Қазақстандағы кен орындары
Қазақстан Республикасының жер қойнауында әлемдегі барланған уран қорының 19% шоғырланған — бұл шамамен 1,5 млн тонна. Ел аумағындағы ондаған уран кен орындарының әрқайсысы қалыптасуы мен практикалық маңызы тұрғысынан әртүрлі.
Жүйелеу қағидасы
Геологиялық ұстанымы, генетикалық белгілері және аумақтық ерекшеліктерінің ортақтығы уран кен орындарын алты уран кеніші ауданы құрамында қарастыруға мүмкіндік береді:
- Шу–Сарысу
- Сырдария
- Солтүстік Қазақстан (Көкшетау)
- Маңғышлақ (Каспий маңы)
- Кіндіктас–Шиелі–Бетпақдала (Балқаш маңы)
- Іле
Шу–Сарысу уран кеніші ауданы
Уранның түзілуі қабаттың тотығу зонасындағы аймақтық майданмен байланысты. Бұл ауданның жалпы қорлары мен ресурстары Қазақстан бойынша қорлар мен ресурстардың шамамен 54%-ын құрайды.
- Үлес
- 54%
- Әдіс
- Жерасты ұңғымалы шаймалау
Қазіргі өндіріс
Қазіргі таңда Уанас, Мыңқұдық, Қанжуған және Мойынқұм кен орындарында уран өндіру жерасты ұңғымалы шаймалау әдісімен жүргізіледі.
Сырдария уран кеніші ауданы
Уранның түзілуі қабаттың тотығу зонасындағы аймақтық майданмен байланысты. Аудандағы уран қоры Қазақстан қорының шамамен 20%-ын құрайды.
- Үлес
- 20%
- Әдіс
- Жерасты шаймалау
Қазіргі өндіріс
Уран өндірісі жерасты шаймалау әдісімен Солтүстік және Оңтүстік Қарамұрын кен орындарында жүргізіледі.
Солтүстік Қазақстан (Көкшетау) уран кеніші ауданы
Ауданның уран кен орындары протерозой және палеозой қатпарлы кешендерінде желілі-штокверлі түзілімдер түрінде көрініс береді. Мұндағы уранның жиынтық қоры отандық қордың 17%-ына тең.
- Үлес
- 17%
- Әдіс
- Шахталық
Қазіргі өндіріс
Қазіргі таңда Шығыс кен орнында уран шахталық әдіспен өндіріледі.
Маңғышлақ (Каспий маңы) уран кеніші ауданы
Маңғыстау ауданындағы уранның түзілуі фосфориттенген балық сүйектерінің жинақталуымен байланысты бірегей кен орындарын құрайды. Бұл ауданның уран қоры Қазақстан қорының шамамен 2%-ына тең.
- Үлес
- 2%
- Жағдай
- Өндіріс жоқ
Қазіргі жағдай
Қазіргі уақытта бұл ауданда уран өндірілмейді.
Кіндіктас–Шиелі–Бетпақдала (Балқаш маңы) уран кеніші ауданы
Уран кен орындарының негізгі типі — континенттік жанартаулық кешендердегі эндогенді желілі-штокверлі кен орындары. Басты кен орындары толық игерілген. Қалған уран қоры республика қорының шамамен 0,5%-ын құрайды.
- Үлес
- 0,5%
- Жағдай
- Тоқтатылған
Қазіргі жағдай
Уран өндірісі тоқтатылған.
Іле уран кеніші ауданы
Негізгі қорлар қоңыр көмір қабаттарының жоғарғы бөлігінің тотығуынан түзілген уран–көмір кен орындарымен байланысты. Мұнда Қазақстан қорының шамамен 6,5%-ы шоғырланған.
- Үлес
- 6,5%
- Жағдай
- Өндіріс жоқ
Қазіргі жағдай
Қазіргі таңда бұл ауданда уран өндірілмейді.