Оттайтұғыны манағы мүк
Архангельск губерниясы және оның табиғаты
Петербордан жоғарырақ Архангельск деген губерния бар. Оның көп жері сазды келеді: шөп аз шығып, оның орнына мүк басым өседі.
Самоед жұртының негізгі күнкөрісі — бұғы
Ол өңірде самоед деген жұрттың күнкөрісінің негізгі тірегі — бұғының бір тұқымы. Бұл бұғының мүйізі тармақ-тармақ болып, жалпақ келеді.
Сыртқы белгілері
- Үлкендігі тайдай.
- Жүні қара бурыл болады; жасы ұлғайған сайын ағара түсіп, ақырында ақ бозға айналады.
- Еркегі жыл сайын мүйізін тастайды.
- Ұрғашысының да мүйізі болады, бірақ еркегінікінен кішірек.
Төлдеуі
Баласын шамамен отыз аптадай көтеріп, мамыр айының ортасында табады.
Қорегі
Негізгі оты — әлгі мүк.
Бұғының адам тіршілігіндегі орны
Бұғының қолда өсірілетін түрі де болады. Ол жақтағы жұрт бұғыны тек көлік ретінде ғана емес, тұтас тұрмысқа қажет игілік ретінде пайдаланады.
Тұрмыстағы қолданылуы
Сүті ішімдікке жарайды, еті азық болады.
Терісі киімге де, үй жабуға да пайдаланылады.
Әйелдері тарамысынан жіп иіріп, киім тігеді.
Қанынан дәрі жасайды.
Бұғыны шанаға жегіп жүреді.
Қар үстіндегі жүрісі
Бұғының тұяғы қарға батпайды: жеңіл басып, қалың қардың үстімен иесін қалаған жеріне жеткізеді.