Қазақша рефераттар

Еркек гонореясы

Жыныстық жолмен берілетін аурулар (ЖЖБА) туралы

Жыныстық жолмен берілетін аурулар (ЖЖБА) — сексуалдық қатынас арқылы жұғатын инфекциялар. Олардың ішінде аса қауіптілері: АИТВ/ЖИТС, мерез (сифилис), соз (гонорея).

ЖЖБА-ның алдын алуда жауапкершілік, қауіпсіз мінез-құлық, жеке гигиена және уақтылы медициналық көмек шешуші рөл атқарады. Ауру белгілері байқалса, өздігінен емделмей, маманға жүгіну қажет.

Соз (гонорея)

Соз (гонорея) — жиі кездесетін жыныстық жолмен берілетін инфекция. Ол көбіне сексуалдық контакт арқылы жұғады және несепағар өзегінің қабынуымен, іріңді бөліністермен, қоздырғыш ретінде гонококк бактериясының болуымен сипатталады.

Ер адамдардағы гонорея

  • Ауру көбіне тек жыныстық жолмен жұғады. Клиникалық түрлері: жедел (2 айға дейін) және созылмалы (2 айдан ұзақ).
  • Белгілері әдетте жұққаннан кейін 3–5 күн ішінде пайда болады: күйдіру, қышу, кейін кілегейлі, соңынан іріңді бөлініс.
  • 3–4 күннен соң қызару, ісіну, ауырсыну күшейіп, ірің көп бөлінуі мүмкін; несеп шығарғанда ауырсыну байқалады.
  • Емделмесе инфекция жоғары өршіп, жиі әрі ауырсынумен несеп шығару, қуыққа таралу қаупі артады.
  • Жеткіліксіз ем созылмалы түрге ауыстырып, асқынуларға әкелуі мүмкін: қосалқы бездің қабынуы, қуықасты безінің зақымдануы, өзектің тарылуы, ықтимал бедеулік және жыныстық функцияның бұзылыстары.

Аурудың өзі ғана емес, жұқтырғанын білу де психоэмоциялық күйзеліске әкелуі мүмкін. Бұл жағдайда да кәсіби көмекке ерте жүгінген дұрыс.

Әйелдердегі гонорея

  • Негізгі жұғу жолы — жыныстық қатынас. Сирек жағдайда, әсіресе жас қыздарда, жеке гигиена заттары арқылы жұғу қаупі сипатталады (сүлгі, іш киім және т.б.).
  • Әйелдерде созылмалы немесе жасырын (латентті) ағым жиі кездесіп, белгілері әлсіз болуы мүмкін. Сондықтан инфекция байқалмай таралуы ықтимал.
  • Жедел кезеңде несепағар ауыруы, кілегейлі және кейін іріңді бөлініс, сыртқы тесіктің қызаруы мен ісінуі байқалады.
  • Инфекция қынапқа және жатыр мойнына тарауы мүмкін; төменгі іштің ауыруы, температураның көтерілуі, ретсіз қан кету сияқты белгілер пайда болады.
  • Асқынулар: жатыр түтіктері мен аналық бездердің зақымдануы, бедеулік, жүктілік кезінде ұрықтың зақымдану қаупі, ал ауыр жағдайда — құрсақ қуысының қабынуы (перитонит) сияқты қауіпті жағдайлар.

Гонореяда тұрақты иммунитет қалыптаспайды, сондықтан қайта жұқтыру болуы мүмкін. Жедел кезеңде жұқпалылығы жоғары, бірақ созылмалы түрінде де жұқтыру қаупі сақталады.

Мерез (сифилис)

Мерез (сифилис) — жыныстық жолмен берілетін өте қауіпті инфекциялық ауру. Қоздырғышы — микроскоппен ғана көрінетін бозғылт спирохета. Жұқтыру көзі — тері мен кілегей қабықтарында белсенді белгілері бар науқас адам. Уақтылы емделмесе, ауру ұзаққа созылып, ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін.

