Медицинада - іштегі нәресте дамуының бұзылуы салдарынан организмнің құрылымында кездесетін вариациялық өзгерістердің шектен шығып, тұрақты морфологиялық ауытқуларға ұшырауы
Аномалия: ұғымы және қолданылу салалары
Аномалия (көне грекше: anomalia — ауытқу) — қалыпты жағдайдан және жалпы заңдылықтан ауытқу, бұрыстық. Бұл термин әртүрлі ғылым мен тәжірибе салаларында бір идеяны білдіреді: күтілетін немесе “норма” деп қабылданған шамадан айқын ауытқу.
I. Ғылымдағы аномалия
Геология және геофизика
Геологияда аномалия — табиғаттағы құбылыстың әдеттегі немесе теория бойынша болжанған мәнінен күрт ауытқуы. Жер қыртысының әртүрлі физикалық қасиеттері қалыпты шамадан ауытқыса, ол геофизикалық аномалия деп аталады. Ал жер қыртысында кейбір химиялық элементтердің мөлшері қалыпты деңгейден ерекше жоғары болса, бұл геохимиялық аномалия болып саналады.
Медицина және эмбриондық даму
Медицинада аномалия — ұрықтың (эмбрионның) дамуы бұзылғанда организм құрылымында пайда болатын тұрақты морфологиялық ауытқулар. Организмнің немесе оның мүшелерінің айқын көрінетін аномалиялары көбіне “даму ауытқулары” немесе “кемістіктер” деп аталады (тератогенез ұғымымен байланысты).
- есту қабілетінің бұзылыстары;
- көру қабілетінің бұзылыстары;
- сөйлеу жүйесінің бұзылыстары;
- ой-өрістің (интеллект дамуының) артта қалуы.
Тұқым қуалайтын ауруларға байланысты болуы мүмкін немесе химиялық, механикалық, радиациялық және басқа да әсерлердің ықпалынан қалыптасады.
Жұқпалы аурулардың салдарынан туындауы мүмкін (мысалы: полиомиелит, қызылша, менингит және т.б.). Мұндай жағдайлар кейде сөйлеу ақауларына, көру/есту қабілетінің төмендеуіне немесе ақыл-ой дамуының бұзылыстарына әкеледі.
II. Құжаттама мен бағдарламалық өнімдердегі аномалия
Құжаттамада немесе бағдарламаның жұмысында аномалия — алдын ала тексерілген құжатқа немесе бағдарламалық өнімге сүйенген күтілетін нәтижеден ауытқу байқалған жағдай. Яғни жүйе “қалыпты” сценарийден өзгеше әрекет етеді, немесе нәтижелер күтілген күйге сәйкес келмейді.
Практикалық түсінік
- қате немесе толық емес дерек (input) нәтижесінде байқалатын ауытқу;
- құжаттағы сәйкессіздік пен қайшылық;
- бағдарлама логикасындағы күтпеген мінез-құлық;
- тестілеуде “күтілетін нәтиже” мен “нақты нәтиже” айырмасы.
III. Стоматологиядағы аномалия
Стоматологияда аномалия — тістердің және жақ сүйек жүйесінің нормадан ауытқуы, яғни кемістігі. Мұндай ауытқулар тіс қатарларының орналасуына, тістемге және шайнау қызметіне әсер етуі мүмкін.
Метеорологиядағы аномалия: орташа мәннен айырма
Метеорологияда аномалия — метеорологиялық элементтің орташа тәуліктік, бескүндік, айлық және басқа да мәндерінің осыған сәйкес көпжылдық орташа шамалардан ауытқуы.
Есептеу логикасы
Аномалия, әдетте, нақты орташа мән мен көпжылдық орташа мәннің айырмасымен өрнектеледі.
Мысал (Қостанай)
- Биылғы қаңтардың орташа температурасы
- −18,5°C
- Көпжылдық орташа температура
- −14,8°C
- Қаңтар температурасының аномалиясы
- −3,7°C