бөлу

Жүктемені теңгеру, шаршауды азайту, көру және жүйке жүйесін қорғау.

Уақытты тиімді пайдаланудың психологиялық кезеңдері

Уақытты ұтымды пайдалану мәселесіне ерекше назар қажет. Бұл үдеріс әдетте үш психологиялық кезеңнен тұрады:

Дағдылану кезеңі

Жұмысқа кірісу, ырғақ қалыптастыру, тапсырмаға «кіру» уақыты.

Ең жоғары өнімділік кезеңі

Негізгі нәтижелер осы кезде алынады; дағды қалыптасқаннан кейін өнімділік өседі.

Қажу және шаршау кезеңі

Зейін төмендейді, қателік артады; үзіліс пен жүктемені реттеу қажет.

Өнімділікті арттыру көбіне дағдылану кезеңін дұрыс ұйымдастыруға байланысты. Сондықтан кешігуді, ретсіз ұйымдастырылған шараларды және артық алаңдататын факторларды азайту керек.

Қолайлы оқу ортасы: эргономика, гигиена, эстетика

Мұғалім мен студенттің еңбек етуіне қолайлы жағдай жасау үшін көптеген фактор ескеріледі: кабинет ұйымдастырылуы, жиһазды орналастыру, санитарлық-гигиеналық талаптардың орындалуы. Кабинет жабдықтары мен жиһаз конструкциясы физиологиялық, санитарлық, эстетикалық талаптарға және қолданыстағы стандарттарға сай болуы тиіс.

Ең маңыздысының бірі — мұғалім мен студенттің жұмыс орнын қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету. Кабинетті даярлауда қазіргі заман талабына сай біртұтас стильді ұстанған жөн.

Денсаулық пен еңбек қабілеттілігі

Мұғалім мен студент денсаулығын сақтау және еңбек қабілетін арттыру — негізгі міндеттердің бірі. Қысқа уақыт ішінде техникалық құралдарды орынды қолдану оқушылардың ақпараттануын арттырып, оқу ынтасын күшейтеді. Ал ой еңбегін дұрыс ұйымдастырмау мидың қан айналымына кері әсер етуі мүмкін.

Жүктемені ауыстырып отыру

Ой еңбегінің өнімділігін арттыру үшін жұмыс түрін алмастыру, бір қызметтен екіншісіне «ауыстыру» тәсілдерін қолдану пайдалы.

Апталық ырғақ

Көбіне өнімдірек күндер — сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі; салыстырмалы төмендеу күндер — дүйсенбі, жұма, сенбі.

Үзіліс мәдениеті

Еңбек қабілетін қалпына келтіруде үзіліс аса маңызды, алайда көп жағдайда ол жүйелі ұйымдастырылмайды: уақыт басқа жұмыстарға, әңгімеге немесе консультацияларға кетіп қалады. Үзілісте ой және дене еңбегінің ауыртпалығын азайту үшін функционалдық музыка, жеңіл дене жаттығулары пайдалы. Бұл жұмысқа қабілеттілікті арттырып, жүйке жүйесін тұрақтандыруға көмектеседі және көңіл күйді көтереді.

Зерттеулерге сүйенсек, тәрбиелік және белсенді іс-шараларға қатысатын студенттердің еңбекке және оқуға ынтасы жоғарырақ болады. Үзілісте кешенді жаттығуларды радио арқылы немесе магнитофон таспасына жазылған нұсқаулықпен ұйымдастыруға болады.

Кабинет бөлмесін таңдау: өлшем, форма және микроклимат

Кабинет бөлмесін таңдағанда санитарлық-гигиеналық факторлар студент пен мұғалімнің еңбек қабілетіне кері әсер етпейтіндей болуы керек. Бөлменің көлемін анықтауда көру ерекшелігі, жеткілікті ауа алмасуы және жабдықтарды қолайлы орналастыру мүмкіндігі ескеріледі.

Терезе орналасуы

Ұзына бойына қабырғаға орналасқан тік төртбұрышты терезелер жұмыс орнына жарықтың бір жақтан түсуін қамтамасыз етеді және көру бұрышын сақтауға көмектеседі.

Көру бұрышы

Көру бұрышы 30–35° шамасында болғаны дұрыс. Егер 30°-тан төмен болса, тақтаның көрінуі нашарлап, студенттің көру мүмкіндігіне салмақ түседі.

Бірінші қатар қашықтығы

Қажетті көру бұрышын қамтамасыз ету үшін бірінші үстел тақтадан шамамен 2 метр қашықтықта орналасқаны жөн.

Өлшемдерге қатысты ұсыныстар

Ені мен ұзындығының қатынасы: 2:3 немесе 3:5 (мысалы, ұзындығы 10–11 м болса, ені 6–6,5 м).
Тым кең бөлме қолайсыз: терезеден алыс үстелдерге табиғи жарық жеткіліксіз түсуі мүмкін.
Тақтадан арақашықтық: 10 м-ден артық болған жағдайда көру қабылдауы төмендейді.
Жалпы аудан: шамамен 66 м²; биіктігі: 3 м-ден кем емес.
Бір студентке: кемінде 1,5–2,4 м².
Есік орналасуы: бірінші үстел жақта болғаны дұрыс; басқаша болса қосымша алаң қажет болуы мүмкін.
Сызу кабинеті үшін: 15–20 м² көлемінде зертханалық бөлме қажет.

Кабинетті кеңістікте дұрыс орналастыруда күн сәулесінің түсуі арқылы микроклиматты сақтау маңызды. Күн көзінің биологиялық әсері адам ағзасына пайдалы ықпал етеді.

Жарықтандыру: көру сапасы мен жұмыс өнімділігі

Жарық адамның жұмыс қабілетіне психологиялық тұрғыдан әсер етіп, ағзаны сергітеді әрі нығайтады. Жарық жеткіліксіз болса алыстан көрмеушілік және көру функцияларының төмендеуі байқалуы мүмкін, сондай-ақ көзге түсетін қарсы әсер (күрт контраст) пайда болады.

Біркелкі түсуі

Жарықтың жұмыс орнына біркелкі таралуы өте маңызды. Осы тұрғыдан алғанда жарық екі жақтан түсетін кабинеттер қолайлырақ.

Жасанды жарық

Сурет және сызу кабинеттерінде шар тәрізді, ақ түсті шамдар қолданылады. Тәжірибеде СК–300 типті шамды тиімді деп санауға болады: ол тік жарық берумен қатар, сәулені жақсы шашыратады.