Сарылар тобы
Іс-шара тақырыбы
«Абайлаңдар, балалар!»
Мақсаты
- Жолда жүру ережелерін есте сақтауға және қолдануға үйрету.
- Жол белгілерінің түрлері, оларды білудің маңызы және қызметі туралы түсіндіру.
- Бағдаршам сигналдарының мәнін, жол белгілерінің атқаратын қызметін меңгерту.
- Ережені сақтауға жауапкершілік қалыптастыру, ортақ тәртіпті бұзбауға тәрбиелеу.
- Оқушылардың зейінін, есте сақтау қабілетін және қызығушылығын арттыру.
Көрнекілігі
- Бағдаршам макеті.
- Жол белгілері жинағы.
- «Жолда жүру әліппесі» материалдары.
- Жол ережесіне арналған суреттер.
Топтарға бөліну
Сынып оқушылары үш топқа бөлінеді:
Қызылдар
Қызыл түсті киім киген оқушылар.
Сарылар
Сары түсті киім киген оқушылар.
Жасылдар
Жасыл түсті киім киген оқушылар.
Жүргізілу барысы
1) Ұйымдастыру бөлімі
Мұғалім
Біздің елімізде әртүрлі көліктер жылдан-жылға көбейіп келеді. Жаяу жүргіншілер мен көліктегі жолаушылар саны да артуда. Соның нәтижесінде көшелер мен жолдардағы жағдай күрделене түсіп, жол-көлік оқиғаларының қаупі күшейіп отыр.
Сондықтан жүргізушілер де, жаяу жүргіншілер де көшелер мен жолдарда ерекше тәртіп пен мұқияттық танытуы қажет. Өкінішке қарай, жол-көлік оқиғаларынан көбіне балалар зардап шегеді. Бұған себеп — көптеген оқушылардың жолда жүру ережелерін әлі де толық меңгермеуі.
Осы мақсатта бүгін сыныбымызда «Абайлаңдар, балалар!» атты жол ережелеріне арналған тәрбиелік шара өткіземіз. Қош келдіңіздер!
Оқушы (өлең)
Арманға алда күткен асығамыз,
Біз қалай толқын атпай басылармыз.
Жол жүру ережесін жақсы біліп,
Сақтыққа тұра алатын жас ұланбыз!
Жалғайтын достастырып бар елменен,
Жолдардан тұрады ғой әлем деген.
Бүгінгі бізге келген қонақтарға
Кешіміз басталсын сәлемменен!
2) Топтарды таныстыру
Қызылдар тобы
Қызыл көзін ашқанда,
Сынық сүйем баспа алға.
Сарылар тобы
Сары көзін ашқанда,
Қарап қалма аспанға.
Жасылдар тобы
Жасыл көзін ашқанда,
Жүре бергін, жасқанба!
Жүргізуші
Қызыл жанды — тоқтағын,
Көрдің жұрттың тосқанын.
Сары жанды — дайындал,
Айналаңа қарап ал.
Жасыл жанды — тыңдағын,
Жолың ашық, тұрмағын.
Бүгінгі кешіміздің ең басты қонағы — Бағдаршам. Ортаға шақырамыз!
3) Бағдаршаммен сұхбат
Бағдаршам
Сәлем, балалар! Мені барлық елдің балалары жақсы біледі. Бүгін сендерге арнайы келдім.
Жүргізуші
Қош келдің, Бағдаршам! Бүгінгі әңгімеміздің бәрі саған қатысты. Сондықтан бізбен бірге бол.
Бағдаршам (сұрақ)
Көше ортасын айналдырып, футбол тебер алаңға,
Көрдіңдер ғой — ұмытқаны ережені, далаңдап.
Ендеше, бәріміз де жүру тәртібін үйренейік.
Ережені жақсы білетін, жатқа білетін кім?
Айтыңдаршы: жол белгілері неше топтан тұрады?
Бағдаршам (жауап)
Тұрамын көшенің қиылысын тұрақтап,
Қашпаймын мүдіріп ешқандай сұрақтан.
Жол белгілері төрт топтан тұрады,
Жарқырап көрінер түнде де жырақтан.
Викторина
Әр дұрыс жауап үшін топтарға өз түсіне сәйкес жетондар беріледі.
-
1) Қоғамдық көліктен түскеннен кейін көшеден қалай өту керек?
-
2) Жол таңбалары қандай екі түрге бөлінеді?
-
3) Жаяу жүргінші өткелі қалай белгіленеді?
-
4) Бағдаршам сигналдары қалай орналасады?
-
5) Жол белгілері қандай топтарға бөлінеді?
-
6) Балалардың суреті салынған белгі қайда орнатылады?
-
7) Оқушыларға велосипедпен көшеде және жолда қай жастан жүруге рұқсат етіледі?
-
8) Велосипедпен жолға шығар алдында нені тексеру қажет?
-
9) Көшеден (жолдан) қай жерде өтуге болады?
-
10) Габариттік оттар (фарлар) қай кезде жанады?
-
11) Жүргізушілер сыртқы жарық құрылғыларын не үшін қосады?
-
12) «Тротуар» сөзі нені білдіреді?
Қорытынды: жол ережесіне қатысты сұрақтарға ең көп жауап берген топ марапатталады.
