Талғатқа қарап

Үркек Мәриям

Мәриям — жап-жас келіншек. Ерге шыққанына көп болмаған, алты айлық сәбиі бар дегенге көрген адам бірден сене қоймайтын: мінезі тым ұялшақ, бөгде кісіден именіп, жалтақтап жүретін әдеті бар еді. Көршілердің оны «Үркек Мәриям» деуі де содан.

Олардың шағын отбасында үш-ақ жан болатын: күйеуі Әнуар, өзі және жаңа қаз-қаз басып, отыра бастаған ұлы — Талғат. Әнуар мұнайшы еді, қызмет бабымен жиі жүретін, көбіне кеш қайтатын. Сондай беймезгіл шақтарда Мәриямның көңілі алаң болып, үйде жай таба алмайтын.

Жазғы жексенбі

Жаз еді. Тас төбеден төніп тұрған күн сәулесі шақырая күйдіріп барады. Жексенбі күні қала жақтан батысқа қарай бет алған көгілдір «Москвич» теңіз жағалауының оқшаулау бір тұсына келіп тоқтады. Бұл маңда адам аяғы сирек басылатын.

Екеуі төсеніштерін жайып, әкелген тағамдарын газет үстіне тізіп қойды. Артынша суға түсуге қамданды.

Әнуар жүгіріп барып көк теңізге қойып кетті. Құлашын кең сермеп, біресе шалқалай жүзіп барады. Бір сәт басын бұрып, «Талғат!» деп айқайлағандай болды. Алыстан күлімсірей қарап, қолын бұлғады.

Мәриям жұп-жұмсақ шағыл құмға қолшатыр шаншып, көлеңкесіне ербеңдеген кішкентайын отырғызды. Өзі күнге жауырынын беріп жата кетті. Көгілдір айдынның тұнық ауасымен кеудесін кере тыныстап, бір сәт қиялға да ерік берді.

Үрей оятқан ысыл

Біраздан соң ол былдырлап отырған Талғатпен ойнады. Талғатпен зерікпейсің: «мә-мә» дегендей болады, анасы күлсе, өзі де күледі, қолын ербеңдетіп, түсініксіз тіл қатуға тырысады.

Мәриям орнынан тұрып: — Отыра бер, машинадан емізігіңді әкелейін, — деді де, көлікке қарай бірнеше қадам аттады. Емізікті алып келіп Талғаттың аузына салды.

Тамақты әзірлеу үшін теңізге көз тастап, Әнуарды іздеді. Ол тым алысқа ұзап кетіпті. Мәриямның бойын үрей қарып өтті де, жағаға қарай жақындап айқай салды:

Әнуар да бір кезде түсінгендей, бері қарай балықша ырғып жүзіп келеді. Дәл осы мезетте жақын маңнан сұсты дыбыспен «ыс!» еткендей болды. Бейқам ананың ойы бөлініп, денесі дір ете түсті.

Ана жүрегінің қуаты

Талғат есіне түсіп, Мәриям артына жалт бұрылды. Сол сәтте көргені жас ананың есін алып, көз алды тұманданып, басы айналғандай болды.

Аз ғана бұрын анадайдағы нән қатпар тастың қуысынан шыққан сұр жылан ирелеңдей жылжып, нәрестеге таяп қалған екен. Кеудесі мен мойнын көтеріп, ысылдағаны — әлгі дыбыс. Ал Талғат болса, бейне бір жыланды ұстап алғысы келгендей, қолын созып, мәз болып талпынып отыр.

Мәриям бұрын тірі жылан көрмеген. Тек кітаптан ғана оқып, жорамал түсінікпен ғана білетін. Оның ұғымында дүниеде жыланнан өткен улы, қансорғыш нәрсе жоқтай көрінетін. Сондықтан одан қатты секем алатын.

Бірақ «шағады» деген ой санаға жеткенде, белгісіз бір ғажайып күш бойына құйылғандай болды. Ол алға ұмтылып, жыланды қос қолымен шап беріп ұстап, тісімен ортан белінен қиып жіберді. Сұр жыланды сығымдай қыса ұстаған күйі өзі де талып түсті.

Тыныштыққа айналған қауіп

Біраздан кейін Мәриям көзін ашқанда: — Талғатым! Талғат-жаным! — деп жанұшыра айқайлап жіберді. Өзі құм үстінде жатыр. Жылан денесі екіге бөлініп түсіпті. Әлгіндегі сұсты аждаһа енді қимылсыз, жансыз күйде тым-тырыс.

Жанына жиналған адамдар: — Талғат аман. Өзің қалайсың? — деп сұрасып жатыр. Бәрі де ана батылдығына таңырқап, мейірлене қарайды.

Мәриямның көзі қолшатыр астында ештеңеден хабарсыз, мәз болып отырған Талғатқа түскенде, жүрегі елжіреп кетті.