Бір уәзірі

Алтын құмыра туралы хикая

Өткен заманда Әбдіхамит патшаның тұсында бір адам екінші бір адамнан жер сатып алады. Жердің жаңа иесі егін айдап жүріп, жыртқан жерінен бір құмыра қызыл алтын тауып алады.

Ол дереу жерді сатқан адамға барып: «Сенің сатқан жеріңнен бір құмыра алтын шықты. Ол сенің есіңнен шығып кеткен болар, барып алып кет» дейді.

Ал жерді сатқан адам: «Мен саған жердің бәрін саттым. Егер ол менікі болса да, енді сенікі» деп жауап береді.

Жер алған кісі де райынан қайтпай: «Мен сенің жеріңді ғана алдым, алтыңды алмаймын» дейді. Ақыры екеуі дауды шешу үшін Әбдіхамит патшаның алдына келеді.

Патшаның таразысы

Патша мән-жайды тыңдап, уәзірлерінен: егер екеуі де алтынды алмаса, онда жерден шыққан алтын кімге тиесілі болуы керек, деп сұрайды.

Бір уәзір: «Бұл алтын патшаның несібесі шығар» дейді.

Сонда патша ашуланып: «Құдайдан қорықпаған ақымақ екенсің! Жер сатқан да алмайды, жер алған да алмайды. Оны менің қай ата-бабам келіп көмген еді?» деп, әлгі уәзірді қуып жібереді.

Екінші бір уәзір тұрып: «Жер сатқан мен жер алғаннан сұраңыз: бірінде ұл, бірінде қыз болса, екеуін некелестіріп, алтынды сол екеуіне беріңіз» дейді.

Патша сұрағанда, жер сатқан адам: «ұлым бар», ал жер алған адам: «қызым бар» дейді. Екі жасты шақыртып, қызды ұлға некелейді. Ұлдың аты — Нарон, қыздың аты — Сәлима. Алтын соларға беріледі.

Нарон мен Сәлиманың нысабы

Бірақ Сәлима Наронға: «Екеуіміздің аталарымыз алмаған дүниені біз қалай аламыз?» дейді де, патшаға қайта шағымдануды ұсынады.

Екеуі патшаға барып: «Біздің аталарымыз алмаған алтынды біз де алғымыз келмейді. Бұл дүниені бізден алып, басқа біреуге беріңіз. Бізге Алланың жазған несібесі жетеді» деп өтінеді.

Патша олардың адалдығына таң қалып, нысаптарына разы болады. Алтынды қайтарып алып, өз қазынасынан Нарон мен Сәлимаға мол сыйлық беріп шығарып салады.

Алтынның қайыры: баққа айналған қазына

Патша уәзірлерінен: бұл алтынды енді не істейміз, деп сұрайды. Бір уәзір: «Алтын шыққан жерге қайта көмейік» дейді.

Ал Әбдиәлім атты уәзір: «Құдай берген дүниені жерге көміп не керек? Мұны қайырлы іске жұмсаған жөн. Кімде-кім жеміс ағашын тамырымен алып келсе, сол ағашты осы алтынға сатып алып, жақсы жерге егіп, бау қылайық. Жеміс салғанда мұқтаж жандарға үзіп жеуге рұқсат етейік» дейді.

Бұл ұсыныс патшаға да, уәзірлерге де ұнайды. Әбдіхамит патша Әбдиәлімге: «Жақсы, өзің осы игі іске бас бол» деп тапсырма береді.

Үш жылдық еңбек

Әбдиәлім халыққа хабар таратып, таудың бауырынан жеміс ағаштарын алтынға сатып алады. Ағаштарды құнарлы жерге егіп, қалған алтынды отыз адамға бөліп беріп: «Үш жыл бойы осы бақты күтіп-баптайсыңдар» дейді.

Отыз адам уәделесіп, үш жыл бойы ағаштарға күтім жасайды. Уақыт өте ағаштар жайқалып, жеміс салады.

Ғажайып нұр: гауһар шамдар

Ағаштар қоюланып, бақ іші көлеңкелене бергенде, Құдайдың құдіретімен он мың түп гауһар шам пайда болады. Сол шамдардың нұры күндіз бен түнді бірдей жарық қылып, жарықтың арасынан жемістердің өзі көзге анық көрініп тұрады.

Әбдиәлім уәзір патшаға хабар жіберіп: «Баяғы егілген ағаштарды келіп көріңіз», дейді. Әбдіхамит патша бірнеше кісімен баққа келеді. Уәзірдің әйелі неше түрлі ас әзірлеп, меймандарды күтіп алады.

Патшаның үлгісі: ақыны жеуден тартыну

Бақшашылардың бірі бір табақ жемісті әкеліп, патшаның алдына қояды. Бірақ патша: «Бұл жемістер бізге жеуге лайық емес. Бұл — жетім-жесірдің ақысы шығар» деп, жемісті кері қайтарады.

Айтуларынша, әлгі бақтың жемісі ешқашан таусылмайды екен. Ол бақ бүгінге дейін бар дейді.

Қазір бұл мекен тек адамға ғана емес: небір жануарға қорек болатын, жазда сая, қыста пана болатын қасиетті орынға айналыпты деседі.

Негізгі ой

Адалдық — табылған дүниені иесіне қиянат қылмай қайтару.
Нысап — өзіңе тиесілі емеске қол созбау.
Қайырым — байлықты көму емес, игілікке айналдыру.