Жаңа технологиялардың педагогикалық негізгі қағидалары

Сәрсенбаева Гүлнараз Жақсықалыққызы — Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Жаныс би ауылы, Темірастау орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі.

Бастауыш сыныпта оқытудағы жаңа технологиялардың тиімділігі

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан–2030» жолдауында оқушыларды қазақстандық патриотизм мен шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеудің аса қажет екені атап көрсетіледі. Сонымен бірге бүгіннен бастап ұлттық мінез-құлық, биік талғампаздық, тектілік, білімділік, ұлттық намыс сияқты қасиеттерді сіңіріп қалыптастыру міндеті қойылады.

Негізгі ой

Елдің алға қойған зор міндеттерін іске асырушылар — жастар. Сондықтан жас ұрпаққа сапалы біліммен қатар салауатты тәрбие беру — мектеп пен ұстаздың жауапкершілігі.

Тәрбиенің екінші сыңары — білім. М. Әуезовтің «Халықты халықпен, адамды адаммен теңестіретін — білім» деген тұжырымы еліміздің болашағы үшін білімнің шешуші мәнін айқындайды. Рухани-ұлттық қажеттілікке қызмет ететін білім — ең қуатты білім. Ал рухани-ұлттық тәрбие нәрімен сусындаған ұрпақ қана болашақты гүлдендіріп, тәуелсіз елді нығайта алады.

Ұстаз алдындағы басты мақсат — сапалы білім мен саналы тәрбие беру, тұлғаның заман талабына сай қалыптасуына ықпал ету. Бұл мақсатқа жетуде оқытудың жаңа технологиялары оқу үдерісін жүйелеуге, оқушы белсенділігін арттыруға және нәтижені нақтылауға мүмкіндік береді.

Оқыту технологияларын бағыттарына қарай топтастыру

№	Бағыты	Түрлері	Авторлары
1	Педагогикалық үдерісте жеке тұлға бағытына негізделген технологиялар	Педагогикалық қарым-қатынас Ізгілікті-тұлғалық технология Әдебиетті адам қалыптастыру пәні ретінде оқыту	Ы. Алтынсарин Ш. Амонашвили Е. Ильина
2	Оқушылардың іс-әрекетін белсендіру және қарқындату негізіндегі технологиялар	Тірек белгілері негізінде оқыту Ойын арқылы оқыту технологиясы Проблемалық оқыту технологиясы Коммуникативтік қарым-қатынас	В. Шаталов В. Коваленко М. Махмутов, А. Матюшкин, В. Оконь Е. Пассов
3	Оқу үдерісін тиімді ұйымдастыру және басқару технологиялары	Деңгейлеп-саралап оқыту Топтық және ұжымдық оқыту Компьютерлік оқыту Бағдарлап оқыту	Ж. Қараев, Г. Селевко В. Дьяченко, И. Ривин Қ. Ағанина, М. Жүсіпбалиева В. Беспалько
4	Оқу материалын әдістемелік жетілдіру және дидактикалық қайта құру технологиялары	Мәдениеттер диалогы Экология және диалектика Дидактикалық білімдерді ірілендіру	В. Библер, С. Курганов Л. Тарасов П. Эрдинов
5	Жеке пәндік технологиялар	Сауаттылыққа ерте тәрбиелеу Сатылай талдап оқыту Өздігінен дамыту технологиясы	А. Кушнир Н. Оразақынова М. Монтессори
6	Баламалы педагогикалық технологиялар	Еркін еңбек технологиясы Вальдорф технологиясы	С. Френе Вальдорф
7	Табиғи байқағыштыққа негізделген технологиялар	Табиғи байқағыштық арқылы сауаттылыққа тәрбиелеу Өзіндік дамыту	А. Кушнир Т. Семеко
8	Дамыта оқыту технологиялары	Дамыта оқыту жүйесі Жеке тұлға бағытына негізделген дамыта оқыту	Л. Выготский, В. Заньков, Д. Эльконин, В. Репин И. Якиманская
9	Авторлық мектептердің педагогикалық технологиялары	Педагогикалық бейімдеу мектебі Өзін-өзі анықтау мектебінің технологиясы «Мектеп бағы» «Ертеңгі күн мектебі»	Е. Ямбург А. Тубельский М. Балабан Ховард

Ескерту: Кестедегі атаулар мәтіндегі нұсқаға сай берілді; кейбір бағыттар мен автор аттары әр дереккөзде әртүрлі жазылуы мүмкін.

Оқыту технологиясы ұғымы

Оқыту технологиясы, бір жағынан, оқу мазмұнын өңдеуге, оның көлемі мен мақсатын нақты тұжырымдауға арналған әдістер мен құралдардың жиынтығы ретінде қарастырылады. Екінші жағынан, оқушының оқу үдерісінде қажетті ақпараттық және техникалық құралдарды пайдалану арқылы оған оң ықпал ететін тәсілдерді зерттейді.

Демек, оқыту технологиясы — педагогикалық әрекеттерді ғылыми-әдістемелік және іс-тәжірибелік негізде нәтижелі болатындай етіп, жоспарлы түрде ұйымдастыру.

Жаңа технологиялардың негізгі педагогикалық қағидалары

Балаға ізгілік тұрғысынан қарау

Оқушы тұлғасын құрметтеу, қауіпсіз және қолдаушы орта қалыптастыру.
Оқыту мен тәрбиенің бірлігі

Білім мазмұнын құндылықтармен ұштастырып, тұтас нәтижеге бағыттау.
Танымдық күшті қалыптастыру және дамыту

Ойлау, салыстыру, талдау, дәлелдеу дағдыларын жүйелі дамыту.
Өз бетімен әрекеттену әдістерін меңгерту

Өзіндік жұмыс, таңдау, жоспарлау және рефлексия мәдениетін орнықтыру.
Танымдық және шығармашылық икемділікті дамыту

Жаңа идея ұсыну, бірнеше шешім табу, шығармашылық тапсырмалармен жұмыс.
Оқу үдерісін оқушының сезінуі

Қызығушылық, уәж және оқу тәжірибесін саналы қабылдауға жағдай жасау.