Қазақ халқының арманы іске асты
Жер мен ел: егіз ұғым, ортақ жауапкершілік
Адамзаттың жер-анаға деген ықыласы ерекше. Топырақтан жаралған болмысымыздан ба, әлде аталарымыздың жер үшін аянбай күресе білгендігінен бе — қазақ үшін жер мен ел ұғымы егіз.
Әлем картасында аумағы бойынша тоғызыншы орынды иеленген Отанымыз бар. Алайда басында баспанасы да, өзіне тиесілі бір телім жері де жоқ қандастарымыздың аз еместігін қалай түсіндіреміз? Меншікті жері жоқ адам еркелетіп «ерім» демеген еліне қорған бола ала ма?
Кілт сұрақ
Жері бар, бірақ игерілмеген кеңістік пен жерге қолы жетпей жүрген адамның күйі — қоғам үшін бірдей ауыр мәселе емес пе?
Әр жерде «иесі бар» деп қоршалып, қорғалғанымен, бір түп ағаш егілмей, бір лашық та салынбай, ұзаққа созылып жатқан жерлер кездеседі. Ол жерді өзі алмай, өзгеге де бермейтіндер нені ойлайды? Жер баптағанды қалайды: топырағын шаң қылып бүлдіршіндердің жүгіргенін, тірі адамға қалқан болуды қалайды. Ал қоқысқа толып, тынысы тарылған, егілмей жетімсіреген жер — ауа жұта алмай қиналған адаммен бірдей.
Аңыз айтатын сабақ
Аңызда бір адам қоқысқа толып, азып-тозған жерін сатуды жөн көреді. Сатып алушы жерді тазалай жүріп бұлақтың көзін тауып, жүзім, анар, алма ағаштарын егіп, басына үй салады. Уақыт өте сол маңнан жердің бұрынғы иесі өтіп бара жатып, жайқалған бақты көріп: «Мен қандай жерден айырылып қалыппын!» — деп өкініпті.
Жер — күте білгенге азық, бағалай білгенге баспана, аялай білгенге сая.
Бірақ жердің қадірін түсіну үшін міндетті түрде жерге жете алмай, тіршілігі мұңға айналған бауырларымыздың күйін бастан кешіруіміз керек пе? «Бізге жер беріңдер» деп ашынған қазақтардың жанайқайы жыл сайын қайталанатын сарынға айналып барады. Бір кезде Шаңырақ, Бақай секілді оқиғалармен дүрліккен жұрттың наласы неге қайта-қайта алдымыздан шыға береді?
«Еңбекпен тапсын» дейтін уәж
Біреулер «еңбек етсін, жерді сатып алсын» дейді.
«Неге ауылда отырмайды?» дейтін кінә
Біреулер «өз ауылында неге отырмайды, қалада нелері бар?» деп сөгеді.
Әлдекімдер «ауылдағы жеріне егін ексін, соны өсіріп, азық қылсын» деп ақыл айтар. Бірақ кім жақсы өмір сүргісі келмейді? Қала маңына шоғырланғандардың көпшілігі «балам қалада оқысын, тіршілік жасап, отбасымды асырайын» деген ниетпен келеді.
Кеше ғана жер сұрап, бейбіт мақсатта жиналған топтың да өз бауырымыз, өз қандасымыз екенін ұмытпайық. Қалай десек те, бұл мәселені шешудің жолын іздеуіміз керек. «Өз елім өзекке теппес» деп шырылдаған үнді бүгін естімесек, ертең ар алдында да, Алла алдында да жауап беретінімізді естен шығармаған жөн.
Құрметпен, «Тіл» журналының бас редакторы Нұргүл Қарағойшина
Қазақстан: кең дала, ортақ мұра, ортақ міндет
Даланың жырмен өрілген келбеті
«Қойнауы мол кенге тұнған, кең жайлауы малға толған…» деп ақын жыр арнаған Қазақстан — Еуразияның жүрегінде орналасқан. Ұшы-қиыры жоқ шексіз даланы сан алуан шөп басып, нәзік гүлдер жасыл дастарқандай жайылады.
Іле Алатауы секілді асқар таулары, Ертіс, Сырдария, Амудария тәрізді өзендері бар. Жерінің асты пайдалы қазбаларға бай. «Жері байдың — елі бай» дегендей, құнарлы өлкенің дарқан төсінде береке мен ырыс қатар өрілген.
Ел мен жер — көгілдір орман, мөлдір көл, байтақ дала мен асқақ таулар — біздің басты байлығымыз. Жер, су, ауа — ұрпақтан ұрпаққа мирас болып келе жатқан аманат қазына.
Тәуелсіздік: қанмен келген, еңбекпен нығайған
Осы қазынаны сақтау жолында бабаларымыз ұзақ уақыт бойы жанын пида етіп күресті. Аққан қан, төккен тер текке кетпеді: халқымыздың арманы орындалып, тәуелсіздік жарияланды.
Тәуелсіздік жылдарында ұлттық рухы берік, саяси жүйесі орнықты, экономикасы нығайған, халықаралық беделі өскен мемлекет қалыптасты. Мемлекеттік рәміздеріміз, Ата Заңымыз, ұлттық валютамыз, сайланған Парламентіміз бар.
Бірлік
Құдіретіміз — халық бірлігінде, ел ішіндегі татулық пен түсіністікте.
Астана
Жаңа астана елдің еңсесін көтеріп, болашаққа сенімді күшейтті.
Бейбіт бастамалар
Семей ядролық полигонының жабылуы — адамзатқа үлгі болған шешім.
Мемлекет ұлтаралық келісімге айрықша мән беріп келеді: әртүрлі ұлт пен конфессия өкілдері ел құру ісіне жұмылып, ортақ құндылықтар айналасына топтасты.
Ғылым мен денсаулық: өркендеудің өзегі
Өркениетті елдердің қатарына қосылу үшін ғылымның маңызы зор. Тәуелсіздік жылдарында медицина мен зерттеу салалары да ілгеріледі: көз аурулары бағытында жаңа әдістер енгізіліп, көптеген адамға үміт сыйланды; қатерлі ісікке қарсы емдеу тәсілдері бойынша да ізденістер күшейді.
Қазақстанның келешегі үшін күш-қуаты мол, ойы сергек, білімді әрі дені сау жастар қажет. Осы мақсатта талантты жастарға сапалы білім алуға мүмкіндік беретін бағдарламалар іске асып, көптеген жас шетелде оқып, кейін ел игілігіне қызмет етуге талпынуда.
Жастардың серті
Тәуелсіздіктің туын биік ұстау — перзенттік парыз, бабалар алдындағы мәңгілік қарыз. Еліміздің берекесі мен бірлігі артып, тәуелсіз өмір әр шаңырақта гүлдей жайнай беруі үшін әр буын адал еңбек етуі керек.
Әбдірахман Ұлтуған, 9-сынып оқушысы