Бес - алты көше
Таңғы әңгіме: «Бауыржан Момышұлымен періп жібердім»
— Тұрсаңшы. — Иә, қазір, — деп ұйқылы көзімді ашып, киіне бастадым. — Балаларды базарға жіберейін деп едім.
— Оларға «базарға барма» дегенім жоқ қой. Жібере бермейсің бе? — Қолдағы ақшаны кеше келін алып кетіпті. Балалар жуынғанша, сберкассадан ақша алып келсеңші, — деп жұбайым Ғайникамал оразамды аштырмастан-ақ жұмсады.
Аш қарынға бір тал сигарет тартып, көшеге шықтым. Троллейбуста орталық орындардың біріне жайғастым. Түрегеп тұрғандар да аз емес. Дәл желкемде екі қазақ студент сөйлесіп тұр.
Троллейбустағы диалог
— Әй, сені не қара басты, әлгі Есенжанмен төбелесіп жүрсің? Екеуіңді егіз қозыдай тату деп жүретін едік, — деді біреуі.
— Ол ақымақтың өзі кінәлі. «Қой» десем, қоймады: аузына келгенін оттап, ақырында мені оскорбить етті. Шыдай алмай, мен оны «Бауыржан Момышұлымен» періп жібердім. Ол да қарап тұрсын ба — мені шапалақпен тартып жіберді. Мен оны да оңдырғаным жоқ. Төбелес сөйтіп басталды…
Осы кезде динамиктен: «Остановка Фурманова!» — деген дауыс естілді. Мен орнымнан тұрып, троллейбустан түсіп кеттім.
Үйге келген соң, естігенімді жұбайыма айтып бердім.
— Сенің қазақша бір жинағың «Бауыржан Момышұлы» емес пе еді? — деп Ғайникамал ішегі қатып күлді. — Сол кітапты оқып жүрген бала ғой. Жолдасын сол кітаппен періп жіберген болар, — деп тағы да қарқылдап күлді. — Солай ма еді? — деп мен де күліп жібердім.
Бұл әңгімені естіген бес жасар кенже қызымыз Мақпал ашуланса, содан бері былай деп бәрімізді күлдіріп алады:
— Мен сені Бауыржан Момышұлымен періп жіберейін бе?
Осы бір ауыз сөз үй ішіндегі «қара бұлтты» сейілтіп, көңілді әп-сәтте ашып жібереді.
Аудан орталығындағы кездесу
— Ауданның орталығында ертең мәжілісіміз бар еді. Активтің барлық адамдары соған жиналады. Ресми жағы біткен соң, түскі тамақтан кейін оқырмандармен Сіздің кездесуіңізді ұйымдастырсақ деген ойымыз бар еді, — деді райкомның бірінші хатшысы.
— Жарайды, уақытын өзіңіз белгілерсіз.
— Сағат кешкі бесте Сізге машина жібертіп қояйын, — деп қоштасты ол.
Зал халыққа лық толы екен. Қол шапалақтап қарсы алды. Мен оларға Куба туралы әсерлерімді айтып бердім, сұрақтарына жауап қайтардым.
Кездесу аяқталғаннан кейін райкомның хатшысы: — Бауке, осындағы бір үйде кешкі тамақ дайын тұр дейді, — деді.
— Бұдан қашық па? — Бес-алты көше. — Онда аяңдап, жаяу баралық. Машиналар кете берсін.
Секретарь бір қызметкер жігітке: — Біз жаяу барып келеміз, — деп тапсырды.
Қала көшесінің көрінісі
Кең тротуардың жиегімен сылдырлап арық ағып жатыр. Арық бойын салалы бұтақты, жапырағы қалың қараағаштар көмкерген. Әр үйдің алдынан шырмауық гүлдері көзге шалынады. Кейбір қоралардың дарбазасының екі жағында мәуесі салбыраған алма ағаштары тұр.
Біз көлеңкелі тротуармен аяңдап, әңгімелесіп келеміз.
Ойын туралы ой: мінезді тәрбиелейтін мектеп
— Бұрнағы күні телевизор көрдіңіз бе, Бауке? — деді қасымдағы адам.
— Жоқ. Бір нәрсе жазып отырып қалсам керек. Не болып еді?
Негізгі түйін
- Ойын адамның дене қимылына да, ақылына да, сана-сезіміне де үлкен әсер етеді.
- Ойын — жарыс. Ұту үшін намыс керек, күш жинау керек.
- Ойын — көңіл көтеру ғана емес: ол мінез, әзіл, көңіл күй тәрбиесі.
- Бала жүгірмей, ойнамай өссе, ой да толық қалыптаспайды.
- Ойын үстінде бала кекетіп те, қалжыңдасып та, кейде тіпті төбелесіп те үйренеді — бұл да өмірдің бір сабағы.
Қазақ ойындары: дәлдік, ептілік, бағыт-бағдар
Қозғалыс пен шынығу
- Шілік — жүгіруге, шапшаңдыққа.
- Алтыбақан — тепе-теңдікке, ептілікке (акробатикалық қырлары бар).
- Көкпар, шабандоздық — қайрат пен шеберлікке.
Дәлдік пен бағдар
- Ақсүйек — түнгі бағдарды, аңғарымпаздықты.
- Асық — дәлдікті.
- Садақ ату — мергендікті, жинақылықты.
Еңбек пен ойынның тоғысы
Бұрын бала күнімізде азаннан мал өргізетінбіз: қозы-лақ, қой бағамыз. Қозылар жусап қалған сәтте айранға тойып алып, ойынға кірісеміз. Еңбек пен ойынның тоғысатын жері — осы.
Мен жас кезімде садақ атуға да, атқа шабуға да өте құмар едім. Соған ерте шынықтым. Соның нәтижесі болу керек, кейін әскерде жүргенде ат ырғыту, қылыш шабу, снайперлік сияқты машықтарды басқаларға қарағанда тезірек үйрендім.
Демек, жас күнімде дәлдеп садақ атуға машықтанбасам, атқа мініп құйындата шаппасам, жарысқа түспесем, кейінгі өнердің бірі де бойымнан табылмас еді.
Аулада да, лагерьде де, балабақшада да ойын көп. Ал колхозда, бригадада ойынның өз орны бар. Отбасында үлкеннің тілін алып, шаруаға қатысу керек.
Еңбек үстінде «ойнама» деп кесіп айтпаймын. Бірақ еңбектен толық босап, тек ойнауды дұрыс көрмеймін: ойын — балалар үшін еңбек.
Мейрам күндері, демалыста кешкісін ойнасаң — өз еркің. Бірақ бір ақиқат бар: спорттың алды — еңбек. Еңбекқор емес адам еш уақытта спортшы бола алмайды. Еңбекпен денесін шынықтырмаған жан спортпен де денесін жарытып шынықтыра алмайды.