Ауру кезеңдері

  1. 1) Инкубациялық кезең
    Белгісіз өтеді; әдетте 20–40 күн. Кейін жұққан жерде қатты шанкр пайда болуы мүмкін.
  2. 2) Біріншілік кезең
    Шамамен 6–7 апта. Қатты шанкр — инфекция енген жерде пайда болатын кіші жара; жиі ауыртпайды. Ерлерде көбіне жыныс мүшесінің басында, әйелдерде жыныс еріндерінде немесе жатыр мойнында болуы мүмкін. Осы кезеңде лимфа түйіндері ұлғаяды.
  3. 3) Екіншілік кезең
    3–4 жылға дейін созылуы ықтимал. Денеде ұсақ қызғылт дақ тәрізді бөртпе пайда болады; қышыну не ауырсыну міндетті емес. Бұл кезде ішкі мүшелер зақымдала бастайды және науқас жұқпалы болуы мүмкін.
  4. 4) Үшіншілік кезең
    Емделмеген жағдайда жұққаннан кейін 3–4 жылдан соң дамуы мүмкін. Ішкі мүшелер мен жүйке жүйесі ауыр зақымданып, «гумма» тәрізді түзілістер пайда болады, сыртқы келбет пен психикалық күй өзгеруі ықтимал. Өмірге қауіпті асқынуларға әкеледі.

Мерезді асқындыруға болмайды: емделмесе салдану, көру және есту қабілетінің төмендеуі, ауыр неврологиялық бұзылыстар сияқты қайтымсыз салдарлар туындауы мүмкін. Емді тек дәрігер тағайындайды; тәжірибеде антибиотиктер (соның ішінде пенициллин тобы) қолданылуы мүмкін.

Мерез анадан балаға жұғуы мүмкін. Бұл жағдайда нәрестеде ауыр туа біткен асқынулар қаупі артады.

Басқа жиі кездесетін инфекциялар

Гениталдық герпес

Гениталдық герпес — вирус тудыратын инфекция. Жыныс аймағында қызару мен көпіршіктер пайда болып, кейін ауырсынатын жараларға айналуы мүмкін. Ауру қайталануға бейім және психологиялық күйге де әсер етуі ықтимал.

Жүктілік кезінде вирус анадан балаға берілу қаупі бар, сондықтан дәрігер бақылауы маңызды.

Хламидиоз

Хламидиоз — кең тараған әрі қауіпті инфекция. Кейде белгілері айқын болмайды, сондықтан анықтау үшін зертханалық тексеру қажет болуы мүмкін. Емі әдетте дәрігер тағайындайтын антибиотиктерге негізделеді.

Гениталды сүйелдер (папилломавирус)

Гениталды сүйелдер папилломавирусқа байланысты пайда болуы мүмкін. Көп жағдайда өмірге тікелей қауіпті болмаса да, емдеуді және бақылауды қажет етеді. Дәрігерлер кейде жергілікті өңдеу немесе арнайы процедуралар арқылы жоюды ұсынады.

Ауруды асқындырмау үшін тексерілу және ем жоспарын маманмен бірге таңдау маңызды.

Вагинит

Вагинит — әртүрлі микробтар тудыруы мүмкін қабыну. Бұл емделетін жағдай, бірақ белгілерді жасырып жүрмей, дәрігерге қаралу қажет. Қазіргі медицинада тиімді ем тәсілдері бар.

Алдын алу және қауіпсіздік

Қашан көмекке жүгіну керек

Егер ЖЖБА белгілері байқалса, мүмкіндігінше тез арада медициналық ұйымға, соның ішінде анонимді профилактикалық пункттерге жүгінген жөн. Ерте диагностика — асқынулардың алдын алудың негізгі жолы.

Жеке гигиена қағидалары

  • Жыныс мүшелерінің гигиенасын сақтау: жылы сумен және жұмсақ сабынмен жуу.
  • Ешқашан басқа адамның сүлгісін, іш киімін, жөкесін қолданбау.
  • Кездейсоқ белгілер болса, өздігінен емделмей, білікті дәрігерге қаралу.