Рахмет сізге, Уиллард ханым

Бір айдың ішіндегі өлімдер және «қарғыс» туралы сыбыс

Көп ұзамай-ақ жұрттың елең еткізер тағы бір оқиғасы шықты: Сэр Джон Уиллард аяқ астынан жүрек ауруынан қайтыс болды. Алып-қашты жаңалыққа құмар басылымдар бұл суық хабарды іліп әкетіп, «киесі ұрады» делінетін Египет қазыналары туралы ескі, соқыр сенімге негізделген қауесеттерді қайта тірілтті. Британия музейіндегі аты шулы «сорлы мумия» туралы аңыздар да қайта жаңғырды: музей одан баяғыда-ақ үн-түнсіз бас тартқанымен, жұртшылықтың ынтасы басылар емес еді.

Екі апта өткенде Блайбнер мырза қаны бұзылып, көп ұзамай көз жұмды. Ал Нью-Йорктегі жиені біраз күннен соң өзін-өзі атып өлтірді. «Мен-хер-Ра қарғысы» атанған лақап сол күндердің ең көп айтылатын әңгімесіне айналып, ежелгі Египеттің тылсым күшін дәріптеу шегіне жетті.

Уиллард ханымның хаты және ең маңызды сұрақ

Дәл осы кезде Пуаро Уиллард ханымнан қысқа хат алды: марқұм археологтың жесірі оны Кенсингтон Сквердегі үйіне соғып кетуге өтініпті. Мен бірге бардым. Уиллард ханым — ұзын бойлы, ашаң, қаралы киінген әйел; жүзінен таяудағы ауыр қайғының ізі байқалады.

Пуаро күтпеген жауап қатты: табиғаттан тыс күшке өзі де сенетінін айтты. Мен мұны естігенде таңғалдым: Пуаро сияқты дәлдік пен тәртіпке құмар адамнан мұндайды күтпеген едім. Бірақ ол Уиллард ханымның қорқынышын жеңілдетіп, баласын қорғауға қолдан келгеннің бәрін жасайтынын жеткізді.

Қатысушылар тізімі және күмәннің ұлғаюы

Әңгіме барысында Уиллард ханым экспедициядағы адамдарды атап шықты: доктор Тоссуилл — Британия музейінің кіші қызметкері, Шнайдер мырза — Нью-Йорктегі Метрополитен музейінің қызметкері, бір жас америкалық секретарь, доктор Амес — маман ретінде қатысқан, ал Хасан — марқұм Сэр Джонның ең сенімді қызметшісі.

Америкалық секретарьдың аты, шамасы, Харпер еді. Уиллард ханымның айтуынша, ол Блайбнер мырзамен ұзақ уақыт бірге болмаған.

Нью-Йорктен келген телеграмма: жиеннің құпиясы

Пуаро Нью-Йоркке телеграмма жолдап, Руперт Блайбнердің өлімі туралы толық мәлімет алды. Жауап анық еді: Руперт көп жыл бойы күйзеліске түсіп, ақшаға зәру өмір сүрген. Оңтүстік теңіз аралдарындағы порттарда кездейсоқ жұмыспен күнелткен. Екі жыл бұрын Нью-Йоркке оралғанда жағдайы одан бетер нашарлаған.

Жақында ол біреуден Египетке жетерлік ақша қарыз сұрап алыпты: «Онда маған ақша беретін жақын досым бар» деп бөскен. Бірақ барған соң жолы болмай, нағашысын — туыстан гөрі «баяғыда сүйегі қурап қалған патшаларды артық көретін» адам ретінде — қарғап-сылап, Нью-Йоркке қайтып келген. Сэр Джон Уиллардтың өлімі дәл Руперттің Египетке барған уақытына сәйкес келіпті. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Руперт ішімдікке салынып, ешкімге айтпастан өзіне қол жұмсаған.

Ақыры Пуаро шешімін айтты: ертең Египетке аттанамыз. Мен аң-таң болдым, ал ол болса тек бір нәрсеге күрсінді: «теңіз» деген пәлеге.

Каир, Мена Хаус және лагерьге жол

Бір апта өткенде аяғымыздың астында шөл даланың сары құмы жатты, күн дәл төбемізде. Марсельден бергі төрт күндік сапар Пуароны әбден титықтатты: Александрияға жеткенде құр сүлдесі ғана қалды. Каирге келген бойда пирамидалардың қалқасындағы Мена Хаус қонақ үйіне тоқтадық.

Египеттің әсемдігі мені бірден баурады. Ал Пуаро әдетінше тап-тұйнақтай қалпын жоғалтпай, қара киіміне қонған шаңды қалтасындағы кішкентай щеткасымен тазартып әлек болды. Ол туфлиінің құмға толғанына, мұртының ыстықтан қурап кеткендей көрінетініне шағынды.