Үй тапсырмасы: Бағдаршам туралы деректер
Қызылдар
Алғашқы бағдаршам теміржол бойында пайда болды. Оны ойлап тапқан адамның есімі тарихта сақталмаған. Ал оны көше қозғалысына ыңғайлап қайта жасаған ағылшын инженер-механигі Д. Найт еді. Ол 1868 жылы Лондондағы парламент үйінің алдына бағдаршам орнатты.
Алғашында түрлі-түсті сигналдар қайыс берілістің көмегімен ауыстырылып отырды. Кейін аппараттың ортасына газ шамы орнатылды. Өкінішке қарай, бірде газ жарылып, кезекте тұрған полицей қаза тапқан. Содан кейін бағдаршам жарты ғасыр бойы ұмыт қалды.
Сарылар
Бағдаршам 1914 жылы АҚШ-тың Кливленд қаласында қайта пайда болып, кейін Нью-Йорк және басқа қалаларға тарады. Бұл жолы олар электрлі болды. Алғашында екі-ақ түс қолданылды: қызыл және жасыл. Тек 1918 жылдан бастап үш түс жүйесі енгізілді.
Жасылдар
Кеңес Одағында бағдаршам алғаш рет 1924 жылы Мәскеуде, Кузнецкий көпірі мен Петровка көшелерінің қиылысында орнатылды. Бағдаршамдағы түстер кездейсоқ таңдалмаған: қызыл түс қауіп белгісін білдіреді және күндіз-түні, тұманды не жауынды күні де жақсы көрінеді.
Жасыл түс қызылдан айқын ажыратылады. Ал сары сигнал — негізінен қызыл мен жасылдың арасындағы ескерту, яғни ауысу белгісі.
Жол белгілері: негізгі топтар
Әр топ өз түсіне сәйкес белгілерді таңдап, олардың мағынасы мен қызметін түсіндіреді.
Ескерту белгілері
Әдетте қызыл жиекті үшбұрыш түрінде болады.
Топ басшысы
Қып-қызыл үшбұрыш,
Ескерту белгісі — мен болам.
Қауіптен сақ бол деп,
Сәт сапар жолдаған.
Аман-сау жүреді жаяу да, көлік те,
Мен берген белгіні сақтаған, қолдаған.
Үшбұрышты қызыл жиек көрінсе — «абайла!» деген белгі. Ол жол бойында қауіп болуы мүмкін екенін ескертеді.
Тыйым салу белгілері
Көбіне қызыл жиекті дөңгелек пішінде кездеседі.
Топ басшысы
Қызылмен боялған, шеңберім аумақты,
Тыйым салу белгісімін — қаталмын, салмақты.
Мен тұрған жерлерде хақың жоқ жүруге,
Қауіп бар, бағдарла көз салып жан-жақты.
Дөңгелек қызыл шеңбер — «тоқта» немесе «болмайды» деген қатаң талапты білдіреді.
Міндеттеу белгілері
Көбіне көк түсті дөңгелек пішінде беріледі.
Топ басшысы
Белгімін көрсетер жылдамдық, бағытты,
Міндетті бұрылыс — әйтпесе қауіпті.
Барлығын айшықтап тұрамын жолыңда,
Абай бол: тартуымды міндетті орында!
Бұл белгілер жүргізуші мен жаяу жүргіншіге белгілі бір әрекетті міндеттейді (бағыт, қозғалыс тәртібі және т.б.).
Мұғалім: Рахмет, балалар. Бүгін көп мәлімет бердіңдер. Алдағы уақытта жол ережесін қатаң сақтап, басқа балаларға да үйретіп жүріңдер.
Қорытынды сөздер
Оқушы
Шуақты өміріміз күндей күліп,
Жүректе бүршік атып гүлдейді үміт.
Арманға сапар тарту мүмкін емес
Жол жүру ережесін білмей тұрып.
Оқушы
Қай көше, қай қалаға барсаң да,
Қай ақыл өлшеміне салсаң да,
Жол жүру ережесі — заңды тәртіп,
Ол бәрімізге ортақ тәртіп.
Оқушы
Жолда жүру әліппесін
Білген жөн бес саусақтай.
Сонда ғана жүре аласың
Өзіңді аман сақтап.
Барлығы
Жол тәртібін білейік, аман-есен жүрейік!
«Тоқта! – Дайындал! – Жол ашық!» қорытындысы
Тоқта!
ҚызылдарСен жолда жүру ережесін білесің бе? Егер ережені білмесең, өміріңе қауіп төнуі мүмкін. Сондықтан оны үнемі есіңде сақта, жас дос!
Дайындал!
СарыларЖол ережесін білмейтін кішкентай інілерің мен қарындастарыңа ақыл-кеңес бер. Оларға жол ережесін үйретуге әрдайым дайын бол — бұл сенің міндетің.
Жол ашық!
ЖасылдарӨміріңнің қай кезеңінде де жолың ашық болсын!
Мұғалім: Рахмет, балалар. Бүгін өздеріңнің жол ережесін білетіндеріңді көрсеттіңдер. Қай жерде жүрсеңдер де жолда жүру ережесін сақтап, өзгелерді де соған шақырыңдар.
Дереккөз
http://www.synyp4861-road.html?utm_source=ZHARAR