Қазақша рефераттар

Жұмыртқаның қоректік қасиеті мол, өте сіңімді диеталықөнім болып есептелінеді

Жұмыртқа — қоректік қасиеті мол, өте сіңімді диеталық өнім. Күнделікті тағамда көбіне тауық жұмыртқасы қолданылады. Оның құрамында шамамен 13% ақуыз, 12% май, сондай-ақ көмірсулар, минералдық заттар және витаминдер (A, D, B, E) бар.

Құстың жұмыртқалауы және өнімділік көрсеткіштері

Жыныстық жетілу белгісі

Құстың алғашқы жұмыртқалауы аналық бездерінің дамып, жетілу деңгейіне байланысты және жыныстық жетілудің маңызды белгісі болып саналады.

Алғашқы жұмыртқа салу мерзімі

  • Тауық: 120–180 күн
  • Үйрек, қаз: 250–300 күн
  • Күркетауық: 200–250 күн

Негізгі өнім көрсеткіштері

Бір жылда беретін жұмыртқа саны және орташа салмағы — жұмыртқа өнімінің негізгі көрсеткіштері. Әдетте, тауықтар өмірінің екінші жылында ең көп жұмыртқа береді.

Жылдық жұмыртқа саны және орташа салмақ

Құс түрі Жылына (дана) Бір жұмыртқа салмағы
Тауық 220–230 55–65 г
Үйрек 100–120 90–100 г
Қаз 25–30 110–200 г
Күркетауық 70–80 85–110 г

Атаулар: тауық пен күркетауықтың ұрғашысы — мекиен, еркегі — қораз. Үйректе ұрғашысы — мекиен, еркегі — кежек. Қазда — ана-қаз және ата-қаз.

Құсты азықтандыру: энергия, протеин және теңгерім

Зат алмасу ерекшелігі

Құста жем ас қорыту жолынан тез өтеді, зат алмасуы жедел жүреді. Сондықтан рацион энергияға, қоректік заттарға, минералдарға және биологиялық пәрменді қосылыстарға бай болуы қажет.

Энергияның әсері

Құс өнімділігінің шамамен 40–50%-ы азық энергиясына тәуелді. Азықтың желінуі де көбіне энергия деңгейімен шектеледі. Сондықтан энергетикалық деңгей жалпы қоректілікті сипаттайтын әрі азықтандыру нормасын жүйелеуге көмектесетін негізгі көрсеткіш.

Протеин және энергия–протеин арақатынасы

Энергиядан кейінгі маңызды фактор — азық протеині. Жалпы өнімділіктің шамамен 20–25%-ы протеин деңгейіне байланысты.

Протеин мен энергияның арақатынасы 1 кг азықтағы 1% протеин үлесіне келетін алмасу энергиясымен есептеледі және энергиялық–протеиндік қатынас (ЭПҚ) деп аталады.

  • Протеин жетіспесе: ағзада ақзат түзілуі баяулап, өсімталдық пен өнімділік төмендейді.
  • Протеин тым көп болса: тиімсіз түрде энергияға жұмсалады.

Протеиннің аминқышқылдық құрамы витаминдік қамтамасыз етуге, әсіресе B тобы витаминдеріне де ықпал етеді.

Құрама жем нормалары және құрамы

Тәуліктік азықтандыру мөлшері

Құс Мөлшері (тәулігіне)
Жұмыртқалағыш мекиен 120 г
Өндіруге арналған мекиен 155 г
Қораз 160 г
Күркетауық мекиені 260 г
Күркетауық қоразы 500 г
Үйрек 240 г
Қаз 330 г

Толық рационды жемнің үлестік құрамы

  • Астық және бұршақ дәні 60–75%
  • Бидай кебегі 0–7%
  • Шрот 5–25%
  • Жануартектес азықтар 4–6%
  • Азықтық ашытқы 3–5%
  • Шөп ұны 3–10%
  • Минералды қоспалар 1–5%
  • Азықтық май 0–3%

Микроэлементтер және минерал тапшылығының салдары

Құрама жемге (1 тоннасына) қосылатын микроэлементтер:

  • Марганец50 г
  • Мырыш50 г
  • Темір10 г
  • Мыс2,5 г
  • Кобальт1 г
  • Йод0,7 г

Минералдық заттар жеткіліксіз болса, құстың өсуі баяулайды, ал жұмыртқа қабығы өте жұқа болады немесе тіпті қабығы болмай шығуы мүмкін.

Жұмыртқаның тауарлық сапасы және сақтау талаптары

ГОСТ 1635–55 бойынша жіктеу

Жұмыртқаның тауарлық сапасын бағалау үшін оның жаңа салынған уақыты, сақтау әдісі және сақтау ұзақтығы ескеріледі. ГОСТ 1635–55 стандарты бойынша жұмыртқа үш түрге бөлінеді: диеталық, мұздатқышта сақталған және жаңа табылған жұмыртқа.

Диеталық жұмыртқа

  • Салмағы: 40–54 г
  • Қоймада 5 тәуліктен артық сақталмайды
  • Қабығы таза, мықты
  • Ауа камерасы: 4 мм-ден аспайды
  • Сарыуызы қозғалмайды, ақуызы жарық өткізеді

Мұздатқышта сақталған жұмыртқа

  • Сақтау ұзақтығы: 1 айдан астам
  • Температура: 1–2°C
  • Салыстырмалы ылғалдылық: 85–88%

Жаңа табылған жұмыртқа

  • Ауа камерасы: 7 мм-ге дейін
  • Сарыуызы ортасында, ақуызы жарық өткізеді
  • Салмағы: шамамен 47 г

Гигиена және сақтау тәсілдері

Стандарт талаптарына сай келмейтін жұмыртқалар стандартсыз деп аталады. Жұмыртқаны микроорганизмдерден қорғауда қораны, ұяны және төсенішті таза ұстаудың гигиеналық маңызы зор.

Жұмыртқа салқындағаннан кейін ауа камерасына сырттан ауа кіріп, онымен бірге микроорганизмдер де енуі мүмкін.

Әдеттегі сақтау

3 аптаға дейін

Тоңазытқышта

3–4 айға дейін

Салқындатқышсыз жағдайда

Арнайы ерітінділер мен өңдеу тәсілдері қолданылады

Тұзды суда сақтау

10 л суға 50 г ас тұзын ерітіп, осы ерітіндіде 100 жұмыртқаны 3–4 айға дейін сақтауға болады.

Майлап сақтау

Жұмыртқа қабығын жануар майымен немесе вазелинмен майлап, 6–8 айға дейін сақтауға болады. Ол үшін жұмыртқаны 120°C-қа дейін қыздырылған майға 5 секундқа батырады.

Құсты етке сою және қауырсын жұлу

Құсты етке сойғанда алдымен қанын ағызады, кейін қауырсынын жұлады. Қауырсын түбірін жұмсарту үшін ұшаны ыстық суға белгілі уақытқа батырады.

Құс түрі Су температурасы Батыру уақыты
Тауық, күркетауық 51–55°C 1–2 минут
Үйрек 51–55°C 3–4 минут
Қаз 51–55°C 5 минут

Ескерту: қаз бен үйректің қауырсынын жұлу жеңіл болуы үшін ұшаны 2–3 сағат салқындатып алған дұрыс.

Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы