Өтте тас байлану
Өтте тас байлану (холелитиаз)
Өтте тас байлану, яғни холелитиаз — организмдегі зат алмасудың, әсіресе май алмасудың бұзылуынан туындайтын ауру. Дерт өт қабында көлемі, құрамы және сыртқы пішіні әртүрлі тастардың түзілуімен сипатталады.
Тарихи деректер
Өтте тас байлану көне заманнан белгілі. Бұл ауру туралы мәліметтерді Гиппократтың, Әбу Наср әл-Фарабидің, сондай-ақ ежелгі римдік энциклопедист-ғалым А. К. Цельстің еңбектерінен кездестіруге болады.
Неге пайда болады?
Ауру семіздік, қант диабеті, холецистит, ұйқы безінің қабынуы (холецистопанкреатит) сияқты дерттердің салдарынан дамуы мүмкін. Сонымен қатар әртүрлі жұқпалы ауруларды дер кезінде емдемеу де қауіп факторына жатады.
Жиі байланысты жағдайлар
- Семіздік
- Қант диабеті
- Холецистит
- Холецистопанкреатит
Қосымша қауіп
Жұқпалы ауруларды дер кезінде емдемеу өт жолдарының қабынуына және өттің қалыпты ағуына кедергі келтіруі мүмкін.
Ауру қалай дамиды?
Өт қабы мен өт жолында бөгелген өт бауырды қысады. Соның нәтижесінде өт құрамындағы холестерин толық ыдырамай, шала ыдырайды.
Бұдан өт қабы мен өт жолдары қабынып, ісініп тарылады, өттің жүруі баяулайды. Уақыт өте келе өт құрамындағы заттар шөгіп, тасқа айналады.
Маңызды белгі
Өт жолын тас бітегенде адам сарғаюы мүмкін, сондай-ақ жиі кекіру байқалады.
Қалай анықталады?
Ауруды анықтаудың негізгі тәсілдерінің бірі — ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ).
Сақтану жолдары
Тамақтану тәртібі
Тамақты аз-аздан, тәулігіне 5–6 рет қабылдаған дұрыс.
Рационды түзету
Рационнан өте майлы тағамдарды шектеу немесе алып тастаған жөн.
Емі
Консервативті емде өт айдайтын дәрі-дәрмектер тағайындалып, өт қабындағы тастарды еріту немесе үгітіп, ішекке шығару көзделеді. Алайда бұл тәсілден кейін тастың қайта пайда болуы жиі байқалады.
Сондықтан ең тиімді емдеу жолы — хирургиялық операция.
Операцияның негізгі тәсілдері
- Холецистэктомия — дәстүрлі әдіспен өт қабын алып тастау.
- Лапароскопиялық холецистэктомия — лапароскопиялық аспаптарды қолдану арқылы өт қабын ішіндегі тастарымен бірге алып тастау.
Пайдаланған әдебиет
А. Нұрмақов