Іші толған - алтын мен күміс
Бай мен кедей туралы ғибрат
Баяғы бір заманда бай мен кедей көрші өмір сүріпті. Араздықтары сондай — бірін-бірі көргісі келмейді екен. Байдың үйі кең де көркем болыпты, іші алтын мен күміске толы екен. Ал кедейдің баспанасы ағаштан салынған, төбесі бұтамен жабылған қарапайым қора ғана болыпты. Алтын мен күміс түгілі, күнделікті нанына әрең жеткен.
Кедей егін егіп, оны суарып, күтіп-баптап, орып, өз еңбегімен күн көріпті.
Су тасқыны басталған сәт
Бір жылы көктемде алапат су тасқыны болады. Бай алтындарын көтеріп, бір ағаштың басына шығып кетеді. Ал кедей болса, жалғыз көмеш нанын қойнына салып, өзі де ағаштың басына көтеріледі. Су тасқыны он бес күнге созылады.
Алтынның құны жоғалған күндер
Бір күні ашыққан бай кедейге: «Ей, кедей, мына бір кесек алтынды ал да, маған бір үзім нан бер», — дейді.
Кедей: «Жоқ. Алтының өзіңде қалсын, нан бере алмаймын», — деп жауап береді.
Екінші күні бай тағы да нан сұрайды: «Алтынымның жартысын берейін», — дейді бұл жолы.
Кедей тағы да келіспейді: «Жоқ, бере алмаймын».
Ақыры аштан өлуге таяған бай: «Бір үзім нанға бар алтынымды айырбастаймын», — деп жалынады.
Бірақ кедей бәрібір көнбейді.
Соңы және түйіні
Әлсіреген байдың басы айналып, ағаштан суға құлап кетеді. Келесі күні су қайтып, кедей ағаштан түседі.
Халықтың «Алтын, күміс — тас екен, арпа, бидай — ас екен» деуі — осы оқиғадан қалған ғибрат.