Қазақ энциклопедиясы Бас редакциясы
Өмірі мен қызмет жолы
Тұрсынхан Әбдірахманова — қазақ поэзиясы мен әдебиеттану ғылымында айрықша орны бар тұлға. Ол 1921 жылы Семей облысы, Жарма ауданына қарасты Бөке кеніші (поселкесі) өңірінде дүниеге келген.
Білім
- Аягөз педагогикалық училищесі
- Қазақстан КП ОК жанындағы партия мектебі
- Қазақ мемлекеттік университеті, журналистика факультеті (1959)
Қызметтің негізгі бағыттары
- Мұғалім, мектеп директоры
- Комсомол және партия органдарындағы қызмет
- «Қазақстан әйелдері» журналы (бөлім меңгерушісі)
- Ғылыми-зерттеу және редакторлық жұмыс
Қызмет белестері (іріктелген)
Ұлы Отан соғысы жылдарында білім беру саласында еңбек етті: мұғалім, мектеп директоры қызметтерін атқарды.
Абай, Аягөз аудандық комсомол комитеттерінде бірінші хатшы, Шар аудандық партия комитетінде бөлім меңгерушісі болды.
1950–1954 жылдары «Қазақстан әйелдері» журналында бөлім меңгерушісі қызметін атқарды.
1967–1969 жылдары Қазақ КСР Ғылым академиясында ғылыми хатшы болып жұмыс істеді.
1969–1986 жылдары Қазақ КСР ҒА-ның М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер болды.
Ғылыми еңбегі
Зерттеуші ретінде Тұрсынхан Әбдірахманова қазақ лирикасының поэтикасы мен дәстүр жалғастығын жүйелі түрде қарастырды. Ол 1964 жылы «Ілияс Жансүгіровтың лирикасы» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады.
Докторлық диссертация (1981)
«Қасым Аманжоловтың поэтикасы және оның бүгінгі қазақ лирикасымен дәстүрлік ұласуы» — ақын поэтикасын қазіргі лирикамен сабақтастыра талдаған іргелі зерттеу.
Шығармашылығы
Ақынның тұңғыш жыр жинағы 1959 жылы «Ән» деген атпен жарық көрді. Содан бері қырыққа жуық өлең-жыр жинағы оқырманға ұсынылды. Бірқатар кітаптары орыс тіліне аударылып, жеке басылым болып шықты. Жекелеген өлеңдері чех, неміс, ағылшын, испан, француз, араб, корей және өзге де тілдерге тәржімаланған.
Жинақтары (іріктелген)
-
Ән (1959)
-
Әннен әнге (1962)
-
Танисыз ба бұларды (1963)
-
Шырқау (1966)
-
Көгершін көңіл (1968)
-
Кілт (1972)
-
Мерей (1981)
-
Наз көңіл (1984)
-
Ақшам (1987)
-
Сыр бөлісемін (1992)
1992 жылы ақынның таңдамалы шығармалары екі томдық жинақ болып жарық көрді.
Аудармалары
Тұрсынхан Әбдірахманова көркем аударма саласында да еңбек етті. Ол Евгений Юнгтің «Даңқы өшпес кеме» повесін, М. Стельмахтың Лениндік сыйлық алған «Адам қаны — су емес» романын, сондай-ақ А. С. Макаренко мен А. Маяковскаяның «Владимир Маяковскийдің балалық және жастық шағы» тақырыбындағы шығармаларын және басқа да еңбектерді қазақ тіліне аударды.
Пайдаланылған әдебиеттер
- Писатели Казахстана: Справочник. Құраст.: М. Әуезов, К. Жорабеков, Р. Жангужина. Алматы: Жазушы, 1982. — 280 б.
- Қазақстан. Ұлттық энциклопедия. Бас ред.: Ә. Нысанбаев. Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1998. — 720 б.
- Мұхтар Әуезов энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2011. ISBN 978-601-282-175-8.
- Қазақстан жазушылары: анықтамалық. Құраст.: Қамшыгер Саят, Қайырниса Жұмашева. Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009.