Қазақша рефераттар

Поллиноз 1 (латын тілінде pollen - өсімдік пен шөп тозаңы және osіs - ауру) - жоғары тыныс жолдары мен көздің шырышты қабығына өсімдік тозаңының түсуінен пайда болатын аллергиялық ауру

Поллиноз деген не?

Поллиноз (лат. pollen — өсімдік пен шөп тозаңы, osis — ауру) — өсімдік тозаңы жоғары тыныс жолдарының және көздің шырышты қабықтарына түскенде дамитын аллергиялық ауру.

Аурудың басты ерекшелігі — маусымдылығы. Әсіресе желмен тозаңданатын өсімдіктер гүлдеген кезеңде ауадағы тозаң мөлшері артып, организмнің сезімталдығы күшейеді.

Қалай дамиды?

Поллиноз бір немесе бірнеше аллергеннің әсерінен пайда болуы мүмкін. Тозаң бөлшектері мұрынның шырышты қабығы арқылы, кейде ас қорыту жолдары арқылы организмге түсіп, арнайы аллергиялық антиденелердің түзілуіне әкеледі. Негізінен бұл — иммундық глобулиндер E және G. Оларды көбіне реагиндер деп атайды.

Сезімталдықтың қалыптасуы

Реагиндер шырышты қабықтардағы және тегіс салалы бұлшықеттердегі жасушалардың, сондай-ақ қан базофильдерінің бетіне жабысады.

Қайта түскен аллерген әсері

Аллерген организмге қайта түскенде, ол реагиндермен байланысып, жасушалар мен базофильдердің түйіршіктер бөлуін қоздырады.

Негізгі медиаторлар

Бөлінген түйіршіктердің құрамында биологиялық белсенді заттар болады: гистамин, серотонин және басқа медиаторлар. Дәл осы заттар қабынуды және негізгі белгілерді күшейтеді.

Белгілері

Поллиноз кезінде тыныс алу жолдарының шырышты қабықтары қабынып, белгілер әдетте ауық-ауық күшейіп отырады. Көп тараған көріністері:

  • Мұрын бітелуі және мұрыннан көп мөлшерде сулы бөлінді ағуы.

  • Жиі түшкіру, тамақтың жыбырлауы.

  • Көзден жас ағу, қышу, қызару (аллергиялық конъюнктивит белгілері).

  • Жоғары тыныс жолдарынан шырыштың көп бөлінуі, қақырықтың пайда болуы.

  • Майда кеңірдекшелердің тегіс бұлшықеттері жиырылғанда тыныс алудың қиындауы.

Алдын алу және емдеу тәсілдері

Тозаңнан қорғану

Өсімдік гүлдейтін маусымда тыныс жолдарына тозаң түсуін азайту үшін дәке маска тағу ұсынылады.

Көзді қорғау

Тозаң әсерін төмендету үшін қорғаныш көзілдірігін қолдану пайдалы.

Аллергенді анықтау

Қыс айларында ауруды қоздыратын нақты аллергенді анықтау маңызды.

Сезімталдықты төмендету (арнайы тәсіл)

Анықталған аллергеннің өте аз мөлшерін организмге енгізу арқылы аллергияға жоғары сезімталдықты біртіндеп төмендетуге болады. Бұл тәсіл маманның бақылауын қажет етеді.

Пайдаланылған әдебиет

  • Қазақ энциклопедиясы.
  • Қазақстан энциклопедиясы, VII-том.