Әртүрлі мүшелердегі борпылдақ дәнекер ұлпасы жасушааралық тірі затындағы негізгі аморфты заттың мөлшері мен химиялық құрамы сол ұлпаның қызметі мен жағдайына байланысты ұдайы өзгеріп отырады
Аморфты зат
Аморфты зат (гр. a — жоқ; гр. morphe — пішін, форма; лат. substantia — зат) — борпылдақ дәнекер ұлпасының жасушалары мен талшықтарының аралық кеңістігін толтырып тұратын, қызметіне қарай қоймалжындығы өзгеріп отыратын гель тәрізді, іркілдек, пішінсіз масса.
Әртүрлі мүшелердегі борпылдақ дәнекер ұлпасының жасушааралық тірі затындағы негізгі аморфты заттың мөлшері мен химиялық құрамы сол ұлпаның қызметі мен жағдайына байланысты үнемі өзгеріп отырады.
Химиялық құрамы
Негізгі аморфты зат гликозаминдігликандардан, протеогликандардан, гликопротеидтерден, судан және әртүрлі бейорганикалық тұздардан тұрады. Оның құрамындағы негізгі үлесті сульфаттанбаған гликозаминдігликанның күрделі полимерлі түрі — гиалурон қышқылы құрайды.
Негізгі компонент
Гиалурон қышқылы
Қосымша молекулалар
Протеогликандар, гликопротеидтер
Орта
Су және бейорганикалық тұздар
Құрылымы және молекулалық тор
Гиалурон қышқылының ұзын, тармақталған полимерлі тізбектері әртүрлі бағытта иіліп, аралықтарында ұяшықтары мен өзектері болатын молекулалық тор түзеді.
Зат алмасудағы рөлі
Аморфты заттың кеңістіктері арқылы, ұлпа сұйығының қатысуымен, қан және лимфа капиллярлары мен олардың сыртындағы жасушалар арасында зат алмасу процесі үздіксіз жүріп отырады.
Негізгі ой
Аморфты зат — жасушалар мен капиллярлар арасындағы алмасуды қамтамасыз ететін, динамикалық қасиеттері бар гель тәрізді орта.
Реттелуі: гормондар мен ферменттер
Аморфты заттың физикалық күйі мен атқаратын қызметіне гормондар (кортикостероидтар және т.б.) және ферменттер (гиалуронидаза) әсер етеді.
- Кортикостероидтар — аморфты заттың қасиеттеріне ықпал ететін гормондар тобы.
- Гиалуронидаза — гиалурон қышқылының күйі мен тұтқырлығына әсер ететін фермент.