Қазақша рефераттар

Жалған круп дауысы

Балалардағы тыныс алу жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері (АФЕ)

Балаларда тыныс алу жүйесінің аурулары жиі кездеседі. Бұл құбылыс көбіне тыныс алу жолдарының анатомиялық және физиологиялық ерекшеліктерімен байланысты: тыныс жолдарының тарлығы, шырышты қабықтың тез ісінуі, қорғаныш механизмдерінің толық жетілмеуі және өкпе тінінің функционалдық «әлсіздігі».

Тыныс алу жүйесінің бөлімдері

  • Жоғарғы тыныс алу жолдары: мұрын, жұтқыншақ, көмей.
  • Төменгі тыныс алу жолдары: кеңірдек (трахея), бронхтар.
  • Газ алмасу аппараты: өкпе.

Ерте жастағы балаларда маңызды ерекшеліктер

Мұрын қуысы

Мұрын жолдары жетілмеген және тар. Шырышты қабық қабынғанда тез ісініп, тыныс жолдарын тарылтады: баланың тыныс алуы қиындайды, ему қабілеті төмендейді.

Көз–мұрын өзегі салыстырмалы кең болғандықтан, мұрын инфекциясы жиі конъюнктиваға өтіп, конъюнктивит дамуы мүмкін.

Жұтқыншақ және Евстахий түтігі

Жұтқыншақ жіңішке әрі қысқа. Евстахий түтігі қысқа және кең, нәрестелерде көбірек горизонтальды орналасады; тесігі хоаналарға жақын болғандықтан инфекция ортаңғы құлақ қуысына оңай өтеді.

Көмей

Көмей жоғары орналасады, сондықтан нәрестелер жатқан күйде де сұйық тағамды жұта алады. Сонымен қатар көмей тар болғандықтан қабыну кезінде тез стенозға (тарылуға) әкелуі мүмкін.

Кеңірдек (трахея)

Ересектермен салыстырғанда салыстырмалы кең болуы мүмкін, ал шеміршектері әлсіз. Тыныс алу бұлшықеттерінің күшейген қозғалысы сырылдың пайда болуына және тыныс алудың қиындауына ықпал етеді; жиі экспираторлық ентігу дамиды.

Бронхтар

Бронхтар жіңішке әрі иілгіш. Ерте жаста кеңірдектің бронхтарға бөліну бұрышы екі жақта шамалас болғандықтан, бөгде заттар оңға да, солға да бірдей түсуі мүмкін.

Сонымен қатар бронхиальды ағаштың өзін-өзі тазарту қызметі толық жетілмеген.

Өкпе және сурфактант

Нәрестелерде өкпе толық жетілмеген: тіні борпылдақ, эластикалық талшықтары аз, тамырларға бай. Сондықтан өкпесі қанға бай және салыстырмалы «ауалы» көрінеді.

Сурфактант жетіспеушілігі ателектазға бейімділікті арттырады. Сурфактант альвеолалардың ішкі бетін астарлап, олардың жабысып қалмауын қамтамасыз етеді.

Плевра және диафрагма

Плевра қан және лимфа тамырларына бай, кең және оңай созылады. Диафрагма жоғары орналасқандықтан, тыныс алу көбіне беткей сипатта болады.

Тыныс алу жиілігі (жасына қарай)

  • Жаңа туған бала
    Минутына 40–60 рет
  • 1 жас
    Минутына 35 рет
  • 5 жас
    Минутына 25 рет
  • 10 жас
    Минутына 20 рет
  • 15 жас
    Минутына 16–18 рет

Нағыз круп пен жалған круп (стенозды ларингит): ажырату диагностикасы

Белгісі Нағыз круп Жалған круп
Дауысы Қарлығып, толық жоғалуы мүмкін Қарлығуы тұрақсыз
Жөтелі Құрғақ, «ит үргенге» ұқсас, дыбыссыз Құрғақ, «ит үргенге» ұқсас, дыбысы сақталады
Бадамша безі Сұрғылт, қиын алынатын қабыршық; алғанда орны қанталайды Беткей, оңай алынатын іріңді-шырышты жабынды
Мойын лимфа түйіндері Екі жақты ұлғайған, ауырсынуы әлсіз, теріасты қабаты ісінген Ұлғайған, айқын ауырады; ісіну жоқ, жеке түйіндер пальпацияланады
Стеноздың дамуы Баяу дамиды; тынысы шулы, ентігу үдейді, өздігінен басылмайды Көбіне түнде кенет дамиды; кейде өздігінен басылады

Жалған круп (стенозды ларингит) кезіндегі жедел көмек алгоритмі

  1. 1 Баланы жартылай отырғызу немесе басын жоғары көтеріп жатқызу.
  2. 2 Қысып тұрған киімдерін босату.
  3. 3 Таза ауамен қамтамасыз ету (бөлмені желдету, салқындау ауа).
  4. 4 Балтырға қыша қағазын қою және ыстық аяқ ваннасын жасау (экссудаттың төмен ығысуына байланысты ісінуді азайтуға көмектеседі).
  5. 5 Ингаляция жүргізу: эуфиллин, ас содасы ерітіндісі, қақырық түсіретін дәрілер (дауыс саңылауының ісінуін төмендетуге бағытталады).
  6. 6 Лазикс: бұлшықетке немесе көктамырға 1–2 мг/кг (1 мл — 10 мг) енгізу.
  7. 7 Эфедрин: 0,1 мл/жас тері астына немесе бұлшықетке. Ауыр жағдайда преднизолон бұлшықетке немесе көктамырға 3–5 мг/кг (1 мл — 30 мг).
  8. 8 Оттегі беру.

Маңызды ескерту

Дәрілік ем мен дозалау клиникалық жағдайға және жергілікті хаттамаларға сай медициналық қызметкердің бақылауымен жүргізілуі тиіс. Тыныс тарылуы үдесе немесе бала көгерсе, шұғыл түрде жедел жәрдем шақырыңыз.

Жиі кездесетін аурулар: не қамтылады

Балалардағы тыныс алу жүйесі бойынша клиникалық тәжірибеде жиі қарастырылатын тақырыптар: ринит, баспа (ангина), созылмалы тонзиллит, сондай-ақ жалған круп (стенозды ларингит). Әрқайсысы үшін әдетте анықтамасы, этиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі және алдын алу шаралары талданады.