АУЫРУ СЕЗІМІНІҢ ПАТОФИЗИОЛОГИЯСЫ
Ауыру сезімінің патофизиологиясы
Ауыру — адамның жан дүниесі мен көңіл күйіне ықпал ететін, жағымсыз және ауыр тұлғалық сезім. Ол ағзалар мен тіндерді зақымдайтын әсерлер туралы немесе сыртқы орта ықпалдарынан дамитын бүліністер мен аурулар жөнінде организмге хабар береді.
Ауыруды қабылдау және жеткізу жүйесін ноцицепциялық жүйе деп атайды (лат. nocere — «бүліндіру», capere — «сезіну/қабылдау»).
Физиологиялық ауырсыну
Әдетте физиологиялық ауырсынудың қорғаныстық маңызы бар. Ауыру туындататын тітіркендіргіштер әсер еткенде (мысалы, жоғары температура, жарақат) адам немесе жануар аяқ-қолын тез тартып алады. Осылайша зақымдаушы ықпалдан сақтанып, тіндердің әрі қарай бүлінуінің алдын алады.
Негізгі идея:
Физиологиялық ауырсыну — қауіп туралы «дабыл» беретін және өзін қорғауға итермелейтін сигнал.
Патологиялық ауырсыну
Туа біткен немесе жүре пайда болған жүйке жүйесі ауруларының салдарынан ауырсынуды сезбейтін адамдар тіндердің зақымдануын да байқамай қалуы мүмкін. Бұл жағдай жарақаттың асқынуына және қосымша бүліністердің дамуына әкеледі.
Патологиялық ауырсынудың ерекшеліктері:
- Жүйке жүйесін қажытады және ұзаққа созылғанда жалпы әлсіздікке әкелуі мүмкін.
- Организмнің зиянды факторларға қарсы тұруын әлсіретеді.
- Көбіне үздіксіз немесе толқынды сипатта болады.
- Иррадиация (басқа аймақтарға таралу) және ұстамалы түрлері кездеседі.