Лагерьге түйемен бармақ болдық. Пуаро түйеге мінгенде әуелі кергіп келе жатқанымен, артынша ойбайға басты: қолын ербеңдетіп, әулие атаулының бәріне жалбарынды. Ақыры ұятқа қарамай түйеден түсіп, қалған жолды аласа есекпен жүріп өтті. Шынымды айтсам, түйенің желісі бұрын мінбеген адамға шынында да қиын екен: мен де бірнеше күн денемді жаза алмадым.

Тағы бір өлім: Шнайдердің жұмбақ қазасы

Қазба жүріп жатқан жерге жақындағанда бізді күнге күйген, бурыл сақалды, ақ киімді, басында телпегі бар адам қарсы алды. Ол өзін Тоссуилл деп таныстырып, Каирден күтіп ала алмағандарын айтты: күтпеген жағдай болған екен.

Менің үрейім күшейді: айналам көзге көрінбейтін қауіп-қатерге толы сияқты. «Келесі кезек маған келсе ше?» деген сұм ой да жылт етті.

Тоссуилл бізді Сэр Гай Уиллардқа алып барды. Үлкен шатыр ішінде үш адам отыр екен: Сэр Гай, доктор Амес және Харпер атты америкалық секретарь. Харпер көп өтпей шығып кетті, артынша Тоссуилл да кетіп, біз Сэр Гай мен доктор Амеспен оңаша қалдық.

Дәрігермен әңгіме: «сіреспе» ме, әлде у ма?

Пуаро дәрігерді сұрақтың астына алды: Шнайдердің өлімі шынымен сіреспеден болды ма, әлде күшаламен улану болуы мүмкін бе? Доктор Амес «анық сіреспе» деп қадап айтты: алдын алу егілген, қажет дәрі Каирден алдырылған, лагерьде басқа ауырған жан болмаған. Блайбнер мырза да бас бармағын жаралап алып, сол жер асқынғаннан көз жұмған көрінеді.

Пуаро күтпеген жерден «марқұмдардың тарапынан Мен-хер-Ра аруағын қорлайтын бір әрекет болды ма?» деп сұрады. Дәрігер мұны бос сөзге балап, ғылымға ғана сенетінін айтты. Пуаро жұмсақ қана: «Ертедегі Египетте ғылым болмағаны ма?» деп жауап қайырды да, жергілікті жұмысшылардың не ойлайтынын сұрады. Амес жергіліктілердің ырымшылдығын мойындағанымен, «еш дәлел жоқ» деді.

Сэр Гай да ашуға булығып, мұны «бос әңгіме» санады. Пуаро жауап орнына қалтасынан ұсталған ескі кітапшаны суырып алды. Мұқабасында: «Египеттіктер мен халдейлердің сиқыры» деген жазу тұр еді. Сосын ол ештеңе деместен сыртқа шығып кетті.

Харпердің айтқаны: мұра, ұрыс және қорқыныш

Мен Пуароны іздеп шықтым. Ол Блайбнер мырзаның секретары Харпермен сөйлесіп отыр екен. Харпердің айтуынша, Руперт бір күні лагерьге келіп, нағашысымен қатты ұрысып қалған. Блайбнер оған: «Саған көк тиын да жоқ. Қазір де, мен өлгеннен кейін де саған бір тиын тимейді. Ақшамды өмір бойғы мұратым болған жұмысты жалғастыруға қалдырамын», — депті.

Харпер Руперттің денсаулығы онша жақсы емес екенін айтқанын ғана білетінін жеткізді. Мұра жөнінде нақты өсиет қағаз қалды ма деген сұраққа: «Біздің білуімізше, ештеңе қалдырған жоқ», — деді.

Хасанның ескертуі және түнгі белгі

Кешкі ас алдында бізге арналған шатырға кіргенімізде ақ киімді, ұзын бойлы қара кісі арабша амандасып, жол берді. Пуаро оны бірден таныды: марқұм Сэр Джон Уиллардтың қызметшісі Хасан. Хасан дауысы бәсеңдеп: «Ел сізді сиқырдың тілін білетін оқыған адам дейді. Жас қожайынның бұл арадан кеткені жөн. Төңірек жын-шайтанға толы», — деді де, жауап күтпестен шығып кетті.

Пуаро күбірледі: «Иә, мен оны сезіп тұрмын». Ас үсті көңілді өтпеді. Әңгіме тізгінін Тоссуилл ұстап, ежелгі Египет мәдениетін ұзақ сөз етті.

Далаға шығуға ыңғайлана бергенде, Сэр Гай Пуароның қолынан ұстап, алға саусағын шошайтты. Шатырлардың ортасымен күңгірттеу бір нәрсе жылжып барады. Адамға ұқсамайды. Мен зират қабырғаларындағы ит басты бейнені бірден таныдым.