Аңшы Алтай тауында ан аулап жүреді
Әңгіме
Аңшылықта көрген тосын оқиғалар
Алтайдың қия беткейінде аңшы екі рет куә болған оқиға табиғаттың қатал заңын да, айланы да қатар көрсетеді: күш әрдайым жеңіс емес, ал қателік кейде бір сәтте-ақ құлатады.
1) Тауешкі, аю және қасқыр
Аңшы Алтай тауында аң аулап жүреді. Бір күні ол биік бір шоқының басына шыққанда, төменде бір топ тауешкі жусап тұрғанын көреді. Әдетте дәл осындай сәтте мылтық кезеніп, олжа алуға болар еді. Бірақ аңшы бұл жолы ешкілерді атуға қимай, сырттай бақылап отырады.
Бақылау сәті
Ешкілерге қарай бұқпантайлап келе жатқан аю көрінеді. Аңшы не боларын білгісі келіп, тынып қалады.
Аю таяп келіп, бір үлкен тасты көтеріп алып, тауешкілерге қарай лақтырады. Тас бір ешкіні жұлып түсіреді. Аю қарбаң-құрбаң етіп төмен түсіп, өлген тауешкіні әдетінше көтеріп, жерге бір соғып, жей бастайды.
Аңшы аюды атуға оқтала бергенде, қарсы беттен бауырлай жылжып келе жатқан қасқыр көзіне түседі. Қасқыр ақырын жақындай береді де, бес-алты қадамдай қалғанда кенет серпіле секіріп, аюдың астынан өте шығады.
Қасқырдың айласы
Ол тікелей шабуылдамайды — аюды абыржытып, өзіне-өзін қапқызады.
Аюдың қателігі
Еттің қызығына түскен аю арс етіп, өз бауырын өзі қауып алады.
Аңшы алыстан аюдың бауырынан бірдеңелерді алып тастап жатқанын аңғарады. Көп ұзамай аю олжасын құшақтап, қозғалысы бәсеңдеп, жата береді. Әлден уақыттан кейін қасқыр қайта келеді. Бұл жолы аю қарсыласуға да әл-қуат таппай, мүлгіп жата береді.
Аңшы аюға бір сұмдық болғанын сезіп, қасқырды атып түсіреді. Жақындап барса, аю әлдеқашан өліп қалыпты: қасқырдың алғашқы тұсында-ақ аюдың жұқа шабын жарып кеткен екен. Ал дүлей аю ішіне түскен жарадан ішек-қарны сыртқа шығып, оны өз қолымен суырып тастап, ақыры өлім құшқан.
Оқиғадан қалған ой
Табиғатта кейде ең қауіпті соққы сырттан емес, өз әрекетіңнен туады. Бір сәттік абыржу мен ауыр жара күшті аңды да құлатады.
2) Суыр, қасқыр және сасықкүзен
Тағы бірде аңшы аң аулап жүріп, одан да қызық жағдайға тап болады. Інінен алыстап, жайыла берген суырды аңдып, байқатпай жақындап келе жатқан қасқырды көреді. Бөрі суырға әбден тақап қалған сәтте, кенет өз алдына ырылдап, секіріп, ары-бері қарғып-қарғып кетеді.
Күтпеген бұрылыс
Суыр алғашқы кезіккен інге кіріп кетеді, ал қасқыр еш себепсіз арпалысып жатқандай көрінеді.
Мұны көрген аңшының төбе шашы тік тұрады: қасқырдың алқымына бір нәрсе жабысып жүргендей байқалады. Қасқыр біраз тулап барып, құлап түседі.
Аңшы жақындай бергенде, қасекең өліп жатыр екен: тамағынан қан жосып тұр. Ал анадай жерде шақар сасықкүзен қарап тұрады. Сөйтсе, қасқыр суырды көрген сәтте, сасықкүзен де қасқырды байқап қалған: аңшы аңдып келе жатқан бөрінің алқымына жабысып үлгерген екен. Қасқыр болса, есіл дерті суыр болып, алғашқы сәтте оған мән бермей қалған.
Себеп
Көзге көрінбеген қауіп — алқымға жабысып алған сасықкүзен.
Нәтиже
Қасқырдың тамағы жараланып, қансырап құлайды.
Соңғы нүкте
Аңшының оғы сасықкүзенді де мүлт жібермейді.
Осылайша бір қарағанда әлсіз көрінетін сасықкүзеннің де өз қорғанысы бар екенін аңшы анық аңғарады: табиғатта әр жәндік өз тіршілігі үшін айла табады, ал аңшыға тиетіні — көргенінен түйін түю.
Қорытынды
Табиғаттың қатал сабағы
Күш пен тіс әрдайым үстемдік әкелмейді. Кейде бір ғана қате әрекет ең ірі жыртқыштың өзін құлатады.
Көрінбейтін қауіп
Асығыстық пен алаңғасарлық — олжадан бұрын қауіпке ұрындырады. Бір сәттік аңғалдық қасқырдың өмірін қиды.