Баяғыда бір әбден қаусап қартайған өлмелі кемпір болыпты
Кемпір, бұршақ, сабан және көмір
Ерте заманда әбден қаусап, қатты қартайған бір кемпір өмір сүріпті. Сексеннен асқан болса керек. Бір күні ол бақшаға барып, бір табақ бұршақ теріп алады да: «Қайнатып, қорек етейін» деп ойлайды.
Пешке от жағып, маздап кетсін деп, оттыққа бір уыс сабан тастайды. Содан кейін шөгенге бұршақ сала бергенде, бір бұршақ еденге ұшып түсіп, сабанның қасына домалап барады. Дәл сол сәтте бір шоқ көмір де сырт етіп қасына түседі.
Үшеуінің таныстығы
Сабан: «Құрметті достар, қайдан келдіңдер?» — дейді.
Көмір: «Мен пештен шықтым. Әйтпесе жанып-жанып, күлге айналар едім» — дейді.
Бұршақ: «Мұнда түскенім — менің де бақытым. Әйтпесе басқа туыстарым сияқты қайнап, ботқа болар едім» — дейді.
Сабан да қостайды: «Пешке түспей, осында жатқанымма мен де мәзбін».
Сонда көмір: «Енді не істейміз?» — деп сұрайды. Бұршақ ойланып: «Жүріңдер, саяхат жасайық» — дейді. Көмір мен сабан бірден келіседі. Сөйтіп, бұршақ, сабан және көмір үшеуі жолға шығады.
Бұлақ басындағы сынақ
Олар көп жер жүріп, кішкентай бұлақтың жағасына келеді. Бұлақ таспадай жіңішке болғанымен, үстінен өтетін көпір жоқ екен. Өту қиынға соғады.
Сабан ойлап-ойлап: «Мен бұлақтың үстіне көлденең жата қояйын. Сендер менің үстімнен көпірден өткендей өтіп кетіңдер» — дейді.
Үшеуі солай етеді. Сабан бұлақтың үстіне көлденең жатады. Ең алдымен көмір жүгіре жөнеледі: кәдімгі көпірмен өткен сияқты. Бірақ орта тұсқа жеткенде, төменнен судың сылдыры анық естіледі. Көмір шошып тоқтап қалады да: «Судан қорқамын, судан қорқамын!» — деп айқайлайды.
Сол сәтте астындағы сабан көмірдің ыстығынан тұтанып, екіге бөлініп бұлаққа құлап түседі. Көмір де артынан суға күмп етеді. «Батып барамын, құтқарыңдар!» — деп біраз шыңғырады да, ақыры судың түбіне кетеді.
Күлкінің соңы
Ал бұршақ сақтық жасап, жағада қалып қояды. Ол көмір мен сабанның халіне мысқылдап күледі. Күле-күле, күлкіден жарылып кетеді.
Тігіншінің көмегі
Жағдайы мүшкіл болып тұрған бұршақтың жолы болыпты: дәл сол маңда бір қаңғыбас тігінші отырған екен. Ол инесіне жіп сабақтап, жарылып кеткен бұршақты жалма-жан көктеп, қайта біріктіріп қояды.
Бірақ тігіншінің ақ жібі болмай, қара жіппен тіккен екен. Содан бері бұршақ атаулының ортан белінде қара тігіс ізі қалып қойса керек.
Бұл әңгіме аңғалдық пен мысқылдың соңы, ал қиын сәтте кездескен мейірімнің құны туралы еске салады.